Ülkelerin filo performanslarının çok kriterli karar verme yöntemleri ile incelenmesi

Denizyolu taşımacılığı, geçmişten günümüzde kadar değişim gösteren bir taşımacılık türüdür. Küreselleşme ile ticaret hacminin artışı taşımacılığa olan talebin artmasına neden olmaktadır. Denizyolu taşımacılığı kıtalar arası seyahatlerde, yüksek hacimli ürünlerin taşınabilmesinde, maliyet ve güvenilirliği bakımından diğer taşıma türlerine göre avantajlıdır. Ülkelerin deniz ticaret filoları, denizyolu taşımacılığındaki performansının önemli belirleyicilerindendir. Bu nedenle, ülkelerin filo performansında önemli olan göstergeleri belirlemek önem taşımaktadır. Diğer taraftan denizyolu taşımacılığı ile ilgili makro ölçekte bir analiz yapabilmek için ülkelerin filo performanslarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi gerekmektedir. Bu çalışmada ülkelerin 2018-2021 yıllarındaki filo performans göstergelerinin ağırlıklandırılmasında ve ele alınan ülkelerin ağırlıklandırılma sonuçlarına göre sıralanmasında çok kriterli karar verme yöntemlerinden yararlanılmıştır. Göstergelerin ağırlıklandırılmasında CRITIC; alternatiflerin sıralamasında ise VIKOR yönteminden yararlanılmış ve hesaplamalar formüller eşiğinde Excel uygulamasında yapılmıştır. G20 ülkelerinin filo performansları açısından da rekabet gücü ve ticaret yoğunluğunun sıklıkla hangi yıllarda olduğu incelenmiştir. Literatürde filo performansları ve çok kriterli karar verme yöntemlerine ilişkin çalışmalar görülürken; ülkelerin filo performans göstergelerinin CRITIC tabanlı VIKOR yöntemiyle karar verilmesine rastlanmaması bu çalışmanın özgün yönünü oluşturmaktadır. Bulgulara göre 2018-2019 yıllarında filo performans göstergeleri önem düzeyleri, Gemilerin Maksimum Yük Taşıma Kapasitesi, Geminin Maksimum Boyutu, Geminin Ortalama Büyüklüğü, Gemi Başına Ortalama Kargo Taşıma Kapasitesi, Gemilerin Ortalama Yaşı ve Gemilerin Limanlardaki Ortalama Süreleri olarak sıralanmıştır. 2020 ve 2021 yıllarında ise 2018 ve 2019 yıllarına göre Limanlardaki Ortalama Süre ve Gemilerin Ortalama Yaşının önem düzeyleri değişmiştir. Ülkelerin sıralamasında ise Japonya, Malezya ve Hollanda'nın yüksek performans gösterdiği görülmüştür. G20 ülkeleri değerlendirildiğinde ise Japonya, Birleşik Krallık ve Almanya yüksek performansa sahip ülkeler olmuştur.