Türkiye bağlamında utangaçlık kavramını anlamak: Boyutları ve sonuçları

Utangaçlık, kişilerarası ilişkileri etkileyen önemli faktörlerden biridir. Bu nedenle önemli çalışma konularından biri olmuştur. Özellikle, utangaçlık kavramının tanımı ve ortaya çıkma durumu açısından kültürel farklılıklarla ilgili bazı çalışmalar yapılmıştır. Utangaçlığın kavramsallaştırılmasındaki kültürel farklılıklar göz önüne alındığında, toplumlara ait bazı faklılıklar olduğu görülmektedir. Bu çalışma, Türkiye toplumunda utangaçlık kavramını anlamak ve utangaçlığa sebap olan olası durumları ortaya çıkararak ölçek geliştirmeyi amaçlamıştır. Utangaçlık kavramını anlamak ve utangaçlığa sebep olan etkenleri belirlemek için 3 farklı gruba (kırsalda yaşayan, kentte yaşayan ve utangaç kişiler) toplam 147 katılımcıya açık uçlu sorular yöneltilmiştir. Katılımcılardan toplanan veriler MAXQDA analiz programı kullanılarak nitel çalışma sonuçları değerlendirilmiştir. Birinci çalışmanın sonuçlarına dayanarak, ikinci çalışma için, toplam 450 katılımcıdan veri elde edilmiş ve JASP analiz programı ile utangaçlık ölçeğinin faktör yapısı, geçerlilik ve güvenilirliği test edilmiştir. Son olarak ise yeni geliştirilen utangaçlık ölçeğinin model uyumunu test etmek üzere 356 katılımcıdan veri toplanarak AMOS programı ile doğrulayıcı faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Yapılan açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi sonucuna göre yeni geliştirilen utangaçlık ölçeği, 6 boyutlu ve toplam puana sahip olduğu görülmüştür. Benzer olarak, ölçeğin alt boyutlarına ait iç tutarlılığı .83 ile .92 arasında değiştiği ve toplam puana ait iç tutarlılığı ise .95 olduğu görülmüştür. Ayrıca ölçek hem ıraksak hem de yakınsak geçerlik göstermiştir.