A logistics-oriented supply chain design for reducing product waste: A framework for food supply chain

Gıda kaybı, gıda tedarik zincirinde önemli bir sorun olmakla birlikte çevre, ekonomi ve toplum üzerinde olumsuz etkilere yol açmaktadır. Bu olumsuz etkilerin yanı sıra, gıda kaybı, gıda güvenliğinin sağlanmasındaki temel problemlerin başında gelmektedir. Bu nedenle, gıda tedarik zincirlerinde gıda kaybını azaltmak önem arz etmektedir. Bu amaçla, bu tez lojistik bakış açısıyla gıda tedarik zincirlerinde gıda güvenliğini artırmak için gıda kaybını azaltmaya yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Gıda kaybı, yukarı ve orta akım gıda tedarik zincirinde meydana gelir, ancak özellikle hangi paydaşların gıda kaybıyla uğraştığı veya başka bir deyişle, gıda kaybıyla uğraşırken hangi paydaşların daha fazla öne çıktığı açık değildir. Bu nedenle, gıda kaybıyla mücadele ederken daha fazla öne çıkan paydaşları belirlemek ve sınıflandırmak önem arz etmektedir. Ek olarak, gıda kaybının üstesinden gelebilmek için, gıda kaybını tetikleyen faktörleri belirlemekte önem arz etmektedir. Ayrıca gıda kaybına neden olan faktörler belirledikten sonra, gıda kaybını azaltmak için atık miktarı üzerinde daha yüksek etkiye sahip olan gıda kaybı faktörlerini sıralamak kayıp olan miktarı azaltmak için önem taşımaktadır. Bu amaçları gerçekleştirmek için bu çalışmada hem nitel hem de nicel yöntemler kullanılmıştır. Paydaşları belirlemek ve sınıflandırmak için sistematik literatür taraması, yarı yapılandırılmış görüşmeler ve paydaş analizi uygulanmıştır. Ayrıca, gıda kaybı etkenlerini belirlemek ve sınıflandırmak için sistematik literatür taraması ve yarı yapılandırılmış görüşmeler uygulanmıştır. Kayıp miktarı üzerinde daha yüksek etkiye sahip olan gıda kaybı faktörlerini sıralamak için ise analitik hiyerarşi süreci uygulanmıştır. Sonuçlar, tüm üst ve orta akım tedarik zinciri paydaşlarının gıda kaybına benzer yoğunlukta maruz kalmadığını göstermektedir. Bunun yanı sıra her bir gıda tedarik zinciri için farklı faktör ve alt faktörlerin gıda kaybına yol açtığı tespit edilmiştir. Katı ve sıvı yağ tedarik zincirinde 3 ana faktör ve 11 alt faktör gıda kaybına yol açtığı tespit edilmiştir. Süt ve süt ürünleri tedarik zincirinde 3 ana faktör ve 11 alt faktör gıda kaybına yol açtığı tespit edilmiştir. Et ve kümes hayvanları tedarik zincirinde 4 ana faktör ve 13 alt faktörün gıda kaybına sebep olabileceği belirlenmiştir. Meyve ve sebze tedarik zincirinde 3 ana faktör ve 13 alt faktörün gıda kaybına yol açtığı tespit edilmiştir. Ayrıca her bir gıda türü için en çok kayba sebep olan alt faktöründe farklı olduğu tespit edilmiştir. Kalitatif ve kantitatif analiz sonuçlarına dayalı olarak hazırlanan bu çalışma akademisyenler, uygulayıcılar ve politika belirleyiciler için çıkarımlar sunmaktadır.