Utbe b. Gazvân'ın hayatı ve faaliyetleri

Risâlet görevinin kendisine tebliğ edilmesinin ardından İslâm dâvetine başlayan Hz. Muhammed'in dâvetine icabet edip ilk iman eden kimseler; başta eşi Hz. Hatice olmak üzere, bazı en yakın akrabaları ve tanıdıklarıdır. Risâlet görevi süresince Hz. Muhammed'in yanında yer alıp onunla birlikte her türlü sıkıntıya katlanan bu kimseler, müslüman toplum tarafından daima saygı ve sevgiyle karşılanmış ve İslâm tarihi kaynaklarında hak ettikleri yeri bularak zikredilmişlerdir. İslâm tarihi kaynaklarında zikredilen bu kimselerden biri de Mâzinoğulları kabilesine mensup olan Utbe b. Gazvân'dır. Utbe b. Gazvân, İslâm dâvetine başlayan Hz. Muhammed'in çağrısına uyarak ona ilk iman edenlerin yedincisi olmuş, Hz. Muhammed ile birlikte, pek çok gazve ve seriyyeye katılarak onun takdirini kazanmış mümtâz bir kişiliktir. Yine Hz. Muhammed'in vefatından sonra özellikle de Hz. Ömer dönemi Irak fetihlerinde aktif bir şekilde rol alarak Irak'ın İslâmlaşmasında etkin rol oynamış, İslâmî ilimler açısından bir ekol haline gelecek olan Basra şehrini kurarak burada altı ay kadar valilik yapmıştır. Bu çalışma da İslâm tarihi araştırmalarında oldukça önemli bir yer tutan Utbe b. Gazvân'ın hayatı ve faaliyetleri ele alınacaktır. ANAHTAR KELİMELER: İslâm Tarihi, Raşid Halifeler, Basra, Utbe b. Gazvân, valilik.