Uygur sihir masallarının tip ve motif yapısı bakımından incelenmesi

Bugün Doğu Türkistan'da yani Çin Halk Cumhuriyeti'ne bağlı "Sincan Uygur Özerk Bölgesi"nde yaşayan Uygurlar, yerleşik hayata geçen ilk Türk boyudur. Erken dönemde yerleşik hayata geçmeleri, yazıyı ve matbaayı kullanmaları, farklı dinlere inanmış olmaları, özellikle ticaretle uğraşmaları ve tarihi İpek Yolu üzerinde bulunmaları Uygur kültürünün şekillenmesinde etkili olmuştur. Çok zengin bir sözlü kültüre sahip olan Uygurların sihir masalları üzerine yapmış olduğumuz bu çalışma, bütün bu kültürel çeşitlilik göz önünde bulundurularak incelenmiştir. Uygurlarda masal türü 9. ve 10. yüzyıllardan itibaren görülmeye başlamıştır. Uygur masal külliyatı içerisinde sihir masalları önemli bir yer teşkil etmektedir. Bu çalışmada Uygur sihir masalları şekil, yapı, işlev açısından incelenmiş, özellikle söz konusu masalların tip ve motif yapısı ortaya konmaya çalışılmıştır. Tipler tespit edilirken Hans Jörg Uther'in hazırlamış olduğu "Uluslararası Masal Tip Kataloğu" kullanılmıştır. Motiflerin tespitinde ise Stith Thompson tarafından hazırlanan "Halk Edebiyatı Motif İndeksi" adlı katalog kullanılmıştır. Uygurlarda masal türünün adlandırılması, sınıflandırılması ve masal anlatma geleneği de ele alınıp incelenmiştir.