Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası'nda türev ürünlerin uluslararası muhasebe standartlarına göre muhasebeleştirilmesi

Riskin yatırımcıların içinde bulundukları ortamdaki tüm değişkenliklerden doğduğu varsayımından hareket ederek, işletmelerin karşılaştıkları risk, faiz taşıyan menkul değerlere, dövize, hisse senedi, borsa endeksi ve benzer endekslere ve fiziksel mallara dayalı olabilmektedir. Böylece yatırımcılar kendilerini faiz oranındaki, döviz kurundaki veya fiyatlardaki değişimlerden kaynaklanan risklere karşı korumayı hedeflemektedir. Bu nedenle de türev finansal araçlar günümüzde hızla artan bir önem kazanmaktadır.Dünya ekonomileri giderek artan boyutta sınır ötesi fon akımlarıyla karşı karşıya bulunmaktadır. Muhasebe ve finansal raporlama sistemleri de, bu gelişen piyasaların etkinliğini destekleyebilecek veya bu etkinliğin azalmasına sebep olabilecek önemli bir unsur haline gelmiştir.Küresel finansal piyasalarda, Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu (UMSK) tarafından oluşturulan Uluslararası Muhasebe Standartları (UMS) ve Uluslararası Finansal Raporlama Standartları (UFRS) olmak üzere, muhasebe ve finansal raporlama sistemleri ile ilgili iki temel düzenleme bulunmaktadır.Finansal araçların muhasebeleştirilmesi ve finansal raporlaması her iki raporlama standardı tarafından da ayrıca düzenlenmiştir. Ancak, futures, forward, opsiyon ve swaplar gibi yeni ve son derece karmaşık sözleşmelerin muhasebe ve finansal raporlama sistemlerinin yeni yeni oturmaya başlaması nedeniyle, her iki raporlama standardında da ancak 2001 yılı itibarıyla uygulamaya geçebilmiştir.Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu tarafından, finansal araçların raporlanmasına ilişkin iki ayrı düzenleme yapılmıştır. Bunlardan UMS 32, finansal araçların mali tablolarda gösterimi ve bunlara ilişkin mali tablolarda yapılacak açıklamaları kapsarken; UMS 39, finansal araçların mali tablolara alınması ve değerlemesine ilişkin hususları düzenlemiştir. Son olarak 01.07.2007 tarihinden sonra yürürlüğe giren IFRS 7 Finansal Araçlar: Kamuoyuna Açıklama standardı yürürlüğe girmiştir. IFRS 7 ile birlikte aşağıdaki değişiklikler oluşmuştur:?UMS 32'de yer alan açıklama gereklilikleri söz konusu standarttan çıkartılarak, başlığı Finansal Araçlar: Sunum olarak değiştirilecek; ve?UMS 32'ye ilişkin açıklama gereklilikleri ile ilgili diğer standartlardan referanslar genellikle eşdeğer nitelikte olan UFRS 7'ye olan referanslar ile yer değiştirmiştir.Türk sermaye piyasalarında ise, türev finansal araçlar Seri:XI, No:19 sayılı ?Vadeli İşlem ve Opsiyon Sözleşmelerinin Muhasebesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ? ile düzenlenmiştir.Ülkemizde bu standartlara istinaden vadeli işlemler Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası'nda işlem görmektedirler.Anahtar Sözcükler1.Türev2.Vadeli Teslim Piyasası3.Gelecek Piyasaları4.Değiş-Tokuş Piyasaları5.Opsiyon