Van gölü'ne dökülen derelerin taşkın risk analizi

Bu tez çalışmasında, Türkiye'nin en büyük kapalı havzası olan Van Gölü Havzası'nda taşkın riski analizi yapılmıştır. Günümüzde iklim değişikliği, nüfus artışı ve plansız kentleşme gibi etkenler, doğal afetlerin sıklığını ve etkisini artırmaktadır. Bu bağlamda, Van Gölü Havzası'nda meydana gelebilecek taşkınların önceden belirlenmesi ve bu risklerin haritalanması büyük önem taşımaktadır. Dünya'da depremlerden sonra en çok can ve mal kaybına neden olan taşkın afeti, sadece bu kayıplara yol açmakla kalmayıp aynı zamanda çevresel ve ekonomik sorunlara da neden olmaktadır. Bu çalışmada, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) teknolojileri ile çok kriterli karar verme yöntemlerinden Analitik Hiyerarşi Yöntemi (AHY) birlikte kullanılarak taşkın riski haritaları üretilmiştir. Mekânsal analizler kapsamında bakı, eğim, büyük toprak grupları, yağış,jeoloji ve arazi kullanımı verileri olmak üzere 7 adet parametre değerlendirilmiştir. Her bir parametre AHY yöntemiyle ağırlıklandırılmış ve mekânsal veri katmanları CBS ortamında çakıştırılarak Van Gölü Havzasına ait taşkın risk haritası oluşturulmuştur. Elde edilen analiz sonuçlarına göre, Van Gölü çevresinde özellikle akarsu yataklarına yakın alanlar, düşük rakımlı düzlükler ve yoğun yerleşim bölgeleri taşkın açısından yüksek risk taşımaktadır. Aynı zamanda tarım alanlarının büyük bir kısmının bu riskli bölgelerde yer alması, ekonomik kayıpları artırma potansiyelini ortaya koymaktadır. Geçmiş yıllara ait taşkın olaylarının mekânsal olarak analiz edilmesiyle oluşturulan risk haritalarının doğruluğu desteklenmiştir. Bu tez, taşkın risk yönetimi çerçevesinde yerel yönetimlere, planlamacılara ve afet yönetimi uzmanlarına karar destek aracı sunmayı amaçlamaktadır. Ayrıca çalışma, benzer havzalarda yapılacak taşkın analizleri için metodolojik bir örnek teşkil etmektedir.