Vardiyalı çalışan fabrika işçilerinde uykusuzluğun yaşamsal özelliklere etkisi

Vardiyalı çalışma sisteminin işgören bireylerde başta aşırı uykululuk olmak üzere birçok soruna yol açtığı düşünülmektedir. Çalışmamızda vardiya sisteminin bireylerin aşırı uykululuk ve anksiyete sorunları üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Araştırmanın evrenini Gürteks grup fabrikalarında çalışan işçiler oluşturmaktadır. Haziran-Eylül 2014 tarihlerinde 1052 işçiye yüzyüze anket uygulanmıştır. Anket formunun ilk bölümünde demografik özellikleri ve çalışma koşullarını belirlemek için 54 soru ve BECK anksiyete ölçeği ile Epworth uykululuk ölçeğine yer verilmiştir. Tüm analizler Spss 21 programında yapılmıştır.İşçilerin %55,99'u 26-35 yaş arasında, %82,41'i erkek, %78,42'si evlidir. %71,67'si mesleğini isteyerek seçmediğini, %83,84'ü haftalık 46-60 saat; %77,57'si vardiyalı çalışmaktadır. %60,74'ü 1-30 saat fazla mesai yapmaktadır. %65,78'i fazla mesai, %55,23'ü vardiyalı çalışmak istemediğini belirtmiştir. %66,92'si çalışma saatinin uyku düzenini etkilediğini, %71,01'i uykusuzluğun sağlığını ve psikolojini etkilediğini, %62,45'i psikolojik tükenmişlik hissettiğini, %80,32'si ailesinin gece vardiyasında çalışmasını istemediğini, %70,10'u vardiyalı çalışmalarının aile düzenini etkilediğini belirtmiştir. İşçilerden evli olanların %68'i eşlerine yeterli vakit ayıramadıklarını, çocuk sahibi olanların %69,4'ü çocuklarıyla yeteri kadar ilgilenemediklerini, %71,77'si ailesiyle tatil yapamadığını belirtmiştir. %62,93'ü sosyal ilişkilerinin yeterli olmadığını düşünmektedir, BECK Anksiyete ölçeği ile katılımcıların %38.4'ünün yüksek derece anksiyete düzeyinde olduğu, Epworth gündüz aşırı uykululuk testinde %31'inde gündüz aşırı uyku problemi tespit edilmiştir. Anket verileri işçilerin vardiyalı çalışma ve uykululuk durumlarının aile ve sosyal yaşantıları ile iş görme kapasitelerini olumsuz etkilesede ölçeklerle yapılan testlerde anlamlı fark bulunmamıştır. Vardiyalı çalışma sisteminin daha etkili olması için vardiya sistemi çalışmalarının daha fazla yapılması, iyi modellerin ortaya çıkartılabilmesi, konunun hassasiyeti dolayısıyla daha ileri çalışmaların yapılması ve işçilere yönelik sosyal aktivitelere yer verilmesi gerektiği çalışmamızın en önemli önerileri olarak ortaya çıkmıştır.