Velilerin çocuklarının eğitimine katılımı ve öz yeterlilik algıları arasındaki ilişkinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, velilerin çocuklarının eğitimine katılımı ile öz yeterlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bununla birlikte eğitime katılım ve öz yeterlilik değişkenlerinin veli ve çocuklara ilişkin sosyo-demografik özelliklere göre (velinin cinsiyeti, velinin yaşı, çocuğunun cinsiyeti, çocuğunun yaşı, çocuğun öğrenim gördüğü okul kademesi, okul türü, eşiyle birliktelik durumu, velinin öğrenim durumu, eşinin öğrenim durumu, toplam çocuk sayısı, çalışma durumu ve aile gelir durumu) farklılaşıp farklılaşmadığı da araştırılmıştır. Bu araştırma nicel araştırma modeliyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ebeveynlerin öz yeterlik düzeyleri ve çocuklarının eğitimine katılım düzeylerini ortaya koymak amacıyla betimsel tarama modeli; ebeveynlerin öz yeterlik düzeyleri ile çocuklarının eğitimine katılım boyutları arasındaki ilişkileri ortaya koymak için ise ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Sherer, ve arkadaşları (1982) tarafından geliştirilmiş ve Yıldırım ve İlhan (2004) tarafından Türkçeye uyarlaması, geçerlik ve güvenirlik analizleri yapılan "Genel Öz Yeterlilik Ölçeği" ile Gürbüztürk ve Şad (2010) tarafından geliştirilen "Veli Katılımı Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2019-2020 eğitim-öğretim yılında İstanbul ili Ataşehir ilçesindeki ilkokul, ortaokul ve liselerde okuyan öğrencilerin velileri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise Ataşehir ilçesinde bulunan okullardan random yöntemiyle seçilen 389 veli oluşturmaktadır. Araştırmada elde edilen verilerin analizinde betimsel istatistikler (yüzde, frekans) ve fark analizleri (t-Testi, ANOVA) ve korelasyon analizleri kullanılmıştır. ANOVA analizlerinde anlamlı fark bulunması durumunda bu anlamlı farkın kaynağını tespit etmek için çoklu karşılaştırma (Post Hoc) testlerinden LSD testi kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi ,05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre velilerin öz yeterlik düzeyleri ölçek toplamında ( =2,9165) "orta" düzeyde belirlenmiştir. Veliler öz yeterliğin birinci boyutu olan Başlama boyutunda ( =2,5216) "biraz" düzeyde; ikinci boyutu olan Yılmama boyutunda ( =3,1985) "orta" düzeyde; üçüncü boyutu olan Sürdürme çabası-Israr boyutunda ( =3,6315) "iyi" düzeyde katılmaktadırlar. Velilerin öz yeterlik düzeylerine yönelik görüşleri arasında demografik değişkenlere göre bazı boyutlarda anlamlı fark saptanmıştır. Araştırma kapsamında görüşüne başvurulan katılımcılar veli katılımı ölçeğinin toplamına ( =3,56) "çoğu zaman" düzeyinde katılmaktadırlar. Veliler katılım ölçeğinin birinci boyutu olan Okul ve öğretmenle iletişim boyutunda ( =3,36) "bazen" düzeyinde; ikinci boyutu olan Çocuğun ödev ve çalışmalarını destekleme boyutunda ( =3,90) "çoğu zaman" düzeyinde; üçüncü boyutu olan Katılım konusunda velinin kendini geliştirmesi boyutunda ( =3,22) "bazen" düzeyinde; dördüncü boyutu olan Gönüllü aktif katılım boyutunda ( =2,25) "nadiren" düzeyinde; beşinci boyutu olan Çocukla iletişim boyutunda ( =4,26) "her zaman" düzeyinde; altıncı boyutu olan Öğrenmeyi destekleyici ev ortamının yaratılması boyutunda ( =4,17) "çoğu zaman" düzeyinde; yedinci boyutu olan Çocuğun kişilik gelişimini destekleme boyutunda ( =3,90) "çoğu zaman" düzeyinde; sekizinci boyutu olan Çocuğun sosyo‐kültürel gelişimini destekleme boyutunda ( =3,40) "çoğu zaman" düzeyinde katılmaktadırlar. Çocuklarının eğitimine katılım düzeylerine yönelik görüşleri arasında demografik değişkenlere göre bazı boyutlarda anlamlı bir fark bulunmuştur. Araştırma sonuçlarına göre velilerin öz yeterlik düzeyleri ile çocuklarının eğitimine katılım düzeyleri arasında pozitif yönde ve orta düzeyde bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonuçlarına yönelik çeşitli öneriler geliştirilmiştir. Anahtar kelimeler: Öz yeterlik, veli katılımı, öğrenci, eğitim, okul