Venöz arteryel karbondioksit farkının dolaşım yetersizliği olan kritik hasta çocuklarda prognostik değeri

Giriş: Dolaşım yetersizliği, doku perfüzyonunun bozulmasıdır ve erken dönemde tanı konularak tedavi edilmediğinde uç organ hasarı, şok ve ölüme sebep olabilir. Makrohemodinamik bulguların mikrodolaşım bozukluğunu tanımada yetersiz kalmasından dolayı dokuların perfüzyon durumunu yansıtacak belirteçlere gereksinim vardır. Venöz arteryel karbondiyoksit farkı (delta pCO2), bu amaçla kullanılması gündeme gelen belirteçlerden biridir. Amaç: Çalışmamızın amacı delta pCO2'nin Çocuk Yoğun Bakım Ünitesi (ÇYBÜ)'nde izlenen ve dolaşım yetersizliği olan kritik hasta çocukların prognozu ile ilişkisini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntemler: Çalışmamıza İstanbul Tıp Fakültesi (İ.T.F), Çocuk Yoğun Bakım Ünitesi (ÇYBÜ)'de 15 Ocak -1 Kasım 2020 tarihleri arasında dolaşım yetersizliği ile izlenen, 1 ay – 18 yaş aralığında, santral venöz ve periferik arteryel kateteri olan izlemlerinde seri aralıklarla ve eş zamanlı arteryel ve santral venöz kan gazı örneklemesi yapılmış 30 hasta dahil edildi. Ölüm,PRISM-Ⅲ, PELOD-2, pSOFA, VIS skorları, toplam lökosit ve trombosit sayıları, PT, aPTTsüreleri ve uygulanan destek tedaviler kaydedildi. 0.,4.,12. ve 24. saatlerde eş zamanlı alınan santral venöz ve arteryel kan gazlarında pCO2, ScvO2 ve laktat değerleri kaydedildi. Delta pCO2 değeri, santral venöz pCO2 ile arteryel pCO2 arasındaki fark alınarak (mmHg) hesaplandı.Laktat değeri için 2 mmol/L, delta pCO2 için 6 mmHg, ScvO2 için %65 sınır değer kabul edilerek alt gruplar tanımlandı. Bulgular: Otuz hastanın %30'u (n=9) öldü. Ölen hastalarda 24. saat PRISM-Ⅲ, PELOD-2, pSOFA, VIS skorları ve organ yetersizliği sayısı sağ kalanlara göre yüksek görüldü (sırasıyla p=0,0001, p=0,0002, p=0,0001, p=0,001, p=0,006). Trombositopeni varlığı, uzamış PT ve aPTT süreleri, 24. saatte mekanik ventilasyon ve vazoaktif destekleri uygulanıyor olması ve renal replasman tedavisi gereksinimi artmış mortalite ile ilişkili görüldü (sırasıyla p=0,035, p=0,026, p=0,019, p=0,019 p=0,031, p=0,013). Başvuru anında (T0) delta pCO2 düzeyinin ≥6 mmHg, laktat düzeyinin ilk 24 saatte ≥ 2 mmol/L ve ScvO2 düzeyinin T24'de <%65 olması ile mortalite arasında ilişki saptandı (sırasıyla p=0,039, p<0,05, p=0,035). Santral venöz laktat <2 mmol/L ve delta pCO2 <6 mmHg olan hastalarda ölüm görülmedi. Başlangıç delta pCO2 değeri ≥ 6 mmHg olan hastalarda laktat düzeyleri anlamlı yüksek görüldü (p<0,05). Sonuçlar: Başvuru anında yüksek delta pCO2 düzeyi artmış mortalite ve yüksek laktat değerleri ile ilişkilidir. Laktat, dolaşım bozukluğunu göstermede en önemli belirteçtir. Laktatın normal görüldüğü hastalarda delta pCO2 ek prognostik bilgi sağladı ve ikisinin normal olduğu hastalarda ölüm görülmedi. Laktat düzeyi normal, delta pCO2 düzeyi yüksek olan hastalarda kardiyak fonksiyonların detaylı değerlendirmesi önerilebilir.