Vergi Hukukunda ölçülülük ilkesi

Ölçülülük ilkesi, bir özgürlük ya da hakkı sınırlamada başvurulan aracın, sınırlandırmayla ulaşılmak istenilen amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasını, sınırlandırma aracının sınırlandırma amacını gerçekleştirmek için gerekli olmasını, araçla amaç arasında ölçülü bir oran bulunmasını ifade eden bir ilkedir. Vergilendirme sürecinde mülkiyet hakkı, özel hayatın gizliliği, çalışma hakkı, seyahat hakkı, kişi özgürlüğü gibi birçok temel hak ve özgürlüğe müdahale edilmesi söz konusudur. Bu nedenle, temel haklara müdahalenin sınırını oluşturan bu ilke, vergi hukukunda da büyük öneme sahiptir. Dolayısıyla verginin konulmasından tahsiline, vergi idaresi ile vergi ödevlileri arasında çıkan anlaşmazlıkların çözüme kavuşturulmasına kadar her aşamada ölçülülük ilkesine riayet edilmesi, bu süreçlerde vergi ödevlilerinin temel hak ve özgürlüklerine yapılan müdahalelerde ölçülülük ilkesinin gereklerine uygun hareket edilmesi gerekmektedir. Çalışmanın birinci bölümünde, ölçülülük ilkesinin anlamı ve unsurları, temel hak ve özgürlüklerle ilişkisi, karşılaştırmalı hukuka da yer verilmek suretiyle incelenmektedir. İkinci bölümde, vergi hukukuna ilişkin düzenlemelerin; üçüncü bölümde ise vergi idaresinin eylem ve işlemlerinin ilkeye uygunluğu ele alınmaktadır. Bu çerçevede mevzuat, uygulama ve içtihat açısından ilkeye aykırılık taşıyan hususlar tespit edilerek, çözüm önerileri sunulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Vergi Hukuku, Ölçülülük İlkesi, Mükellef Hakları, Adil Vergilendirme, Makul Vergi