Vergiye gönüllü uyum bağlamında mükellef hakları üzerine amprik bir çalışma

Ekonominin gelişmesiyle birlikte vergi, devletin geliri açısından insan hayatında önemli bir araç olmaktadır. Vergi idareleri tarafından toplanan verginin mükelleflerce gönüllü ya da gönülsüz olarak verilmesi mükellef hakları konusunu ön plana çıkarmaktadır. Mükellef haklarının iyi bir düzeyde olması vergiye gönüllü uyumun artmasına yol açmakta iken mükellef haklarının yeterli bir seviyede olmaması da mükelleflerin gönüllü uyumunu azaltmaktadır. Mükellef hakları ilk olarak İngiltere'de Magna Carta ile gündeme gelmiştir. Daha sonra ABD, Avustralya ve Kanada gibi ülkeler de mükellef hakları ve mükellef haklarının korunması konularına yasalarında yer vermişlerdir. Günümüzde de bu konular, vergi idarelerinin değişen ve yenilenen anlayışıyla birlikte mükellefler açısından önem kazanmaktadır. Vergi idarelerinde mükellefe rağmen iş yapılması anlayışı değişerek mükellefle birlikte iş yapılması anlayışı, mükellef haklarının önemini daha çok arttırmaktadır. Mükellef hakları, vergiye gönüllü uyumun arttırılması yönünden gerekli görülmektedir. Çünkü mükellef haklarının eksik ya da yetersiz olduğu ülkelerde gönüllü uyum düşük olmaktadır. Bu konulara özellikle OECD ülkelerinde de vurgu yapılmaktadır. Bu tez, hak, mükellef hakları ve vergiye gönüllü uyum kavramlarını hem Türkiye'de hem de OECD ülkelerinde yer alan mükellef haklarının neler olduğunu açıklamayı ve bununla birlikte mükellef hakları konusunda Türkiye'de var olan eksikleri tespit etmeyi ve bu eksiklikleri ortadan kaldıracak çözüm önerileri sunmayı amaçlamaktadır. Tezin en önemli amacı ise, Doğu Anadolu Bölgesinde bulunan ve vergiye gönüllü uyum konusunda istenilen düzeyde olmayan Erzurum, Kars, Iğdır, Van ve Ağrı illerinde faal olan gelir vergisi mükelleflerinin mükellef hakları ve vergiye gönüllü uyum ile ilgili görüşlerini analiz etmektir. Anahtar Kelimeler: Mükellef Hakları, Mükellef Bildirgeleri ve OECD Ülkeleri