Vertigolu hastalarda santral ve periferik vertigo ayrımında hematolojik parametrelerin değerlendirilmesi

Giriş: Vertigo semptomu özellikle ilerleyen yaşla beraber sıklığı artan ve 75 yaş üzerindeki kişilerde en sık görülen şikayetlerden biridir. Hastalar birçok şikayeti anlatmada baş dönmesi ifadesini kullanabilmektedir. Vertigo etyolojisine göre santral vertigo ve periferik vertigo olarak iki sınıfa ayrılır. Periferik vertigo daha benign olup, genellikle ayaktan takip ve tedavi edilebilen hastalıklardan kaynaklanırken, santral vertigo çoğunlukla acil tedavi gerektiren ve yatırılarak takip edilmesi gereken patolojiler sebeplidir. Vertigo şikayetli hastalar değerlendirilirken önce anamnez ve fizik muayene ile "baş dönmesi" nin diğer tipleriyle ayrımı yapılmalı sonra santral ve periferik patolojiler açısından ayırıcı tanı yapılmalıdır. Gerekli durumlarda kan tetkikleri (hemogram, biyokimya) istenmeli, elektrokardiyografi (EKG) çekilmeli ve gereken görüntüleme yöntemleri (manyetik rezonans, bilgisayarlı tomografi) yapılmalıdır. Amaç: Bu çalışma Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Acil Tıp AD'a vertigo şikayetiyle başvuran hastaların dahil edilme ve dışlama kriterlerine uygun olarak 179'u periferik vertigo, 36'sı santal vertigo olmak üzere toplam 215 hastanın dahil edildiği retrospektif bir çalışmadır. Acil servisimize vertigo şikayetiyle başvurup taburcu edilen ya da kulak burun boğaz kliniğine yatırılan hastalar periferik vertigo olarak, nöroloji veya nöroşirurji kliniklerine yatırılan hastalar santral vertigo olarak kabul edildi. Santral ve periferik vertigolu hastaların ayırıcı tanısında hematolojik parametrelerin (hemoglobin, beyaz küre, lökosit, nötrofil, lenfosit, monosit, bazofil, eozinofil ve trombosit sayıları, kırmızı küre dağılım genişliği (RDW), platelet dağılım genişliği (PDW) ve MPV değerleri, platelet/lenfosit, nötrofil/lenfosit oranları) kullanılabilirliği araştırıldı. Bulgular: Araştırma kapsamına alınan hastaların %83.3'ü periferik vertigo %16.7'si santral vertigoydu. Demografik özelliklerinin dağılımı incelendiğinde, periferik vertigo tanısı konulan hastaların %33.5'inin 58 yaş ve üzeri, %54.7'sinin kadın olduğu; santral vertigo tanısı konulan hastaların ise %66.7'sinin 58 yaş ve üzeri, %77.8'inin erkek olduğu saptandı. Periferik ve santral vertigo tanısı konulan hastalarda, hastada ve ailesinde vertigo bulunma öyküsü, koroner arter hastalığı (KAH), konjestif kalp yetmezliği (KKY) ve tromboembolik hastalık öyküsü bakımından santral vertigolu hastalarda fazla görülmek üzere gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p<0.05). Periferik vertigo ve santral vertigo hasta gruplarının hematolojik parametrelerinin ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlılık oluşturacak fark yoktu (p>0.05). Sonuç: Santral vertigo için ileri yaş, erkek cinsiyet ve bazı kronik hastalıklar (KKY, KAH, tromboembolik hastalık) risk faktörü olarak doğrulandı. Bu çalışmayla vertigolu hastalarda RDW, PDW, MPV, MCV değerleri, nötrofil/lenfosit, platelet/lenfosit oranları, hemoglobin, platelet, lenfosit, monosit, WBC, nötrofil sayıları gibi parametrelerin ayırıcı tanı için ek bir yarar sağladığı gösterilememiştir. Bu konuda daha kapsamlı, prospektif çalışmalara ihtiyaç olduğunu düşünmekteyiz.