VII.-X. yüzyıllarda Azerbaycan ve Kafkasya`da İslamiyet

ÖZET Azerbaycan Tarihi islam Tarihinin bölünmez bir parçasını teşkil etmektedir. Kafkasya'nın güneyinde yerleşen Azerbaycan uygun coğrafi şardar nedeniyle eskiden beri gelen göçleri kendi topraklarında barındırmıştır. İslam öncesi Azerbaycan uzun yıllar Sasani İmparatoriuğunun hakimiyeti altında kalmıştır. VILyüzyıldan itibaren Azerbaycan kuzeyden Hazarların ve güneyden gelen Arapların işgaline maruz kalmışa. Bununla ülkenin toplumsal ve kültürel hayatında değişmeler olmuştur. Fütuhatın ilk yıllarında Müslümanlar bu bölgede faaliyetlerde bulunmuşlardır. İlk fetihler sırasında Azerbaycan'ın güney bölgelerinde Zerdüşlük kuzey bölgelerinde ise Hristiyanfak mevcut idi Bölgeye yapılan ilk fetihlerden sonra Azerbaycan'ın yalnız güney bölgeleri İslamlaştı. Ülkenin kuzey bölgelerinde ise bazı siyasi sebeblerden dolayı Hristryanlığın güçlü yayılmış olması nedeniyle İslamlaşma süreci daha geç gerçekleşti. Arapların hakimiyetine giren Azerbaycan komşu ülkelerle kültürel iktisadi faaliyetler arttı. Bu dönemde yerli halk tarafından Arap yönetimine karşı isyanlar başladı. Bu isyanların en büyüyü ise Hürremiler harekatı olmuştur. İslam tarihinde önemli bir yeri olan bu harekat, hilafetin parçalanmasını daha da hızlandırdı. IX. yüzyılın n. yansından itibaren Azerbaycan'da siyasi hanedanlar kuruldu. Bu hanedanlar kuzey Kafkasya'nın diğer vilayetleri arasında kültürel ve siyasi münasebetlerin gelişmesine sebep oldular. Böylece İslam Medeniyetinin bölgeye hakim olması aynı zamanda, daha sonraki dönemlerde ortaya çıkan siyasi ve kültürel gelişmelerin başlangıcı oldu.