VIX korku endeksinin dış ticaret faaliyetlerine olan etkisi Türkiye örneği

Oynaklık Endeksi (VIX), piyasalarda korku endeksi olarak kabul edilmektedir. Piyasalarında gerçekleşen endişenin yükselmesi ve yatırımların çekimser hal alması durumunda artış eğilimi gösteren oynaklık endeksi, S&P 500 endeksinde yer alan hisse opsiyon fiyatlarını baz alarak opsiyon fiyatlarının piyasa oynaklığı ile bağlantısını kullanıp piyasanın beklenen oynaklığını belirlemektedir. Piyasalarda oynaklık düzeyi yükseldikçe riskler artmaktadır. Çalışmanın ikinci bölümünde ise genel uluslararası ticari faaliyetler ve bu faaliyetlerin gerçekleştirilme şekilleriyle birlikte riskleri konu edinmiş ve gerekli tanımlamalar yapılmıştır. Uluslararası ticari faaliyetleri gerçekleştirme şekilleri ve uluslararası ticaretin riskleri konu üzerinde durulmuştur. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise oynaklık endeksi (VIX) ile Türkiye'ye ait ithalat ve ihracat rakamları, Türk Lirası/Amerikan Dolar kuru (TRY/USD) ve Türk Lirası/Euro kuru (TRY/EURO) arasındaki ilişkiyi Ocak 1997-Temmuz 2020 dönemini kapsayan aylık frekanstaki zaman serisi analizleri ile incelenmiştir. Çalışmada ilk başta, değişkenlerin durağanlık süreci ADF ve PP birim kök testi ile incelenmiş olup, değişkenlerin seviyede durağan olmayıp I (0) birinci farkta ise durağan I(1) oldukları tespit edilmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişkinin varlığı Johansen Eşbütünleşme Testi ile incelenmiş ve aralarında eşbütünleşme olduğu tespit edilmiştir. Sonrasında değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisi Toda-Yamamoto Nedensellik Testi ile incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre uzun dönemde değişkenlerin birlikte hareket ettiği, kısa dönemde ise Toda Yamamoto nedensellik testi sonucuna göre VIX'ten ihracata çift yönlü nedensellik, Try/Euro'dan İhracata ve VIX'ten İthalata tek yönlü nedensellik ilişkisi içinde olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Dolar Kuru, Euro Kuru, İhracat, İthalat, Oynaklık Endeksi, Toda-Yamamoto Nedensellik Testi