Vurgulu olumlu değerlendirmenin Türkçe dersleri sınıf içi etkileşiminde kullanımının incelenmesi

Eğitim öğretim süreçlerinin iyileştirilmesine dönük olarak sınıf içi etkileşimin konuşma çözümlemesi yöntemiyle incelendiği çalışmalar çok önemli bilgiler ortaya koymaktadır. Sınıf içi etkileşim, öğretmen-öğrenci ve öğrenci-öğrenci etkileşimleri ile şekillenmektedir. Bu etkileşimler öğrenen merkezli, anlama ve kavrama süreçlerinde bilginin öğrenen tarafından yapılandırıldığı öğretim uygulamalarında son derece kritiktir. Özellikle dilin hem amaç hem de araç olarak kullanıldığı dil öğretim sınıflarında sınıf içi etkileşim, dil öğretimi ve etkileşim bağlamının bir arada gözlenebildiği önemli bir veri kaynağıdır. Etkileşimin bütüncül olarak görülebildiği, kanıtlanabilir ve nesnel verilere ulaşılabilen bir yöntem olması sebebiyle konuşma çözümlemesi, sınıf içi etkileşimin incelenmesinin amaçlandığı çalışmalarda en uygun yöntemlerden biridir. Türkçe öğretiminin yapıldığı sınıflarda öğretim uygulamalarında hazırlık, metin işleme ve değerlendirme gibi süreçlerin işlerliğine dair bir çalışma olmaması genel hatları Türkçe dersi öğretim programları ile belirlenen öğrenme ve öğretme sürecinin sınıf içinde nasıl gerçekleştirildiğinin bilinememesine yol açmaktadır. Öğretmenlerin yalnızca süreç sonunda değil, sürecin her aşamasında öğrenciyi takip etmesi ve değerlendirmesinin beklendiği derslerde sınıf içi etkileşimin müdahalesiz ve yansız biçimde gözlenmesi değerlendirmenin öğrenci ve öğretim süreci üzerindeki etkilerini açık biçimde görmeyi sağlamaktadır. Bu tez kapsamında 7.sınıf düzeyindeki bir sınıfın altı haftalık Türkçe dersi kaydedilmiştir. Kayıt esnasında herhangi bir müdahalede bulunulmamış, ders tamamen doğal akışı içinde kaydedilmiştir. Elde edilen kayıtlarda öğretmenin başlangıç-yanıt-dönüt/değerlendirme üçlü söz dizilerini etkin olarak kullandığı, etkileşimlerinde "aferin" ve "güzel" sözcüklerini kullanarak "vurgulu olumlu değerlendirme" yaptığı görülmüştür. İki haftalık kayıt süresinde vurgulu olumlu değerlendirme yapılan 48 kesit belirlenmiştir. Bu kesitlerde vurgulu olumlu değerlendirme unsuru olan "aferin" ve "güzel" sözcüklerinin yapılan etkinliklerde etkinliğin sürdürülmesi/sonraki sıraya geçişi işaret etme ve etkileşimin kapatılması işlevlerinde kullanıldığı görülmüştür. Anahtar sözcükler: konuşma çözümlemesi, Türkçe öğretimi, ana dili eğitimi, sınıf içi etkileşim, vurgulu olumlu değerlendirme.