XIX. yüzyıl ortalarında Ankara Vilayeti'nin Haymanateyn kazasının sosyal ve iktisadi durumu

Osmanlı Devleti'nde 19.yüzyılda birçok alanda düzenlemeler yapıldığı gibi mali alanda da muhtelif değişiklikler yapılmıştır. Tanzimat Fermanı'nın ilanından sonra en mühim ıslahatlardan biri de vergi sisteminde gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın esasını oluşturan temettuat defterleri de bu düzenlemelerden biridir.Temettuat defterlerinin muhteviyatı incelendiğinde ait oldukları yerleşim birimlerinin sosyal ve ekonomik yapısı hakkında önemli bilgilerin yer aldığı görülür.Çalışmamızda incelenen Haymanateyn'e (Haymana) ait otuz bir temettuat defteri bölgenin demografik, sosyal ve ekonomik yapısına ait bilgileri içermektedir.?19.yüzyılda Ankara Eyaletine Bağlı Haymanateyn Kazasının Sosyal ve Ekonomik Durumu (Temettuat Defterlerine Göre /1844?1845)? adlı bu tez çalışmamız toplam dört bölümden oluşmaktadır.Birinci bölümde temettuat defterleri hakkında kısa bir malumat verilmiş ve akabinde Haymana temettuat defterleri ele alınmıştır. Ayrıca Haymana tarihçesi genel hatlarıyla mütalaa edilmiştir.İkinci bölümde ise `19.Yüzyıl Ortalarında Haymana'nın Sosyal Yapısı' konu başlığı altında hane reislerinin isimleri, unvan ve lakapları, nüfus ve meslek grupları tablolar vasıtasıyla değerlendirilmiştir.Haymana'nın ekonomik yapısının tetkik edildiği üçüncü bölümde gelir kaynakları ve bunların dağılımı genel hatlarıyla ele alınmıştır. Ayrıca bölgenin ziraî yapısı ile hayvancılık faaliyetleri yine bu bölümde değerlendirilmiştir.İki kısım halinde ele alınan dördüncü bölümün birinci kısmında Osmanlı Devleti'nde reayadan alınan vergiler ve bu vergilerin genel değerlendirilmesi yapılmış ve 19. yüzyılda devlet içerisinde vuku bulan ıslahat hareketlerinin mali yapıya yansımaları değerlendirilmiştir.İkinci kısımda Haymana temettuat defterleri incelenmiş ve bu defterlerden elde edilen malumatlar dâhilinde Haymana'dan alınan vergiler genel hatlarıyla ele alınmıştır.Yukarıda bahsi geçen bölümler, incelenen temettuat defterlerinin içerdiği bilgiler esas alınarak tasnif ve tetkik edilmiş olup bu bilgiler tablo ve grafikler kullanılarak bu çalışma hazırlanmıştır.Anahtar Kelimeler: Ankara, Haymana, ziraat, hayvancılık, meslek, hâsılat, temettuat