XIX. yüzyılda Fransa'nın Osmanlı-Arap coğrafyası'ndaki faaliyetleri ve sonuçları: Lübnan örneği

Bilindiği gibi Avrupa'da yaşanan sanayileşmeyle birlikte üretilen malların satımı gündeme geldi ve dolayısıyla sömürgecilik faaliyetleri kapsamında pazar arayışı başladı, ticaretin önemi arttı. İşte bu bağlamda, çalışmamızda 19. asrın başlarından itibaren İngiltere ile sömürge rekabetine giren Fransa'nın Orta Doğu Osmanlı Arap coğrafyasında izlediği politikalar Lübnan özelinde incelenmektedir. Zira bir Avrupa ülkesi ve devleti olan Fransa, gerek siyasi, gerek ticari, gerek dini ve gerekse daha başka sebep ve maksatlarla, o dönemde Osmanlı hakimiyetinde olan ve adeta Orta Doğu Arap coğrafyasına giriş kapısı sayılabilecek durumdaki Lübnan'da birtakım siyasi ve kültürel faaliyet ve politikalar yürütmeye başlamıştır. Tezimizde Fransa'nın bu politikaları ve sonuçları değerlendirilmektedir. Yine aynı çerçevede tezimizde; Fransa'nın bölgedeki bu nevi faaliyetleriyle yakından ilgili olduğu görülen 19. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin iç siyaseti çerçevesinde uygulanan Tanzimat Dönemi reformlarıyla, gayrimüslimlere tanınan hakların genişletilmesiyle birlikte, bölgede şartlar ve dinamikler değişti. İşte bu bağlamda yine tezimizde Lübnan'daki Maruniler ve diğer unsurların durumları da analiz edilmeye çalışılmıştır. Çünkü Fransa, Marunileri mensup oldukları dinin de etkisiyle doğal bir müttefik olarak görmüş ve bölgedeki etkisini artırabilmek için karşılıklı çıkar temelinde onlar ile ilişkilerini geliştirmeyi amaçlamıştır. Çalışmamızda, bu ilişkilerin siyasi, kültürel ve eğitim boyutları anlatılarak Fransa'nın Maruniler üzerinde kurduğu etki ve bu etkinin sonuçları analiz edilmiştir. Netice itibariyle Marunilerin bölgede güçlü bir unsur olarak ortaya çıkmasında ve 20. yüzyılda Lübnan'da yaşanan iç savaşlarda Fransa'nın söz konusu politikalarının çok önemli etkisinin olduğu kanaatine varılmıştır.