XVI. yüzyılda Osmanlı hakimiyetinde Ohri Livası

Balkanlar Osmanlı Devleti açısından her zaman önem arz eden bir bölge durumunda olmuştur. Kuruluş devrinden itibaren sistemli ve kapsamlı bir yerleşime tabi tutulan bölgede Osmanlı idaresi ile meydana gelen değişimin ortaya konması bu manada önemli bir gerekliliktir.Bu çalışmanın amacı, Osmanlı Devletinin Balkan hâkimiyeti ile birlikte bölgede değişen ve gelişen fiziki unsurların tespitidir. Ayrıca Osmanlı şehirciliği bağlamında Makedonya'nın Ohri şehrindeki Müslim-Gayrimüslim unsurların yerleşik düzenleri, nüfusları, iktisadi faaliyetleri hakkında bölgesel tespitler yapmaya çalışmaktır.XVI. yüzyılda Balkanlar büyük ölçüde fethedilmiş ve artık Osmanlı şehirciliği bir karakter olarak bölgeye hâkim olmuştur. Bu çalışma bahsi geçen şehir karakterinin özellikle Ohri şehri özelindeki tezahürünü bu dönemdeki haliyle ortaya koymayı amaçlamıştır. Bir diğer amaç ise; Osmanlı Devletinin özellikle fetih sürecine girişiyle birlikte başlattığı tahrir geleneği sayesinde; tahrir dokümanları, arşiv vesikaları ile birlikte yerli ve yabancı araştırmacıların eserlerinin de tetkik edilmesiyle, bölgedeki siyasal ve sosyo-kültürel durumu tespit edebilmektir.Çalışmanın kapsamı yukarıda bahsedilen yüzyıl içerisinde Ohri şehrinin sosyal, kültürel ve iktisadi durumu ile sınırlıdır. Ayrıca çalışmanın kullanılan kaynaklar noktasında aldığı şekil, günlük hayata dair sübjektif verilerden oluşmaktan öte daha çok tahrir defterleri ve diğer arşiv dokümanlarının izin verdiği ölçüde istatistikî bir döküm şeklindedir. Yer isimleri, iktisadi veriler ve tablolar ile bazı nüfus grafikleri bu istatistikî dökümün bir sonucudur. Elde edilen veriler ışığında; Osmanlı idaresinin, Makedonya ve Ohri bölgesine ne zaman ve ne şekilde yerleşmeye başladığı, şehrin fethi sonrasında meydana gelen fiziki değişim ve halkının sosyal yapısında meydana gelen değişim süreci ve Osmanlı klasik döneminde Ohri merkezi ve taşrasında iktisadi hayat aydınlatılmaya çalışılmıştır.Çalışma sonunda, bölgenin fethi sonrasında zamanla artan Müslüman nüfusun ağırlıklı olarak gayrimüslimlerin nüfusunun oluşturduğu denge, bölgedeki Osmanlı hâkimiyetinin sona erişine kadar devam etmiştir. Ayrıca iktisadi yaşamın temelini bölgede yer alan ve Avrupa için de son derece önemli olan Ohri Gölü ve beraberinde gelişen hayvancılık ve fiziki şartların elverdiği ölçüde tarımın oluşturduğu net bir şekilde görülmekle birlikte ürünlerin çeşitliliği şehrin akarsu ve fiziki özelliklerinin parçalı bir yapı gösterdiğine işaret etmektedir.