XVIII. yüzyıl divan şiirinde halk kültürü unsurları

Divan şairleri, içinde yaşadıkları toplumun ferdi olarak dâhil oldukları kültür dairesini çeşitli yönleriyle eserlerine yansıtmışlardır. Halk kültürüne dair unsurları bazen hayat sahnesinden anlık bir tasvir şeklinde dış dünyadaki hâlleriyle bazen de kendi iç dünyalarının anlatılması amacıyla ele almışlardır. Böylece -sanılanın aksine- toplum ve halkla olan bağlarını ortaya koymuşlardır. XVIII. yüzyıl ise bahsedilen bağların daha da güçlendiğini göstermesi sebebiyle önem arz etmektedir. Mahallîleşmenin etkisiyle gerçekliğe, sıradan insanın yaşamı ve duygularına yönelmeye başlayan divan edebiyatı XVIII. yüzyılda halk edebiyatıyla da yakınlaşmıştır. Dönem edebiyatının bu özellikleri göz önünde bulundurularak tezimizin konusu olan "halk kültürü unsurları" XVIII. yüzyıl divanlarıyla sınırlandırılmıştır. Divanlardan seçilen beyit/ bentler doğrultusunda halk kültürü kapsamında değerlendirilecek ögeler tespit edilmeye, folklorik unsurların divan şiirindeki kullanım şekilleri ve yeri verilmeye çalışılmıştır. Halk kültürü unsurları geçiş dönemleri; halk inanışları; gelenek, görenek ve âdetler; giyim kuşam; mutfak kültürü; kalıp sözler vb. başlıklar altında tek tek açıklanmış ve örnekler yardımıyla ayrıntılandırılmıştır. Metin merkezli inceleme sayesinde divan şairlerinin halk kültürüne bakış açısı, hayat ve toplumla olan bağı belirlenmeye gayret edilmiştir. Anahtar kelimeler: XVIII. yüzyıl, divan şiiri, halk kültürü, folklorik ögeler.