XVIII. yüzyılda Mardin şehri

XVIII. Yüzyıl Mardin tarihini ortaya koymaya çalışan bu tez esas olarak Osmanlı mahkeme kayıtlarını kaynak olarak ele almıştır. Şer'iye sicilleri XVI. yüzyılın başlarından olmak üzere XIX. yüzyılın son çeyreğine kadar Osmanlı mahkemelerinde tutulan kayıtları muhteva etmektedir. Mahkemedeki kâtipler tarafından, el yazıları ile tutulan bu defterler kendilerine özgü bir defteroloji içermektedir. Son elli yıl içerisinde Osmanlı klasik dönemi ile ilgili şehir tarihi araştırmacılarının sıklıkla başvurduğu bir kaynak olma özelliğini gösteren şer'iye sicilleri, adli-hukuki bilgiler verdiği kadar idari işleyişten, sosyal hayata, hatta ekonomik duruma dair hayati bilgiler vermektedir.Mardin kendine has mimari yapısı, bünyesinde bulundurduğu farklı kültür ve etnik unsurları ile incelemeye tabi tutulmuş farklı bir kenttir. Kentte yaşayan Müslüman nüfus kadar gayrimüslim nüfusun bir birleriyle hoşgörü içerisinde yaşamaları bu tezde yer alan konulardandır.Bu çalışma Mardin'e kendine özgü bir uslup kazandıran mimarisi ile şehirdeki idari sosyal ve ekonomik faktörleri incelemeyi amaçlamaktadır. Daha fazla açmak gerekirse Ortaçağ ve Osmanlı klasik dönemi Mardin'i için bugüne kadar yapılmış tespitlerin XVIII. yüzyılda hangi oranda devam ettiği, yeni olgu ve değişimlerin ortaya çıkıp çıkmadığı, İstanbul, Bağdat ve Diyarbekir gibi güç merkezlerinden uzak olmasına rağmen halkın buralardaki olaylardan nasıl etkilendiği, Osmanlı Devleti'nin genelindeki problemlerin yerele nasıl yansıdığı ve Mardin'de yaşayan halkın sosyo-ekonomik durumu ortaya çıkarmak bu tezin amaçlarını oluşturmaktadır.Bu araştırmanın bir diğer sebep ise XVIII. yüzyılda iyice su yüzüne çıkan merkezi yönetim ile yerel aileler arasındaki güç ilişkilerini incelemek ve bu ailelerin toplumsal ve siyasi hayatta yer alma mücadelelerini Mardin özelinde inceleyerek Osmanlı Tarihi'nin bu yüzyılına katkıda bulunmayı amaçlamıştır. Yerel tarih araştırmalarının en önemli özelliklerinden biri olan genel çerçeveye dair sunulan iddiaları-verileri bir tür test etme imkânını bulduğumuz bu çalışmada, Mardin'in her dönemine damgasını vuran aşiret olgusunu göz ardı etmeden, bu sosyal örgütlenmenin şehir tarihine katkılarını ortaya çıkarmaktadır.