Yabancı çekişmesiz yargı kararlarının Türk hukukunda tanınması

Medenî yargı temelde çekişmeli ve çekişmesiz yargı olmak üzere iki'ye ayrılmaktadır. Çekişmesiz yargıya ilişkin işler de mahkemelerde görülmekle beraber, çekişmesiz yargıdan farklı özellikler taşımaktadırlar. Özellikle çekişmesiz yargı bir yargılama işi olmakla beraber bir dava değildir. Birçok ülkede bu iki yargı çeşidi ayrı kanunlarda düzenlenmiş olduğu gibi, aynı kanunda da bu iki konuda farklı düzenlemelere yer verilmiştir. Hukukumuz bakımından ise çekişmesiz yargıya ilişkin genel bir düzenleme yer almamaktaydı ve bu sebeple çekişmesiz yargı işleri çekişmeli yargı işleri gibi değerlendirilmekte ve çekişmeli yargı kalıbına uydurulmaya çalışılmaktaydı. Ancak yeni Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilk kez çekişmesiz yargıya ilişkin usûl hükümleri düzenlenmiştir. Böylece uygulamada yaşanan tereddütlerde giderilmeye çalışılmıştır.Çekişmesiz yargının en önemli özelliklerinden biri kesin hüküm kuvvetine sahip olup olmadığı hususudur. Bu kapsamda çalışmamızın birinci bölümünde çekişmesiz yargının genel özellikleri ve gelişimi açıklandıktan sonra, çekişmesiz yargı kararlarının kesinleşmesi hususu üzerinde durulmuştur. Çekişmesiz yargı kararları açısından maddî anlamda kesin hüküm kavramının çekişmesiz yargıya yabancı olması, çalışmamızın ana tartışma konusunu oluşturmaktadır. Çünkü yabancı mahkemeler tarafından verilen çekişmesiz yargı kararlarının Türkiye'de etki doğurabilmeleri için Türkiye'de tanınmaları gerekir. Tanımanın da en önemli ön şartlarından birini yabancı mahkeme kararının kesinleşmiş olması oluşturmaktadır. Çekişmesiz yargı kararlarının kural olarak şeklî anlamda kesinlik taşımaları sebebiyle, diğer tanıma şartlarını da taşıyan bu yabancı karalar ülkemizde de etki doğurmaları mümkün olabilecektir.