Yabancı dil olarak Türkçe ders kitaplarında kültürel unsurların kullanımı: Yunus Emre Enstitüsü Yedi İklim Türkçe Öğretim Seti örneği (C1 – C2 seviyesi)

Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde öğretim ortamı, kullanılan materyaller, dört temel dil becerisi ve dil bilgisinin verilme şekli, kültür aktarımı gibi birçok başlık önemli bir rol oynamaktadır. Hedef kültürün içerisinde ve hedef kültürden uzak olarak yürütülen dil öğretim süreçlerinin farklı olduğu düşünülürse bu süreçte kullanılan materyallerin etkin rol oynadığı söylenebilir. Yabancı dil öğretiminde en çok kabul gören ders malzemesi ders kitaplarıdır. Gerek ekonomik açıdan gerek pratiklik olarak ders kitapları diğer materyallere göre daha çok tercih edilir. Ders kitaplarında yer alan metinler ve metinlerden hareketle düzenlenen etkinlikler aracılığı ile hem dört temel dil becerisinin hem dil bilgisi öğretiminin kazandırılması hedeflenmektedir. Bu noktada akıllara ders kitaplarında kültürel ögelere ne kadar yer verilmektedir sorusu gelmektedir. Bu sorudan hareketle tezimizin konusu Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kültür aktarımı olarak belirlenmiş, örneklem olarak ise Yunus Emre Enstitüsü tarafından hazırlanan "Yedi İklim Türkçe Öğretim Seti (C1 ve C2 Seviyesi)" seçilmiştir. Tez çalışmasının amacı; yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde sıkça kullanılan ileri düzey bir ders kitabında kültür aktarımına ne kadar yer verildiğini saptamaktır. Bu saptama üzerinden yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanına katkıda bulunmak, yeni hazırlanacak ders materyalleri için veri oluşturmak da belirlenen amaçlar arasındadır. Çalışma tarama modelinde nitel araştırma olarak desenlenmiştir. C1 ve C2 düzeyinde kullanılan ders kitaplarında yer alan veriler nitel araştırmalarda kullanılan veri toplama yöntemlerinden doküman inceleme tekniği kullanılarak toplanmıştır. Çalışmada ulaşılan kültürel ögeler Okur ve Keskin (2013) tarafından kullanılan "Metinlere Yansıyan Kültürel Öge ve Alt Ögeler" ölçeği esas alınarak sınıflandırılmıştır. Çalışma sürecinde araştırmaya konu olan ders kitaplarından kaynaklanan farklılıklar neticesinde ölçek üzerinde düzenleme yapma ihtiyacı doğmuştur. Bu ihtiyaç neticesinde ölçek, Türkçe Eğitimi bölümünde görev yapan alanında uzman dört öğretim üyesi tarafından incelenmiş ve ölçeğe son hali verilmiştir. Çalışma sonucunda Yedi İklim Türkçe Öğretim Ders Kitabı'nın C1 ve C2 seviyelerinde kültürel ögelere yer verilme oranının benzerlik gösterdiği görülmüştür. Her iki düzey ders kitabında da ağırlıklı olarak farklı kültürlere ait ögelere rastlanmıştır. C1 seviyesi ders kitabında farklı kültürlere ait ögelerden sonra en fazla rastlanan kategori "değerler ve eğitim" olurken; C2 seviyesinde ikinci sırada en fazla rastlanan kategori "edebiyat, sanat ve müzik" olmuştur. Bu çalışma ile yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılmak üzere hazırlanan yeni materyaller için veri imkânı sunulmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Yabancılara Türkçe öğretimi, kültür, kültür aktarımı, ders kitabı