Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitaplarında kültür aktarımı: Yedi İklim Türkçe Öğretim Seti örneği (A1-A2 düzeyi)

Yabancı dil öğrenme sürecinde dört temel dil becerisinin geliştirilmesinin yanı sıra hedef kültürü öğrenmek, hangi yapıyı veya sözcüğü nerede ve nasıl kullanıldığını bilmek doğru ve etkin iletişim için önemlidir. Kültür aktarımı birçok materyalle gerçekleşmektedir. Yabancı dil öğretiminde ders materyali olarak en çok tercih edilen ders kitaplarında metinler aracılığıyla hem dilsel yapıya ve sözcük bilgisine hem de kültürel ögelere yer verilmektedir. Tez çalışmamızın konusu yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitaplarında kültür aktarımı olarak seçilmiş ve bu kapsamda örneklem olarak Yunus Emre Enstitüsü tarafından hazırlanan "Yedi İklim Türkçe Öğretim Seti (A1 ve A2 Düzeyi)" seçilmiştir. Buradan hareketle tez çalışmasında yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanındaki gelişmelere katkı sunma ve yeni hazırlanacak ders materyalleri için veri imkânı sağlama amacı güdülmüştür. Bu çalışma tarama modelinde nitel bir araştırma olarak desenlenmiştir. Veriler nitel araştırmalarda veri toplama yöntemlerinden doküman incelemesi tekniği kullanılarak toplanmıştır. Çalışmada Okur ve Keskin (2013) tarafından kullanılan "Metinlere Yansıyan Kültürel Öge ve Alt Ögeler" ölçeği esas alınmıştır. Daha sonra bu ölçek Türkçe Eğitimi bölümünde görev yapan alan uzmanı dört öğretim üyesi tarafından incelenmiş ve ölçüte son hali verilmiştir. Yedi İklim Türkçe Öğretim Seti'nin A1 düzeyindeki ders kitabında toplam 345 kültür ögesine rastlanmıştır. Bunlardan 50 tanesi günlük yaşam, 79 tanesi kişilerarası ilişkiler, 14 tanesi değerler ve eğitim, 24 tanesi edebiyat-sanat ve müzik, 15 tanesi gelenekler ve folklor, 1 tanesi sosyal yaşam, 69 tanesi coğrafya ve mekân ve 93 tanesi farklı kültürler ( kültürlerarası etkileşim) kategorisi altındadır. Yedi İklim Türkçe Öğretim Seti'nin A2 düzeyindeki ders kitabında toplam 398 kültür ögesine rastlanmıştır. Bunlardan 83 tanesi günlük yaşam, 67 tanesi kişilerarası ilişkiler, 18 tanesi değerler ve eğitim, 72 tanesi edebiyat-sanat ve müzik, 14 tanesi gelenekler ve folklor ile sosyal yaşam, 82 tanesi coğrafya ve mekân ile 47 tanesi farklı kültürler (kültürlerarası etkileşim) başlığı altında yer almaktadır. Her iki ders kitabı karşılaştırıldığında kültürel ögelerin dengeli dağılmadığı, sayı bakımından hedef kültür ögesine çok fazla yer verildiği görülmüştür. Ayrıca kültürler arası etkileşimin gerçekleşmesine ve öğrenicilerin hedef kültür ile kaynak kültürleri karşılaştırma yapmalarına yeterli imkân sağlanmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışma aracılığıyla bundan sonra hazırlanacak yeni öğretim materyalleri için veri imkânı sunulmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi, ders kitabı, kültür, kültür aktarımı.