Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde yazınsal metinlerin B1 düzeyine uyarlanması: Eskici örneği

Okuma-anlama becerisinin geliştirmesi amacıyla yabancı dil öğretiminde kullanılan metinlerin, özgün şekliyle mi yoksa dil düzeyine uygun hale getirilmiş olarak sadeleştirilmiş şekliyle mi kullanılması gerektiği, üzerinde tartışılan bir konudur. Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan özgün yazınsal metinlerin, dile, yazına ve anlama ait niteliklerinin sorgulanabilmesi ve metinlerin bu düzlemlerde irdelenebilmesi ancak ileri düzeydeki dil öğrenicileri tarafından yapılabilir. Temel ve orta düzeydeki dil öğrenicilerinin okuma eylemlerinin öncelikli amacı ise anlama ulaşmaktır. Çünkü bu düzeydeki öğreniciler özgün haldeki bir yazınsal metne hâkimiyet sağlayabilecek yeterli dilsel edince ve artalan bilgisine sahip değildirler. Bu düşünden yola çıkılarak, metindilbilimsel bir çerçevede, yüzey ve derin yapıdaki tutarlılık ve doğruluk değiştirilmeden yazınsal bir metnin sadeleştirilmesi tezin odak noktasını oluşturmaktadır. Yabancılara Türkçe öğretiminde okuma- anlama becerisinin kazandırılması ve geliştirilmesi amacı ile kullanılan yazınsal metinlerin bilimsel bir yöntem ile çözümlenmesi ve sadeleştirilmesi tezin temel amacıdır. Yapılan sadeleştirme işlemi öncesinde, yazınsal bir metnin seçilmesi, seçilen bu metni metindilbilimsel ölçütlere bağlı kalınarak çözümlenmesi ve bu şekilde bilimsel bir nitelik kazandırılan sadeleştirme süreci ve sadeleştirmenin amacına ulaşıp ulaşmadığının çeşitli teknikler ile sınanması bu çalışmanın çerçevesini çizmektedir. Bu bağlamda, Refik Halid Karay'ın kısa öykü türüne ait "Eskici" isimli eseri, öncelikle metinsellik ölçütlerinden 'bağlaşıklık' ve 'bağdaşıklık' ölçütlerine bağlı kalınarak çözümlenmiş ve sonrasında yine söz konusu ölçütler çerçevesinde Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen B1 düzeyindeki öğreniciler için sadeleştirilmiş ve seçilen yazınsal metnin özgün ve sadeleştirilmiş şeklinin kavranmasını ölçme amacına yönelik oluşturulan sorular ile her iki metni okuma- anlama ölçme uygulaması yapılmıştır.