Yabancı diller yüksekokullarında görev yapan öğretim elemanlarının paylaşılan liderlik davranışlarına ilişkin görüşleri

Bu araştırmanın amacı, yabancı diller yüksekokullarında görev yapan öğretim elemanlarının paylaşılan liderlik davranışlarına ilişkin görüşlerini ortaya koymak ve bu görüşler arasındaki ilişkileri çeşitli değişkenler açısından incelemektir. Araştırma, nicel ve nitel yöntemlerin birlikte kullanıldığı bir karma yöntem araştırmasıdır. Sırasıyla önce nicel, sonra nitel veriler toplanarak bu verilerin birbirlerini destekleyip desteklemediklerine bakılmıştır. Araştırmanın evrenini 2016-2017 eğitim öğretim yılında İzmir ilinde bulunan devlet üniversitelerindeki yabancı diller yüksekokullarında görev yapan öğretim elemanları oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel boyutu 154 öğretim elemanlarıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nitel boyutu kapsamında ise yarı yapılandırılmış görüşmeler, araştırmanın nicel boyutunda yer alan ve gönüllü olarak çalışmaya katılabileceğini belirten 14 öğretim elemanı ile gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmanın nicel boyutunda sosyal bilimlerde sıkça kullanılan bir model olan tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın bağımsız değişkenleri olan cinsiyetleri, mezun olunan okul türü, mesleki kıdemleri, öğrenim düzeyleri, okulda bulunan öğretim elemanı sayısı ve öğrenci sayısı gibi değişkenler için kişisel bilgiler anketi uygulanmıştır. Çalışmada, Özer ve Beycioğlu (2013) tarafından geliştirilen "Paylaşılan Liderlik Ölçeği" kullanılarak paylaşılan liderlik düzeyine ilişkin veri toplanmıştır. Çalışmanın nitel boyutunda ise nitel araştırma desenlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Çalışma açıklayıcı desende olup, önce nicel veriler analiz edilmiş ardından nitel veriler toplanmıştır. Görüşme formunda paylaşılan liderliğe ilişkin 3 soru ve 13 sonda soru bulunmaktadır. Yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilen veriler içerik analizi tekniği ile çözümlenmiştir. Problem cümlesi analiz edildiğinde, 154 katılımcı öğretim elemanının verdiği yanıtlar doğrultusunda paylaşılan liderlik davranışları düzeylerine ilişkin aritmetik ortalama 39,72 – "Çoğunlukla" düzeyinde bulunmuştur. Öğretim elemanlarının paylaşılan liderlik davranışlarına ilişkin görüşleri nitel boyut bakımından da bu veriyle benzer niteliktedir. Dolayısıyla nicel ve nitel boyutların birbirleriyle örtüştüğü görülmektedir. Öğretim elemanlarının paylaşılan liderlik davranışlarına ilişkin görüşlerinin okulda görev yapan öğretim elemanı sayısına göre anlamlı bir farklılık gösterdiği görülmüştür. Bu farkın öğretim elemanı sayısı 30-50 arası olan okullar aleyhinde olduğu görülmektedir. Aynı şekilde, öğretim elemanlarının paylaşılan liderlik davranışlarına ilişkin görüşlerinin okulda bulunan öğrenci sayısına göre de anlamlı bir farklılık gösterdiği görülmüştür. Ortalamalar istatistiksel bakımdan 1000'in altında öğrencisi bulunan okullar aleyhine farklılaşmaktadır. Öğretim elemanları, müdürlerin işbirliği tutumlarına ilişkin sorularda çoğunlukla müdürlerin öğretim elemanlarıyla işbirliğine ve öğretim elemanlarının yönetime ve kararlara katılımlarına olumlu baktıkları, bu yönde teşvik edici oldukları görüşündedirler. Buna karşın öğretim elemanları, çoğunlukla yönetimsel görevlerde öğretim elemanlarının sorumluluk almada gönüllü olmadıkları görüşündedirler. Okuldaki paydaşların paylaşımcı tutumlarına ilişkin sorularda öğretim elemanları çoğunlukla meslektaşlar arası paylaşımın yüksek olduğu görüşündedirler. Bunun dışında, öğretim elemanlarının okulun yönetimsel işlerine katkı sağlamak konusunda çok fazla istekli olmadıkları vurgulanmıştır. Anahtar kelimeler: paylaşılan liderlik, liderlik, yükseköğretim