Yabancı uyruklu öğrencilere Türkçe öğretimi için kullanılan kitap setlerinde kültür aktarımı

Bu araştırmada, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan beş kitap setinde yer alan ders kitaplarındaki kültürel unsurlar incelenmiştir. Çalışmada, okuma metinlerinde yer verilen kültürel ögeler tespit edilerek bunların A1-C1 düzeylerindeki dağılımı karşılaştırılmış; kültür aktarımının belirgin olduğu ve sınırlı kaldığı temalar veriler doğrultusunda değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında 23 kitapta yer alan toplam 688 yazılı metin ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Çalışma, nitel araştırma yaklaşımıyla ve doküman incelemesi yöntemiyle yürütülmüş; veriler betimsel analizle çözümlenmiştir. Veri toplama aracı olarak Avrupa Ortak Başvuru Metni’ndeki sosyokültürel bilgi sınıflandırmasına dayalı Metinlere Yansıyan Kültürel Ögeler Rubriği kullanılmış; veriler 7 ana ve 46 alt tema altında değerlendirilmiştir. Araştırma, yalnızca okuma metinleriyle sınırlandırılmış; deyimler, atasözleri, dinleme metinleri ve görseller kapsam dışında bırakılmıştır. Bulgular, kültürel ögelerin değerler, inançlar ve tutumlar temasında yoğunlaştığını; beden dili, yaşam koşulları ve kişiler arası ilişkiler temalarının daha sınırlı temsil edildiğini göstermiştir. Ek olarak, “başka ülkeler, devletler, halklar” kategorisi ayrıca incelenmiş ve kültürlerarası içeriğin kitap setlerinde dengeli dağılmadığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, ders kitaplarında kültürel içeriğin düzeylere göre daha dengeli, işlevsel ve kültürlerarası farkındalığı destekleyecek biçimde düzenlenmesi gerektiği ortaya konulmuştur. Çalışma, Türkçe öğretim setlerinde kültürel içerik planlamasına yönelik karşılaştırmalı bir bakış sunarak, yabancı uyruklu Türkçe öğrenicilerine yönelik materyal geliştirme süreçlerine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.