Yanık nedeni ile acile başvuran hastaların sosyodemografik verileri ve mortalite üzerine etkili faktörler (iki yıllık retrospektif çalışma)

Yanıkta; ısı, elektrik, kimyasal maddeler ve radyasyon gibi etkenler neticesinde ortaya çıkan, dokuların tolere edemeyeceği düzeyde enerjinin yol açtığı, koagülasyon nekrozu gelişir. Yanık hasarının şiddeti maruz kalınan ısının derecesine, temas süresine ve maruz kalan derinin kalınlığına bağlıdır. Sınırlı yüzey yanıklarında organizma lokal cevap ile sorunu çözerken, geniş ve derin yanıklar sistemik hasarla, hatta ölümle sonuçlanabilir. Çalışmamızda, yanık nedeni ile başvuran hastalarda mortalitesinde etkili faktörleri bulmayı amacıyla planladık.2006?2007 yıllarında haşlama, alev ve elektrik yanıkları nedeni ile Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesine başvuran 1003 hastanın verilerini retrospektif olarak inceledik.Çalışmaya dahil edilen 1003 hastamızın 925 ( %92.3)'i yaşadı (grup 1), 78 (%7.7)'i öldü (grup 2). Genel mortalite oranını ise %7.7 olarak bulduk. Erkek cinsiyeti (p=0.000) ve yaşın mortalitede anlamlı olduğunu bulduk. Tüm yaş grupları (p<0.05) anlamlı olmakla beraber, >40 olmak (p=0.000) mortalite açısından, <10 yaş olmak (p=0.000) yanmaya maruz kalmak açısından yüksek risk grubunu oluşturdu. Yanık genişliğinin %21?40 arası olması (p=0.034),>%41 olması (p=0.000),yanığın derin ikinci derece olması yüksek risk olarak bulduk. Pediatri yoğunbakımda (p=0.000) yatan hastalar yüksek mortal seyretti. Yanık Ünitesinde (p=0.000) yatanlar ve poliklinikten takip edilenler (p=0.000) ise nispeten daha az riskli hastalardı. Yatış süresinin 10 günden fazla olması (p=0.000), başvuru esnasında deliryum varlığı (p=0.001), hiperüriseminin olması (p=0.006), sepsis gelişmesi (p=0.000), debridman ihtiyacı duyulması (p=0.000), greftleme(p=0.000) ve fasiyotomi (p=0.000) yapılması, hipovolemik şok gelişmesi (p=0.000), kan kültürünün (p=0.000) ve yara kültürünün pozitif (p=0.000) olması, kültürde psödomonas üremesi (p=0.000), hastaların ölmesinde önemli faktörlerdi.Yanık tedavisi zor ve beraberinde komplikasyonlarla seyreden ölümcül bir travmadır. Öncelikle yanıktan korunmak en önemli hususiyettir. Bu amaçla Ulusal düzeyde halkı bilinçlendirici projeler geliştirilmelidir. Ciddi yanıkların tedavileri mutlaka tam teşeküllü bir hastanenin yanık ünitesinde yapılmalıdır.