Yapı ve tür bakımından oksimoron (Modern Türk şiiri örnekleri bağlamında dil incelemesi)

Bu çalışmada, birbiriyle çelişkili ya da zıt kavramların bir arada kullanılarak oluşturduğu tamlama biçimindeki ifadeler topluluğu olan oksimoron ele alınmıştır. Tezat sanatı içerisinde yer alan oksimoron, kavram karşıtlığına dayanan iki zıt ifadenin birleşerek yeni bir anlama yol açtığı edebi sanatlardan biridir. Başta roman, hikâye, şiir ve tiyatro olmak üzere edebi türlerde sıklıkla kullanılan bu sanat, basın dilinde ve reklamcılıkta da etkisini hissettirmektedir. Çoğu araştırmacıya göre, bu sanat eğitimli kişilerin anlayabileceği bir dil özelliğini taşımaktadır. Özellikle Batılı araştırmacılar tarafından yapılan çalışmalar, oksimoronun edebi olarak gelişkin bir dile sahip olduğunu göstermektedir. Özellikle Richard Lederer, Yeshayahu Shen ve René Girard'ın yapmış olduğu çalışmalar, oksimoron sanatının gramatikal ve semantik yönünü belirlemesi bakımından önemlidir. Türk araştırmacıların bu sanat hakkındaki görüşleri genellikle tanıtıcı bir özellik taşımaktadır. Bu çalışmada oksimoron yapılar, şiir bağlamında ele alınmıştır. Türk şiirinin modernleşme eğiliminde olduğu dönemleri kapsayan ürünlerin yer aldığı bu çalışmada oksimoron yapıların Türk şiiri açısından uzun bir geçmişe sahip olduğu görülmektedir. Eski Türkçe döneminde düzyazıda görülmeye başlayan oksimoron sanatı, Orta Türkçe Döneminden itibaren şiirde etkisini göstermektedir. Türkçenin tarihi seyri içerisinde gelişme imkânı bulan bu sanat, Osmanlı edebiyatında "müştemilü'z-zıddeyn" olarak bilinmektedir. Modern Türk şiiri, tarihsel olarak 1860'dan günümüze kadar ki süreci yansıtan genel bir terimdir. Bu süre içerisinde ortaya çıkan edebi toplulukların eserlerinde görülen oksimoron yapılar, bu çalışmada detaylı bir şekilde ele alınarak sanatla ilgili değerlendirmelerde bulunan araştırmacıların tasnif denemelerine göre sınıflandırılmıştır. Ayrıca bu çalışmada, Modern Türk şiiri doğrultusunda incelenen metinlerden hareketle, Batılı araştırmacıların ortaya koyduğu oksimoron yapıların Türk şiirindeki örneklerinin hem şekil hem de anlam olarak nasıl bir gelişme içerisinde olduğu gösterilmeye çalışılmıştır. Anahtar Sözcükler Oksimoron, Kavram Karşıtlığı, Tezat, Modern Türk Şiiri, Karşıtların Birliği.