Yapay zekâ'nın stratejik düşünme ve stratejik karar verme olasılığı üzerine bir araştırma

Bu çalışma da yapay zekânın stratejik düşünme ve stratejik karar verme olasılığı araştırılmıştır. Stratejik düşünme değişkeni sistemler perspektifi, niyet odaklılık, akıllı fırsatçılık, zamansallık ve hipotetik düşünme olmak üzere 5 boyuttan oluşmaktadır. Stratejik karar verme ise işletmenin geleceğinde oluşturacağı kararları etkileme, işletme içinde alınan diğer kararları yönlendirme ve rekabetin dinamiklerini şekillendirme olarak 3 özellikten oluşmaktadır. Ayrıca bu araştırma da nitel araştırma desenleri içersinde yeni bir yaklaşım olarak değerlendirilebilecek bilişsel fenomenoloji deseninin felsefi arka planı ve araştırma süreci hakkında önemli bigilere yer verilmiştir. Ayrıca çalışma da teorik zenginlik sağlamak amacıyla "bilişsel ve önermesel tutum" ve "pratik yansıma" kategorilerine dayalı olarak bilişsel fenomenoloji kuadrantı geliştirilmiş ve bu doğrultuda katılımcı seçim kriterleri belirlenmiştir. Çalışmanın örneklem grubu proje ekipleri, akademisyenler ve yöneticilerden oluşmaktadır. Literatür çerçevesinde oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme soruları ile toplam 9 katılımcı ile farklı platformlar üzerinden görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu katılımcılar kuramsal örnekleme, maksimum çeşitlilik örnekleme ve ölçüt örneklemenin ortak yönleri kullanılarak çalışmaya teorik zenginlik sağlayacağı düşünülen ve bilişsel fenomenoloji deseni çerçevesinde oluşturulan kriterleri sağlayan katılımcılar arasından seçilmiştir. Katılımcılardan elde edilen veriler içerik analizi tekniği ile değerlendirilip çalışmanın bulguları olarak kodlar, kategoriler ve temalara ulaşılmıştır. Gerçekleştirilen analiz sonucunda 534 kod, 20 kategori ve 8 temaya ulaşılmıştır. Çalışma da elde edilen temalar; yapay zekânın bütüncül değerlendirme potansiyeli, belirsizliğe yönelik çözümler geliştirebilme potansiyeli, kombinasyonel düşünme potansiyeli, strateji geliştirebilme potansiyeli, karar tarzları oluşturabilme potansiyeli, karar verme potansiyeli, rekabet dinamiklerini şekillendirme potansiyeli, mevcut ve potansiyel güçlükler/tehditlerdir. Bir sonraki aşamada ise bulgular ve katılımcıların görüşleri birlikte değerlendirilerek yapay zekânın stratejik düşünme ve stratejik karar verme potansiyelinin ortaya konulduğu araştırma modeline ve bu modelin dinamiklerini ve kavramsal çerçevesini oluşturan 11 önermeye ulaşılmıştır. Bununla birlikte bilişsel fenomenoloji kuadrantı çerçevesinde katılımcılar tanımlanmış ve oluşturulan örnekleme dayalı ve kuadranta dayalı veri akış tabloları ile katılımcıların araştırma bulgularına katkıları ortaya çıkarılmıştır.