Yaşam becerilerine yönelik söylem analizi çerçevesinde fen bilimleri öğretmenleri ile fenomenolojik bir çalışma

Bu araştırmanın amacı, yaşam becerisi kavramının literatürdeki tanımlarını incelemek, boyutlarını ortaya koymak ve bu boyutlara ilişkin Fen Bilimleri öğretmenlerinin görüşlerini yorumlayıcı fenomenoloji yaklaşımı çerçevesinde derinlemesine analiz etmektir. Araştırmada öncelikle beceri ve yaşam becerileri kavramlarının tanımları, tarihsel gelişimi ve farklı disiplinlerde nasıl ele alındığı incelenmiş ve tartışılmıştır. PRISMA protokolü kullanılarak literatür taraması gerçekleştirilmiş, akademik kaynaklardan yaşam becerisi tanımları derlenmiştir. Tanımlamalar tematik söylem analizi yöntemiyle analiz edilerek, yaşam becerilerinin literatürde hangi boyutlar üzerinden tanımlandığı ortaya koyulmuştur. Ardından fen bilimleri öğretmenlerinin yaşam becerisi tanımları içeriğindeki bu boyutları nasıl algıladıklarına dair görüşleri incelemiştir. Bu kapsamda Burdur ilinde görev yapan fen bilimleri öğretmenlerinden oluşan katılımcılar ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerin analizinde içerik ve betimsel analiz teknikleri kullanılmıştır. Son olarak yaşam becerilerinin kuramsal çerçevesi ile öğretmenlerin görüş ve deneyimlerinin nasıl kesiştiği ele alınmıştır. Bulgular, yaşam becerilerinin hedef kitle, bağlam, amaç ve kavramsal yapı olmak üzere dört temel boyutta ele alındığını ortaya koymuştur. Hedef kitle boyutunda bireyler, çocuklar, gençler, yetişkinler ve öğretmenlerin yaşam becerileri ile nasıl ilişkilendiği değerlendirilirken, bağlam boyutunda yaşam becerilerinin okul, ev ve iş ortamı gibi farklı mekanlarda nasıl anlam kazandığı incelenmiştir. Amaç boyutunda bilinçli karar alma, problem çözme, akademik başarıyı artırma ve psikolojik iyi oluşu destekleme gibi yaşam becerilerinin önem ve işlevine ilişkin fonksiyonlar ön plana çıkmış, kavramsal yapı boyutunda ise disiplinler arası farklılıklar ve söylem çeşitliliğinin belirleyici olduğu belirlenmiştir. Araştırma sonuçları, yaşam becerilerinin kuramsal olarak geniş ve disiplinler arası çok boyutlu bir yapıya sahip ve bağlama duyarlı olarak gelişen ve değişen beceriler olarak tanımlandığını göstermektedir. Öğretmenlerin deneyimleri bu becerilerin gerçek dünyadaki işleyişine dair önemli veriler sağlamaktadır. Hem literatür hem de öğretmen görüşleri, yaşam becerilerinin bireyin kişisel gelişimi, mesleki başarısı ve toplumsal uyumu açısından kritik bir role sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Yaşam becerileri kavramındaki disiplinler arası çeşitlilik ve çok boyutluluk, bu becerilerin öğrenme ortamında nasıl kazandırılacağı, geliştirileceği ve öğretim programlarına entegrasyonu konusunda sistematik yaklaşımlar geliştirilmesine olan ihtiyaca işaret etmektedir.