Yaşlı travma hastalarında mortaliteye etkili faktörler

Travma, sosyoekonomik gelişmişliğe bakmaksızın her ülkede temel halk sağlığıproblemlerinden biridir. Travma sorunu her yaştan insanı etkileyebilir. Ülkemizde yaşlınüfustaki artma ile birlikte önümüzdeki yıllarda sorunun daha ciddi olarak karşımıza çıkmasıbeklenmektedir. Tıptaki gelişmeler ve yaşlılıktaki diyabet, artrit ve koroner arter hastalıklarıgibi sorunlarla daha iyi baş edilebilir hale gelinmesi ile bu gruptaki hastaların hem yaşamkaliteleri hem de süreleri yükselmiştir. Buna bağlı olarak yaşlıların özellikle düşme ve trafikkazaları gibi travmalara maruz kalma olasılığı artmaktadır.Ocak 2004 ile Mayıs 2008 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Hastanesi AcilServisinde tedavi edilen 531 yaşlı (55 yaş ve üstü) travmalı hastaya ait veri ge riye dönükolarak analiz edildi ve ardışık olarak çalışmaya alındı. Tüm hastalar acil serviste görüldü .Hastalar sağ kalanlar (n=451) ve ölenler (n=80) olmak üzere iki gruba ayrıldı. Sağkalanlar Grup 1 ve ölenler Grup 2 olarak adlandırıldı. Sağ kalanlar ve ölenler arasındamortalite üzerinde etkili olabileceğini düşündüğümüz yaş, cinsiyet, hastanın mevcut yandaşhastalıkları ve kullanmakta olduğu ilaçlar, olayın meydana geldiği yer, travmanın oluş şekli,travmanın izole veya multiple oluşu, yaralanmanın me ydana geldiği vücut bölgesi, travmasonrası ortaya çıkan yaralanmanın tipi, hastaneye ilk gelişteki hemotokrit değeri, hastanedekalış süreleri ve tedavileri ile travma skorlamaları (glasgow koma skoru ve revize travmaskoru ) araştırıldı. Çalışmaya dosya notlarına ulaşılamayan, dosya bilgileri eksik ve ex duhulolarak başvuran hastalar alınmadı.Çalışmamızdaki yaralanmalar ünivariate istatistiksel analizlerle; ev dışında (p=0,002) veADTK sonrası olan olaylarda (p<0.05), kafa travması, batın ve göğüs travmasımevcudiyetinde (p<0.05), yaralanma yeri olarak kafa veya yüz kemiklerinde fraktür, epiduralhematom, subdural hematom, SAK, kontüzyo serebri/intraparankimal kanama, kot/sternumfraktürü, pnemotorax, hemotorax ve akciğer ko ntüzyonu olanlarda (p<0.05), GKS ve RTS'sidüşük çıkanlarda (p<0.05) olmak üzere mortaliteye etkili faktörler olarak tespit edildi.Olayın ADTK sonrası meydana gelmesi (odds ratio OR=0,471, confidence intervalCI=0,215-1,032), (OR=0,113, CI=0,038-0,338), SAK'nın olması (OR=0,204, CI=0,054-0,763), akciğer kontüzyonu olması (OR=0,170, CI=0,063-0,456), kontüzyoserebri/intraparankimal kanama varlığı (OR=0,085, CI= 0,085-0,751) ve düşük RTS skoru(OR=0,525, CI=0,420-0,656) mortaliteyi etkileyen en önemli bağımsı z değişkenler olarakbulundu.Anahtar kelimeler: Yaşlı hastalar, Travma, Mortalite