Yatırımcı türlerine göre risk iştahı analizi: BİST üzerine bir uygulama

Uzun yıllardan beri insan yaşamında var olan risk kavramı zaman içerisinde değişen koşullarla birlikte farklı bir nitelik kazanmıştır. Özellikle ticari ilişkilerin yoğunlaşması ve piyasa kavramının ortaya çıkması ile beraber risk algısına yönelik değişen mevcut algı birçok farklı eserin ortaya konulmasına öncülük etmiştir. Literatürde uzun yıllar kendine yer bulmuş olan akılcı -rasyonel- insan anlayışı, insanı psikolojik özellikleriyle ele alan anlayış ile birlikte dönüşüme uğramıştır. İnsanı kendine has özellikleriyle ele alan davranışsal iktisat, klasik iktisata farklı bir insan modeli tanıtarak risk olgusunun yeniden şekillenmesine yardımcı olmuştur. Gelişen günümüz piyasalarında yatırımcıların riske karşı olan tutumları finans piyasalarını etkileyerek küresel çapta bir dalgalanmaya yol açmaktadır. Bu noktada, insanların riske karşı olan istekleri olarak tanımlanan risk iştahına yönelik çalışmalar büyük önem kazanmakla birlikte bu alanda çok fazla çalışma bulunmamaktadır. Ortaya konan çalışmaların çoğunluğunda risk iştahı farklı dinamiklerle ele alınmıştır. Bu çalışmada, yatırımcıların riske karşı olan isteklerinin, hisse senetlerine yapılan yatırımlar üzerindeki etkisi incelenmiştir. Yapılan çalışmada 2013 – 2017 yılları arasında haftalık olarak temin edilen yerli ve yabancı yatırımcıların risk iştahı endekslerinin BIST30 endeks verileri üzerindeki etkisi ARDL sınır testi yöntemiyle incelenmiştir. Ayrıca endeks verileri arasındaki kısa ve uzun dönemli ilişki irdelenerek, ilişkinin yönünün tespit edilmesi amacıyla Granger Nedensellik Testi uygulanmıştır. Tezin amacı yatırımcıların riske karşı olan isteklerinin BIST30 hisse senetlerine yapılan yatırımları ne derece ve hangi yönde etkilediğinin tespit edilmesidir. Tezin sonucunda; uzun dönemde yerli ve yabancı yatırımcıların risk iştahları ile BIST30 hisse senetlerine yapılan yatırımlar arasında anlamlı bir sonuca ulaşılamazken, kısa dönemde yalnızca yabancı yatırımcıların risk iştahları ile BIST30 hisse senetleri arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir.