Yedinci sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarının üst düzey düşünme becerilerinin gelişimine uygunluğu açısından incelenmesi

Çalışmanın amacı yedinci sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarının üst düzey düşünme becerilerine dair katkılarının incelenmesidir. Bu bağlamda üst düzey düşünme becerileri eleştirel düşünme becerisi, yaratıcı düşünme becerisi, problem çözme becerisi ve karar verme becerisi olarak sınırlandırılarak araştırmaya ilişkin dört alt amaç oluşturulmuştur. Araştırmada MEB Yayınevi tarafından basılan yedinci sınıf sosyal bilgiler ders kitabı ile Bakanlık tarafından kabul edilmiş özel yayınevlerinin bastığı yedinci sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarından biri random olarak seçilmiş ve araştırmanın veri kaynağı olarak belirlenmiştir. Yapılan araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman incelemesi yönteminden yararlanılmıştır. Çalışmada ders kitaplarında yer alan soruları analiz edebilmek amacıyla araştırmacı tarafından her beceri için ayrı ayrı geliştirilmiş rubrikler kullanılmıştır. Verilerin analizi sonucunda her iki yayınevine ait ders kitabının da üst düzey düşünme becerilerini geliştirme bağlamında kısmen uygun oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada MEB Yayınevi'ne ait sosyal bilgiler yedinci sınıf ders kitabının, özel bir yayınevine ait ders kitabına göre üst düzey düşünme becerilerini destekleyecek daha fazla sayıda soru kapsadığı belirlenmiştir. Bu sonuçlar yedinci sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarının geliştirilmeye ihtiyaç duyduğunu göstermektedir. Araştırmada ders kitaplarında yer alan soruların niteliklerine önem verilmesi gerektiği ve üst düzey düşünme becerilerinin eşit oranda yer alması önerileri yapılmıştır. Anahtar kelimeler: Üst düzey düşünme becerileri, sosyal bilgiler, ders kitabı, eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme, problem çözme, karar verme.