Yeni araştırmaların Elazığ'ın Eski Çağ tarihine katkıları

Medeniyetlerin oluşumu ve gelişimi sırasında insanlar yaşayacakları coğrafi yeri seçerken topoğrafyayı, iklim koşullarını ve ana yol güzergahlarını dikkate alarak karar vermişlerdir. Dolayısıyla Doğu Anadolu'nun coğrafi koşulları Anadolu ve Mezopotamya uygarlığı gibi uygarlıkların yayılmasında önemli olmuştur. Doğu Anadolu'nun bir parçası olup, araştırma sahamızı oluşturan Elazığ ili de bulunduğu konumu itibariyle Mezopotamya ile Anadolu arasında kilit noktada yer almakta, Mezopotamya kültürlerinin Anadolu'ya yayılmasında bir köprü görevi görmektedir. Elazığ Bölgesi, doğu ile batı arasında önemli yolların kesiştiği kavşaklarda yer alması bu kültürün yayılması açısından büyük bir önem taşımaktadır. Bu anlamda Elazığ yöresi tarımsal ve yaşamsal faaliyetlere uygun ova ve platoların bulunması nedeniyle tarih öncesi çağlardan günümüze kadar kültürel faaliyetlerin yoğun olduğu bir bölge haline gelmiştir. Barındırmış olduğu özelliklerinden dolayı geçmişten günümüze kadar önemli medeniyetlerin egemenliği altında kalmış ve çeşitli mücadelelere sahne olmuştur. M.Ö. 2000'li yıllara dayanan geçmişiyle Hurriler, Urartular, Persler, Araplar, Artuklular, Anadolu Selçukluları ve Osmanlılar gibi birçok devletin egemenliği altında varlığını sürdüren Elazığ ilinde; farklı dönemlerde sistematik olarak pek çok arkeolojik kazı ve yüzey çalışması yapılmıştır. Tarih öncesi çağlardan bu yana önemli bir yere sahip olan bölge de arkeolojik veriler doğrultusunda Eski Çağ tarihine bakılarak bölgede yaşamış olan uygarlıkların izi sürülmüş, yapılan kazı ve yüzey araştırmaları sonucunda Paleolitik, Mezolitik, Neolitik, Halef, Kalkolitik, Ubeyd, Tunç Demir Çağları ile Urartu, Helenistik, Roma-Bizans, İslam Dönemi ve Türk Dönemleri'ne ait kalıntılar tespit edilmiştir. Bu kalıntılar bölgenin sosyo-kültürel, siyasi, iktisadi yapısını ortaya koymaktadır. Aynı zamanda elde edilen bilgiler ve bölge ile ilgili daha önceki yıllarda yapılan çalışmalar doğrultusunda ortaya çıkan veriler ile kentin bir kültür envanteri ortaya koyularak Eski Çağ Tarihine katkı sağlanmaktadır. "Yeni Araştırmaların Elazığ'ın Eski Çağ Tarihine Katkıları" isimli çalışmam beş ana kısımdan oluşmaktadır. Giriş başlıklı birinci kısımda; çalışmanın amacı, konunun kapsamı, sınırlılıkları, çalışma aşamasında belirlenen yöntem ve teknikler anlatıldıktan sonra, ikinci kısımda; Elazığ ilinin içinde bulunduğu Doğu Anadolu Bölgesi'nin coğrafi özelliklerine değinilip daha sonra Elazığ ilinin coğrafi konumu, jeolojik ve jeomorfolojik özellikleri, akarsuları, iklimi, bitki örtüsü ve toprak yapısı hakkında bilgiler verdim. Üçüncü kısımda kentin adı, tarihi, Eski Çağ araştırma tarihçesi, arkeolojik ve yüzey araştırmalarıyla tespit edilen yerleri ele alarak bölgede gerçekleştirilen araştırmaların amaç ve kapsamına yer verdim. Dördüncü kısımda tez konu başlığım altında Elazığ'da yeni araştırmalar ışığında tespit edilen yerleşimleri, ortaya çıkan höyükler, mağaralar ve kaleleri detaylı bir şekilde tanıtmaya çalıştım. Çalışmanın son safhasını oluşturan beşinci kısımda sonuç başlığı altında; Elazığ ilinin tüm boyutlarını analiz ederek bir değerlendirmesini gerçekleştirdim. Anahtar Kelimeler: Elazığ, Tarih Öncesi, Eski Çağ, Tarih, Arkeoloji, Keban Projesi, Yüzey Araştırması.