Yeniden işlevlendirme projelerinde yapı bilgi modelleme kullanımı: Darul Aman Sarayı

Bir ülkenin tarihi yapıları ve anıtları, o ülkenin tarihini, kültürünü ve medeniyetini temsil eder. Bu yapılar ve eserler, günümüz ve gelecek nesiller arasında kültürel, sanatsal ve eğitimsel bir köprü oluşturur. Bu binaların tahrip edilmemesi ve korunması için en iyi seçenek, yeniden işlevlendirmektir. Yeniden işlevlendirme, mevcut bir binaya o binanın özelliklerine uygun bir işlev tahsis edilerek yeniden kullanılması anlamına gelir. Bu sayede, yıkım yerine, hala yapısal ve fiziksel kapasiteye sahip olan binaların yeniden işlevlendirilmesiyle binaların yaşam döngüsü geliştirilebilir. Bu çalışmada, 1925-1927 yılları arasında Şah Amanullah Han döneminde inşa edilen Darul Aman Sarayı, Afganistan'ın ilk betonarme binası ve mimari sembolü olarak kabul edilen önemli bir kültürel sermaye ve mimari miras olarak tartışılmaktadır. Bu saray, yüzyıllar boyunca çeşitli etkenlerle defalarca tahrip edilmiş, yeniden restore edilip kullanılmıştır. En son, 2016-2019 yılları arasında Eşref Gani döneminde yaklaşık 11 milyon dolar fonla restore edilerek müze ve kültür merkezi olarak önerilmiştir. Ancak günümüze kadar olumlu ve etkili bir şekilde kullanılmamıştır. Bu saraya uygun bir işlevi bulmak amacıyla dünya çapında otele dönüştürülen 32 saray incelenmiş, dönüşüm sürecinde karşılaşılan zorluklar ve dikkat edilen noktalar belirlenmiştir. Pourebrahimi modeline göre önerilen 5 fonksiyonun (müze, kütüphane, otel, okul, hastane) değerlendirilmesi ve (Mimari özellikleri, Yapısal ve tesisat özellikleri, Ekonomik özellikleri, düzenleme durumu, Sosyal ve kültürel özellikler, çevresel ve mekansal özellikler) parametrelerinin incelenmesinden sonra, bu sarayın müzeden ziyade otel veya turistik konaklamaya daha uygun olduğu belirlenmiştir. Darul Aman Sarayıdaha sonra 66 odalı bir otele dönüştürülmüştür. Çünkü restorasyon ve yeniden işlevlendirme sırasında dikkate alınmayan önemli noktalar arasında dolaşım sistemi, bina ve plan tipolojisi, plan organizasyonu ve mekânsal düzen yer almaktadır. Müzeler için en uygun plan şeması sıralı şemadır ve bu sarayın plan şeması koridor şeması olduğundan müzeye uygun değildir. Bu bina konut amaçlı tasarlanmış olup, odaların ve pencerelerin boyutları ve aydınlatma sistemi müzeye uygun değildir. BIM teknolojisi ve Revit yazılımı kullanılarak Darul Aman Sarayı'nın mevcut planları incelenmiş ve farklı işlevlendirme seçenekleri araştırılmıştır. Bu süreç, kültürel, tarihi ve işlevsel faktörleri dikkate alınarak senaryo simülasyon için kullanılmıştır. Çeşitli alanlarda (çakışma tespiti, planlama, 3D modelleme, tasarım görselleştirme ve işbirliği koordinasyonu) BIM ve Revit, büyük fayda sağlamıştır. Bu seçenek, yapısal ve kültürel özellikleri koruyarak en uygun seçenek olarak belirlenmiş ve detaylı bir şekilde incelenerek değerlendirilmiştir. Darul Aman Sarayı'nın müze ve kültür merkezinden otel birimine dönüştürülmesi önerisi sonrasında, tüm müdahaleler detaylı olarak değerlendirildi ve odalar otelin standartlarına uygun olarak dönüştürülmüştür. Bazı odalarda kapılar kapatılarak ve bölme duvarları eklenmıştır. Hükümetin planlarına göre, çok sayıda farklı binanın restorasyon ve yeniden işlevlendirilmesi gerekiyor. Bu araştırma, bu binaların yeniden işlevlendirilmesine temel oluşturacaktır.