Yerel ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) genotiplerinin moleküler karekterizasyonu ve fenotipik özelliklerinin incelenmesi

Dünyanın başlıca besin kaynaklarından olan buğdaya olan artan talebi karşılamak ve daralan genetik çeşitliliğin artırılması için yeni gen kaynaklarına ihtiyaç duyulmaktadır. Bu nedenle bitki ıslahçıları geniş gen havuzu oluşturmak için yerel ve yabani genotiplere yönelmiştir. Bu çalışma yerel ve tescilli ekmeklik buğday çeşitlerinin fenotipik özelliklerini belirlemek ve moleküler karakterizasyonunu tanımlamak amacıyla sera koşullarında yürütülmüştür. Çalışmada bitki boyu (65.93-117.75 cm), bitkide kardeş sayısı (2.25-16 adet), ana sap başaktaki başakçık sayısı (16.25-22.75 adet), anasap başakta tane ağırlığı (0.56-1.57 g), bitkide tane sayısı (66.50-213.25 adet), anasap başakta tane sayısı (20-56 adet), bitki tane verimi (2.72-4.58 g), kök kuru ağırlığı (0.68-1.85 g), bitki toprak üstü kuru ağırlığı (8.81-21.13 g), hasat indeksi (%20.86-35.51), kök/toprak üstü kuru ağırlığı (0.06-0.11) ve bayrak yaprak alanı (10.55-62.25 cm²) özellikleri ölçülmüş ve genotipler arasında geniş varyasyon olduğu bulunmuştur. Moleküler karakterizasyon için 14 adet SSR primeri kullanılmıştır. Toplam 45 bant elde edilmiştir. Oluşan bantların 37 tanesi polimorfik özellik göstermiştir. Primer başına 3.21 bant ortalaması elde edilmiştir. En fazla polimorfik bant veren Xwmc332 primerinden 5 bant elde edilmiştir. Polimorfik bilgi içeriği 0.36-0.83 arasında gerçekleşmiştir. Yerel ekmeklik buğday genotipleri arasında SSR markörleri kullanarak belirlenen Jaccard benzerlik indeksi %25.8-87.5 arasında değişmiştir. Bayes istatistiğine göre yapılan dendograma göre genotipler 2 ana gruba ayrılmış ve bunların arasında %89 farklılık ortaya çıkmıştır. Yapılan çalışma ile yerel ekmeklik buğday genotiplerinin incelenen özellikler açısından geniş bir varyasyona sahip olduğu görülmüştür. Bu varyasyonu belirlenmesinde mikrosatelit markörlerinin kullanılabileceği öngörülmüştür.