Yerel ekonomik kalkınmada kadın kooperatiflerinin rolü: Erzurum örneği

Yerel Ekonomik Kalkınma yerel kaynakların etkin, verimli ve bilinçli bir şekilde kullanılarak yerel ekonomide büyüme, rekabet edebilme ve istihdam yaratabilme potansiyelini harekete geçirmeyi amaçlayan, bu amaç doğrultusunda yerel aktörlerle iş birliğini destekleyen, bu aktörlerle ortak bir kalkınma politikası tasarlayıp uygulayan katılımcı bir süreç olarak tanımlanmaktadır. Bu süreçte yerel kalkınmayı sağlayacak önemli aktörlerden biri kadın kooperatifleridir. Kadın kooperatifleri hem bulundukları yörenin kalkınmasında hem de toplumda cinsiyet ve fırsat eşitliğinin sağlanmasında önemli rol üstlenmektedir. Bu doğrultuda çalışmanın amacı kadın kooperatiflerinin yerel ekonomik kalkınma üzerindeki etkisini tespit etmektir. Çalışmada Erzurum'da yer alan kadın kooperatifleri ile bir saha araştırılması yürütülmüştür. Erzurum Teknik Üniversitesi-Bilimsel Araştırma ve Yayın Etik Kurulu tarafından 29.12.2022 tarihinde verilen 13 karar sayılı onay ile saha araştırmasında Erzurum'da yer alan 16 kadın kooperatifi ve 173 kooperatif üyesi kadın ile bir anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Araştırmada kadın kooperatiflerinin yerel ekonomik kalkınma üzerindeki rolüne yönelik ifadeler için açımlayıcı faktör analizi yapılmış ve sekiz faktör belirlenmiştir. Bu faktörler; Ekonomik ve Toplumsal Hayata Katkı, Kadının Sosyalleşmesine Katkı, Yöre Yatırımlarına Katkı, Kadın İstihdamına Katkı, Hane Gelirine Katkı, Kadının Kişisel Gelişimine Katkı, Yerel Üretime Katkı, Yerel Ürüne Katkı olarak isimlendirilmiştir. Ayrıca açımlayıcı faktör analizi sonucu elde edilen bu sekiz faktöre yönelik katılımcıların tutumlarının kadın kooperatiflerinin faaliyetini yürüttüğü yere, türüne ve deneyim yılına göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğini bulmak için Mann-Whitney-U Testi yapılmıştır. Analiz sonuçları, yerel ekonomik kalkınma faktörlerine yönelik katılımcıların tutumlarının kadın kooperatifinin lokasyonuna ve türüne göre istatistiki olarak anlamlı bir farklılık göstermediğini tespit etmiştir. Bununla birlikte kooperatifin deneyim yılına göre kadın kooperatiflerinin kadının sosyalleşmesine, yöre yatırımlarına, kadın istihdamına, hane gelirine, kadının kişisel gelişimine ve yerel üretime katkısı istatistiki olarak %5 önem düzeyinde anlamlı bir farklılık göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Yerel Ekonomik Kalkınma, Kadın Girişimciliği, Kadın Kooperatifleri, Erzurum.