Yetişkinlerde bağlanma stilleri, öz yeterlik ve bazı demografik değişkenlerin karanlık üçlü kişilik özelliklerine etkisi

Bu tez, yetişkin bireylerin bağlanma stilleri, öz yeterlik inançları ve birtakım demografik özelliklerinin karanlık üçlü kişilik özelliklerine olan etkisinin belirlenmesi amacıyla yazılmıştır. Bu amaç çerçevesinde bağlanma stilleri, öz yeterlik ve yaş, cinsiyet, eğitim, gelir ve medeni durum gibi demografik değişkenlere göre karanlık üçlü kişilik özelliklerini yordayıcılığı incelenmiştir. Değişkenlerin ölçülmesinde litatürde sıklıkla kullanılan, geçerlik ve güvenirlikleri yüksek olan ölçeklerin kullanılmasına özen gösterilmiştir. Bu bağlamda demografik soruları içeren Demografik Bilgi Formu'nun yanında Karanlık Üçlü Ölçeği, Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri-II ve Genel Öz Yeterlik Ölçeği kullanılmıştır. Ölçeklerden elde edilen puanlar çeşitli analizlere tabii tutulmuştur. Demografik özelliklere göre karanlık üçlü kişilik özellik puanlarının yordayıcılarının belirlenmesi için Çoklu Doğrusal Regresyon Modelleri tahmin edilmiştir. Analizler sonucunda tüm örneklemde ve demografik özelliklere göre farklılaşan gruplarda kaygılı ve kaçınma bağlanma ile öz yeterliğin makyevalizm, narsisizm ve psikopati üzerinde farklı etkiler oluşturduğu gözlenmiştir. Ayrıca öz yeterliğin narsisizmi yordadığı ve kaçınmacı bağlanmanın psikopati için bir yordayıcı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen sonuçlar literatür bulguları ile karşılaştırılırarak yorumlanmıştır. Bu yorumlamada veri toplama ve analizine ilişkin çalışmadaki kısıtlılıklara da yer verilmiştir. Literatüre bakıldığında çalışmanın değişkenlerinin alanyazında çokça yer almasına rağmen bu değişkenlerin tümünü aynı anda inceleyen ilk araştırma olduğu saptanmıştır. Karanlık üçlü kişilik özelliklerinin bağlanma stilleri, özyeterlik ve bireylerin birtakım demografik özelliklerinden etkilendiği düşünülerek yürütülen bu tez çalışmasının bu anlamda bir sonraki çalışmalar için bir kaynak niteliğinde olması ön görülmektedir. Bu bağlamda bir sonraki çalışmalarda kısıtlılıkların göz önünde bulundurularak daha kapsamlı bir çalışma yapılması önerilmektedir. Anahtar kelimeler; Karanlık üçlü, Bağlanma stilleri, Öz yeterlik, Narsisizm, Psikopati, Makyevalizm