Yoğun bakım ünitelerinin etkinliklerinin değerlendirilmesi: Bir üniversite hastanesi örneği

Bu çalışma ile yoğun bakımların etkinliklerini Veri Zarflama Analizi (VZA) yöntemi ile değerlendirmek ve etkin olmayan yoğun bakım ünitelerinin etkin olabilmesi için referans alabileceği yoğun bakım ünitelerini belirlemek amaçlanmıştır. Ayrıca çalışmada yoğun bakım üniteleri arasında etkinlik düzeyleri bakımından farklılıkları tespit etmek amaçlanmıştır. Çalışmada, Gazi Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Yoğun Bakım Ünitelerinin 2018 yılına ait yıllık istatistikî verileri kullanılmıştır. Bu veriler içerisinde doktor sayısı, hemşire sayısı, yatak sayısı, tıbbi cihaz sayısı girdi değişkeni olarak ve yatan hasta sayısı, taburcu hasta sayısı, ölen hasta sayısı, yatak doluluk oranı, yatak devir hızı ise çıktı değişkeni olarak kullanılmıştır. Yoğun bakım ünitelerinin etkinliklerini ölçmek için BCC (Banker, Charnes ve Cooper) VZA Modeli, CCR (Charnes, Cooper ve Rhodes) VZA Modeli ve Süper Etkinlik modeli kullanılmıştır. Analiz sonucunda elde edilen bulgulara göre; CCR ve BCC VZA sonuçlarının her ikisinde de; Anestezi ve Reanimasyon Yoğun Bakım Ünitesi, Çocuk Yoğun Bakım Ünitesi, İç Hastalıkları Yoğun Bakım Ünitesi ve Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi etkin bulunmamıştır. Bu ünitelerin etkinliklerini arttırmaları için Anestezi ve Reanimasyon Yoğun Bakım Ünitesinin, doktor sayısını 1 birim, hemşire sayısını 6 birim ve yatak sayısını 2 birim, Çocuk Yoğun Bakım Ünitesinin, hemşire sayısını 1 birim, İç Hastalıkları Yoğun Bakım Ünitesinin, hemşire sayısını 3 birim, yatak sayısını 1 birim, Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesinin ise, doktor sayısını 1 birim, hemşire sayısını 4 birim azaltmaları gerektiği belirlenmiştir. Etkin olan yoğun bakım üniteleri arasında CCR VZA sonucuna göre süper etkin olan birim Göğüs Cerrahisi Yoğun Bakım Ünitesi iken, BCC VZA'ya göre ise süper etkin birimin Kalp ve Damar Cerrahisi Yoğun Bakım Ünitesi olduğu belirlenmiştir. Ayrıca çalışma sonucunda yoğun bakım ünitelerinin etkinlik düzeyleri arasında farklılıkların olduğu tespit edilmiştir.