Yöneticilerin liderlik davranışları ile kişilik özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Beykoz ilçesi örneği)

Bu araştırma, yöneticilerin liderlik vasıflarını yükselten kişilik özelliklerinin tespit edilmesi yoluyla yönetici seçimlerine rehberlik edecek bir kaynak olarak eğitim niteliğinin yükseltilmesine hizmet etmek üzere yapılmıştır. Bu araştırmada ilköğretim ve ortaöğretim okulu yöneticilerinin liderlik davranışları ve kişilik özelliklerinin cinsiyete, yaşa, göreve, öğrenim durumuna, yöneticilik süresine, medeni duruma ve yönetici olarak çalışılan okul sayısına göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde bir farklılık gösterip göstermediğinin, ilköğretim ve ortaöğretim okulu yöneticilerinin liderlik davranışları ile kişilik özelikleri arasında anlamlı bir ilişki bulunup bulunmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır.Araştırmada betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2013-2014 eğitim-öğretim yılında İstanbul ili Beykoz ilçesindeki Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı ilköğretim ve ortaöğretim okullarında görev yapan 179 yönetici oluşturmaktadır. Bu doğrultuda ölçekler, bu evrenden tesadüfi örnekleme yöntemleri ile seçilmiş toplam 161 öğretmene uygulanmıştır. Yöneticilerin Liderlik Davranışlarını belirlemek için Hemphill ve Coones tarafından 1979 yılında geliştirilen ölçek kullanılmıştır. Ölçek 30 madde ve Yapıyı Kurma ve Anlayış Gösterme olarak 2 alt boyuttan oluşmaktadır. Yöneticilerin Kişilik Özelliklerini betimlemek için Harrison Gough ve Alfred Heilbrun'un tarafından geliştirilen ve Prof. Dr. Canan Savran tarafından Türkçeye uyarlanan ACL Sıfat Tarama Listesi kullanılmıştır. Liste 300 sıfattan ve Başarma, Başatlık, Sebat, Düzen, Duyguları Anlama, Şefkat Gösterme, Yakınlık, Karşı Cinsle İlişkiler, Gösteriş, Bağımsızlık, Saldırganlık, Değişiklik, İlgi Görme, Kendini suçlama, Uyarlık, Danışmaya Hazır Oluş, Otokontrol, Özgüven, Kişisel Uyum, İdeal Benlik, Yaratıcı Kişilik, Askeri Liderlik, Erkeksi Özellik, Kadınsı Özellik olmak üzere 24 alt boyuttan oluşmaktadır. Verilerin çözümlenmesinde SPSS 15.0 paket programı kullanılarak demografik özelliklerin frekans ve yüzde değerleri incelenmiş, ölçeklerden alınan puanların aritmetik ortalamaları ve standart sapmaları hesaplanmıştır. Liderlik Davranışları ve Kişilik Özellikleri ölçeklerinden alınan puanların; yöneticilerin cinsiyetine göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için Bağımsız Grup T testi, yaşına, görevine, öğrenim durumuna, yöneticilik süresine ve okul sayısına göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için Kruskal Wallis-H Testi analizi ve hangi gruplar arasında anlamlı farklılıklar olduğunu belirlemek üzere Mann Whitney-U testi, medeni durumuna göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için Mann Whitney-U testi yapılmıştır. Ölçeklerin toplam puanları arasındaki ilişkiler, Liderlik Davranışları Ölçeği Toplam Puanları ve Kişilik Özelikleri Ölçeği alt boyut puanları arasındaki ilişkiler ve Pearson Momentler Çarpımı analizi uygulanarak incelenmiştir.Araştırma sonuçlarına göre; cinsiyete göre liderlik davranışları ve yapıyı kurma davranışında, Duyguları Anlama, Şefkat Gösterme, Gösteriş, Bağımsızlık, İlgi Görme kendini suçlama, Uyarlık, Danışmaya Hazır Oluş, Yaratıcı Kişilik, Erkeksi ve Kadınsı Kişilik özelliklerinde; yaşa göre Askeri Kişilik Özelliğinde, göreve göre Sebat, Otokontrol, Kişisel Uyum ve Askeri Liderlik kişilik özelliklerinde; yöneticilik süresine göre ilgi görme, uyarlık ve otokontrol kişilik özelliklerinde; medeni duruma göre otokontrol kişilik özelliğinde ve okul sayısına göre sebat ve otokontrol kişilik özelliklerinde anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Liderlik davranışları ile Duyguları Anlama, Şefkat Gösterme, İdeal Benlik ve Kadınsı özellik kişilik özellikleri arasında pozitif yönlü, Saldırganlık ve Danışmaya Hazır Oluş kişilik özellikleri arasında negatif yönlü; Yapıyı Kurma Liderlik Davranışı ile Başarma, Sebat, Özgüven, İdeal Benlik, Yaratıcı Kişilik ve Erkeksi kişilik özellikleri arasında pozitif yönlü; Danışmaya Hazır Oluş kişilik özelliği arasında negatif yönlü; Anlayış Gösterme Liderlik Davranışı ile Duyguları Anlama, Şefkat Gösterme, karşı Cinsle İlişkiler ve Kadınsı kişilik özellikleri arasında pozitif yönlü; Saldırganlık ve Danışmaya Hazır Oluş kişilik özelliği arasında negatif yönlü anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Liderlik, kişilik, okul, yönetici, davranış