Yüksek işlem hacmine sahip kripto para birimleri ile emtia getirileri arasındaki ilişkinin analizi

Teknolojinin günden güne hızlı bir şekilde gelişmesi yatırım aracı olarak kullanılan somut para yerine sanal para birimi olan kripto paraların daha çok kullanılmasını sağlamıştır. Herhangi bir hükümet ve merkezi otorite tarafından yönetilmeyen, fiziksel özelliğe sahip olmayan ve zaman sınırı olmadan alınıp satılabilen bu para birimlerinden en bilineni Bitcoin'dir. Hem bireyler hem de kurumlar tarafından kullanımı her geçen gün artış gösteren bu para birimi alternatif bir sanal yatırım aracı olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmada, Bitcoin ve Ethereum ayrıntılı olarak işlenmiştir. Buna ek olarak Bitcoin ve Ethereum'un, altın, platin, bakır, doğalgaz ve brent petrol getirileri ile olan ilişkileri ele alınmıştır. Çalışmaya konu olan veri setlerinin frekansı haftalık olup 15.04.2018-10.04.2022 dönemlerini kapsamaktadır. Toplam 210 haftalık kapanış fiyatları ele alınmış ve logaritmik fark serileri ile analizler gerçekleştirilmiştir. Zaman serisi yöntemlerinden olan VAR Analizi ve Granger nedensellik testleri uygulanmıştır. Çalışmada ilk olarak verilere ADF ve PP birim kök testleri uygulanarak durağanlık düzeyleri test edilmiştir. Uygun VAR modeli kurularak altın, bakır, platin, doğalgaz ve brent petrol getirilerindeki şokların Bitcoin ve Ethereum getirilerine yansımaları, etki-tepki fonksiyonları ile analiz edilmiştir. Ardından Bitcoin ve Ethereum getirilerinde meydana gelen değişimlerin, analize dâhil edilen hangi değişkenler tarafından kaynaklandığını tespit etmek amacıyla varyans ayrıştırma analizi yapılmıştır. Son olarak araştırmaya konu olan değişkenler arasında nedensellik ilişkisini belirlemek için Granger nedensellik analizi kullanılmıştır. Sonuç olarak, Bitcoin ve Ethereum getirilerinin altın, platin, bakır, doğalgaz ve brent petrol getirilerine tepki verdiği belirlenmiştir. Bununla birlikte Bitcoin ve Ethereum getirilerindeki değişimi açıklayan en önemli değişkenin kendileri olduğu, diğer değişkenlerdeki açıklama gücünün daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Sonuçlar Granger nedensellik açısından değerlendirildiğinde, sadece altın getirisinden Bitcoin ve Etherum getirisine doğru nedensellik ilişkisi olduğu aynı şekilde Bitcoin ve Ethereum arasında Ethereum getirisinden Bitcoin getirisine doğru istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Kripto para, Emtia, VAR Analizi, Etki Tepki, Varyans Ayrıştırma, Nedensellik.