Yüksek yapılarda boşluğu tasarlamak: AnkaraEskişehir yolu aksı

Kent merkezlerindeki arsaların değerinin artması, yapı üretim teknolojisindeki gelişmeler, yüksek yapıların gelişimini hızlandıran en önemli etkenleri oluşturmuştur. Kırsal kesimlerden kentlere yapılan göçler sonucunda, kentlerde barınma amacıyla yapılara duyulan ihtiyaç çoğalmıştır. Oluşan bu ihtiyaç doğrultusunda düşey düzlemde bir çözüm arayışına gidilmiştir. Böylece, mimari alanda yüksek yapı kavramı ortaya çıkmıştır. Bu açıdan bakıldığında yüksek yapılar insanoğlunun gereksinimlerine cevap verme niteliğinde tasarlanmıştır. Ancak, bu gereksinimlerin yanı sıra kentsel ölçekte ve bireylerin yaşantısı üzerinde bir takım olumsuz etkiler oluşturmuştur. Kentlerdeki yapı yoğunluğunun artmasıyla beraber zemin düzlemi dolmaya başlamıştır. Bu doluluk, kentlerde dolu boş dengesinin bozulmasına, kamusal alanların ve kentsel boşlukların giderek azalmasına neden olmuştur. Yüksek yapıların ihtiyaçlara cevap verir nitelikte olmalarının yanı sıra varlıklarıyla kentsel ve bireysel ölçekte bir takım olumsuz etkilere de sebebiyet vermektedirler. Bu yapıların giderek artması sonucu kentlerde yatay ve düşey dengeler bozulmaya başlamaktadır. Yüksek yapılarda dolu boş dengesinin kurgulanmamış olmasından kaynaklı insan ölçeği göz ardı edilmektedir. Boşlukların azalması ve yapı parsellerinden arta kalan alanlar olarak bırakılması tasarlanmış boşluklara duyulan ihtiyacı arttırmaktadır. Kamusal alanların azalmasıyla bu bölgelerde halkın her kesimine hitap edememe durumu oluşmaktadır. Bunun beraberinde tek tip kullanıcı profili ortaya çıkmaktadır. Bu durum alanın kullanım çeşitliliğini ortadan kaldırmaktadır. Yüksek yapılar beraberinde getirdiği bütün bu olumlu ve olumsuz etkilerinin yanı sıra içinde bulunduğumuz yüzyılın toplumsal ve ekonomik gerçeklerinden biri olmaktadır. Bu gerçekliğin kabul edilerek yüksek yapıların tasarım kriterlerini iyileştirmek ve oluşan sorunları yeni bir takım tasarım parametreleriyle çözmek gerekmektedir. Çalışmayla hedeflenen; yüksek yapıların varlığını kabullenerek bu yapıların giderek artmasından kaynaklı; zemin düzleminin dolması ve kamusal alanların yok olması, bununla beraber ortak kullanım alanlarının azalması, alanın halkın her kesimine hitap edememesi, bireylerde yalnızlaşma, çalışma hayatında oluşacak stres buna bağlı verimin azalması, yapı yüksekliklerinin ve doluluklarının insan ölçeği üzerinde oluşturduğu özgüven eksikliği ve ezicilik, güvensizlik duygusu gibi zararları en aza indirgeyecek yeni tasarım fikirleri oluşturabilmektir. Çalışma bu bağlamda yüksek yapı, kamusal alan, dolu boş ilişkisi, zemin düzlemi gibi kavramları birbiri içerisinde yoğurup sorgulamak ve çözüm önerilerinde bulunmak anlamında mimari alanda önem taşımaktadır.