Yükselen ekonomiler için enerji etkinliğinin önemi ve ampirik modellemesi

Bu doktora tez çalışmasında yükselen ekonomiler için çok sayıda değişkenin enerji etkinliği üzerindeki uzun dönem etkileri araştırılmıştır. Bu etkiler genel ekonomi çapında enerji etkinliği için arz ve/veya talep yanlı ekonomik değişkenlerin yanında sosyal, politik ve kurumsal değişkenlerin yer aldığı karma değişkenlerle de araştırılmıştır. Sektörler arasında enerji etkinlik kıyaslaması yapabilmek için sektörel; sanayi, hizmetler ve tarım sektörü olarak da enerji etkinliği incelenmiştir. Enerji etkinliğini açıklamaya yönelik değişkenler diğer benzeri çalışmalardan yararlanılarak belirlenmiştir. Arz ve/veya talep yanlı ve karma değişkenlerin kullanıldığı "GSYİH çıktısı/kullanılan enerji miktarı" oranı bağımlı değişken olarak, enerji kaynakları, enerji kayıpları, yapısal, demografik, kültürel, iktisadi, kurumsal, sosyal ve siyasal (politik) faktörler ise açıklayıcı değişkenler olarak kullanılmıştır. Sektörel modellerde "Sektörel GSYİH çıktısı/Sektörde kullanılan enerji miktarı" bağımlı değişken olarak kullanılmıştır. Çift taraflı logaritmik modellerin açıklayıcı gücünün daha yüksek olduğu görülmüş ve çift taraflı logaritmik model tahminleri yapılmıştır. Hem çoklu doğrusal bağlantı sorunu önlenecek hem de daha fazla değişken içererek modeller oluşturulmuştur. Oluşturulan tüm modeller için yapılan ikinci nesil panel eşbütünleşme analiz sonuçlarına göre uzun dönemli bir ilişki bulunmuştur. Model tahmin sonuçlarına göre hem genel hem de sektörel enerji etkinliklerini fosil yakıt kullanımı ve CO2 emisyonu enerji etkinliğini olumsuz, GSYİH ve/veya sektörel GSYİH'lalar ise olumlu etkilemektedir. Ayrıca enerji kayıpları, kentleşme ve doğal kaynak kiraları olumsuz etkide bulunurken, yenilenebilir enerji kullanımı, doğrudan yabancı yatırım, sabit sermaye yatırımı, açıklık, ihracat-ithalat artışları, küreselleşme, enerji fiyatları, teknoloji ihracatı, toplam faktör verimliliği, devlet verimlilik, yolsuzluğun kontrolü ve hukukun üstünlüğü enerji verimliliği üzerinde olumlu etkilere sahiptir. Ayrıca sanayi sektöründe ekonomik küreselleşme, teknoloji ihracatı ve enerji fiyat artışları, hizmetler sektöründe istihdam, hukukun üstünlüğü, hükümet etkinliği, sosyal küreselleşme ve politik küreselleşme enerji etkinliğini olumlu etkilemektedir.