Zorla yerinden edilen Suriyeli bireylerin sosyal dışlanmaya dair söylemleri

Bu çalışmanın amacı İstanbul'da mülteci olarak yaşayan, zorla yerinden edilmiş Suriyeli bireylerin sosyal dışlanmaya dair söylemlerine kaynaklık eden "açıklayıcı repertuarların" incelenmesidir. Çalışmanın katılımcılarını; İstanbul'da yaşayan, 21-57 yaş arasında, Suriye vatandaşı 10 kadın ve 2 erkek oluşturmaktadır. Katılımcıların her biri ile yarı-yapılandırılmış derinlemesine bireysel görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler katılımcıların onayı ile ses kayıt cihazı ile kaydedilmiş, bilgisayar ortamında yazıya dökülmüş ve metinler söylem analizi ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda, katılımcıların açıklamalarına kaynaklık eden yedi açıklayıcı repertuara ulaşılmıştır; 'ayrıştırma', 'Türkiye olumlaması', 'haklılaştırma', 'mecburiyet', 'kimliğe dayalı dışlanma', 'temas yokluğu' ve 'dil engeli'. Elde edilen bulgulara bakıldığında; katılımcıların büyük bir kısmının Türkleri ve Türkiye'yi olumlayarak sosyal dışlanma yaşamadıkları yönünde açıklamalar yaptığı, dışlanmaya maruz kaldığını açıkça ifade eden az sayıda katılımcının ise dışlanma olgusunu daha çok ekonomik eşitsizlikler üzerinden tarif ettikleri gözlemlenmiştir. Katılımcılar, sosyal dışlanmaya maruz kalıp kalmadıklarına dair konuşmalarında; yaşanan sosyal dışlanma deneyimlerini "kötü Suriyeliler" olarak tanımladıkları kişilerin yaşadığını ve kendilerinin "iyi Suriyeliler" oldukları için bu tür olumsuzluklar yaşamadıklarını, yerel halkın kendi ülkelerinde istedikleri şartlarda 2 yaşamaları gerektiğini ve bu nedenle kendilerinden daha avantajlı olmalarının "normal" olduğunu, kendilerinin onlara uyum sağlamak zorunda olduklarını, temas yokluğu veya dil engeli nedeniyle zaten çoğu şeyi fark etmediklerini, yaşadıkları olumsuz durumlar olduğunda ise Türkiye'de kalmaya mecbur oldukları için tepki göstermemeleri gerektiğini ifade ederek yaşanılan olumsuzlukları meşrulaştırıcı söylemlerde bulundukları söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Sosyal Dışlanma, Zorla Yerinde Edilme, Zorunlu Göç, Söylem Analizi, Açıklayıcı Repertuarlar