Sosyal Bilgiler Eğitimi Anabilim Dalı

A study on relationship between inventory level and sales quantity and an application from sportswear-retailing industry

In my thesis i deeply analyze effect of invetory level of sales. ı try to estimate 'how massive image' effects customers sale's decision.

Kur'ânî değerler perspektifinde sosyal bilgiler öğretim programındaki değerlerin incelenmesi

Bu araştırma, bir değer araştırmasıdır. Araştırma süresince 2005 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı'nda öğrencilere kazandırılmak istenen değerlerin Kur'ânî karşılıkları tespit edilmiştir. Bununla birlikte Kur'an'da insanlara kazandırılmak istenen fakat 2005 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı'nda bulunmayan değerler de ayrıca ortaya çıkarılmıştır. Çalışma, bir nitel araştırma olarak desenlenmiştir. Bu nedenle doküman incelemesi yapılarak betimsel analiz ile elde edilen veriler yorumlanmıştır. İncelenen dokümanlar; Diyânet İşleri Başkanlığı tarafından basılan Kur'an meali, 2005 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı ve konu ile alâkadar olan Türkçe kaynaklardır. Araştırmanın sonuçlarına göre; 2005 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı'nda bulunan âdil olma değerinin 25, âile birliğine önem verme değerinin 27, özgürlük ve bağımsızlık değerinin 11, barış değerinin 6, bilimsellik değerinin 13, çalışkanlık değerinin 11, dayanışma değerinin 16, duyarlılık değerinin 8, dürüstlük değerinin 14, estetik değerinin 21, hoşgörü değerinin 6, misâfirperverlik değerinin 3, sağlıklı olmaya önem verme değerinin 13, saygı değerinin 20, sevgi değerinin 7, sorumluluk değerinin 13, temizlik değerinin 25, vatanseverlik değerinin 2 ve yardımseverlik değerinin 8 âyet karşılığı tespit edilmiştir. 2005 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı'ndaki değerlerin toplam 249 âyet karşılığı bulunmuştur. Bununla birlikte Kur'an'da yer alıp 2005 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı'nda bulunmayan 35 değer tespit edilmiştir. Bu 35 değeri işâret eden toplam âyet sayısı ise 922 olarak bulunmuştur.

8. sınıf T.C. İnkılap tarihi ve Atatürkçülük dersi konularının anlatılmasında sözlü tarih metodunun kullanımına yönelik öğretmen görüşleri

Bu çalışma, 8. sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersinde bir yöntem olarak sözlü tarih metodun kullanımına ilişkin Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin görüşlerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın örneklem grubunda İstanbul ili Beykoz ilçesi devlet okullarında görev yapmakta olan, 13 Sosyal Bilgiler öğretmeni yer almıştır. Bu araştırmada katılımcıların belirlenmesinde amaçlı örnekleme tekniklerinden biri olan ''uygun örneklem'' tekniği tercih edilmiştir. Araştırmaya katılan öğretmenlere açık uçlu sorular sorularak nitel veri toplama tekniklerinden yarı yapılandırılmış mülakat uygulanmıştır. Çalışma sonunda mülakat sorularına verilen cevaplar, daha önce konu üzerinde edinilen bilgiler ışığında betimsel olarak yorumlanmıştır. Elde edilen sonuçları desteklemek amacıyla öğretmenlerin görüşlerinden doğrudan alıntılara yer verilmiştir. Gizlilik esası gereği araştırmaya katılan öğretmenlerin gerçek isimleri kullanılmamış, bunun yerine ''Ö1, Ö2'' gibi kodlar kullanılmıştır. Görüşme sırasında Sosyal Bilgiler öğretmenlerine; sözlü tarih hakkındaki görüşleri, sözlü tarihin 8. sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersinde kullanılmasına yönelik görüşleri, 8. sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersinde sözlü tarih metodunu kullanıp kullanmadıkları, sözlü tarih metodunun kullanılmasının öğrencilere ne gibi katkılarının olduğu, 8. sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersinde sözlü tarih metodunu kullanırken herhangi bir sorun ile karşılaşıp karşılaşmadıkları ile ilgili sorular yöneltilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre; Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin sözlü tarih metodu hakkında temel bilgilere sahip oldukları, sözlü tarih metodu hakkında olumlu düşüncelere sahip oldukları, 8. sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersinde sözlü tarih metodunun kullanılması gerektiği ve çoğu öğretmenin derslerinde sözlü tarih metoduna yer vermeye çalıştığı, sözlü tarih metodunun kullanılmasının öğrenciye olumlu yönde katkılarının olduğu, sözlü tarih metodunun tarih öğretimine katkılarının olduğu ve 8. sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersinde sözlü tarih metodunun kullanımının sınırlılıkları olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın sonucunda elde edilen bulgular doğrultusunda problemin çözümüne ilişkin önerilere yer verilmiştir.

Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik motivasyon düzeylerinin incelenmesi

Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Motivasyon Düzeylerinin İncelenmesi Bu araştırma sosyal bilgiler öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik motivasyon düzeylerini ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Bu araştırmada daha önceden Acat ve Yenilmez (2004) tarafından eğitim fakültesi öğrencilerine yönelik hazırlanıp uygulanmış olan 5'li likert türü ölçek kullanılmıştır. 23 sorudan oluşan bu ölçek 2016-2017 akademik yılında Uşak Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sosyal Bilgiler Öğretmenliği bölümü 1., 2., 3., ve 4. sınıfta okuyan 202 öğretmen adayına uygulanmıştır. Elde edilen verilerin çözümlenmesinde SPSS 15.0 paket programı kullanılmıştır. Araştırmada sosyal bilgiler öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik motivasyon düzeyine ilişkin görüşleri belirlenerek bu görüşlerin cinsiyet, okumakta olduğu sınıf, sosyal bilgiler programına isteyerek mi geldiği, mezun olduğu lise, yetişme yeri, anne ve baba mesleği, anne ve babanın öğrenim durumu ve ailenin aylık geliri gibi değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre sosyal bilgiler öğretmen adaylarının maksimum 115 olabileceği motivasyon düzeyi 84 iken, genel motivasyon ortalaması ise 5 üzerinden 3,6 ile ortalamanın üzerindedir. Araştırmada elde edilen sonuçlara göre katılımcıların sorulara verdikleri yanıt ortalaması "katılıyorum" aralığındadır. Araştırmada motivasyon sorunlarına ilişkin olarak ortaya çıkan sonuç ise öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine ilişkin olarak motivasyon sorununu kısmen yaşamaktadırlar. Bu sorun 2,6 ortalama ile çok yüksek düzeyde değildir. Araştırmada elde edilen sonuçlara göre kadın öğretmen adaylarının motivasyon düzeyi, erkek öğretmenlere göre daha yüksek iken sosyal bilgiler öğretmenliği programına isteyerek gelenlerin motivasyon düzeyi isteyerek gelmeyenlere göre daha yüksektir. Yine araştırma sonuçlarına bakıldığında öğretmen adaylarının okuduğu sınıf değişkenine göre 1. sınıftan 4. sınıfa göre motivasyon düzeyinde artış görülmektedir. Bunun dışında değişkenler arasında genel olarak anlamlı bir farklılık olmasa da öğretmen adaylarının sorulara verdiği yanıtlarda aile sosyo-ekonomik düzeyi değişkeninde iki maddede, yerleşim yeri değişkeninde bir maddede ve anne öğrenim durumu değişkeninde iki maddede anlamlı farklılıklar görülmüştür. Bunların dışında değişkenler arasında herhangi bir anlamlı farklılık görülmemiştir.

Sosyal bilgiler öğretmenlerinin toplumsal cinsiyet algıları

İnsan daima sosyal ve kültürel etkileşime açık bir yapıdır. Bu etkileşimler sonucunda kişinin fikirleri, hareketleri, düşünüş tarzı, giyim kuşamı gibi daha pek çok noktasında toplumun imzası bulunmaktadır. Bu noktalardan biri de cinsiyettir. Ve her alanda olduğu gibi toplumsal bir inşa cinsiyet üzerinde de varlığını göstermektedir. Biyolojik ve fizyolojik yapıya atıfta bulunan cinsiyet, toplumun yüklediği ifadeler ile toplumsal bir özellik halini almış ve kültürel yapıya atıfta bulunur olmuştur. Toplum, kültürel normların etkisinde kadın ve erkeğe yüklediği bir takım görev, rol ve tutumlara yönelik kalıp yargılar üretmektedir. Bu kalıp yargılara toplumsal cinsiyet söylemi denilmektedir. Bu söylemlere göre "beriki" ne (kadın veya erkek) söylenen olumlu kalıp yargılar, "öteki" ni (kadın veya erkek) olumsuz ve dezavantajlı grup yapmaktadır. Birinin diğerine göre daha avantajlı veya dezavantajlı olma ayrılığı ve cinsiyet temelli her tür eşitsizliğin önüne geçebilmek adına toplumsal bir özbilinç sağlanmalıdır. Bunu sağlamada bireyin gelişim, değişime açık olduğu en uygun yer ve zaman olan eğitim kurumları ile buralarda görev alan eğitimcilerin toplumsal cinsiyet algıları büyük önem arz etmektedir. Bu nedenle bu araştırmada bireylerin cinsiyet algısını etkileyen önemli kurumlardan olan eğitim kurumu içerisinde, eşitlik kazanımının aktarıcısı olan sosyal bilgiler öğretmenleri ele alınmıştır. Araştırmanın amacı, sosyal bilgiler öğretmenlerinin toplumsal cinsiyet algılarının nasıl olduğudur. Araştırma evrenini Balıkesir ili dahilinde kamu ve özel olmak üzere tüm ortaokullarda görev alan sosyal bilgiler öğretmenleri oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini ise uygun örneklem yöntemiyle belirlenmiş 144 sosyal bilgiler öğretmeni oluşturmaktadır. Evren içerisinden seçilen 160 öğretmen örnekleme alınmış ancak çalışma 144 sosyal bilgiler öğretmeni ile tamamlanmıştır. Çalışmanın verileri araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu" ile Altınova ve Duyan (2013) tarafından geliştirilmiş olan "Toplumsal Cinsiyet Algısı Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Araştırmanın veri analizi istatistik programından yararlanılarak yapılmıştır. Verilerin analizinde frekans, yüzde, aritmetik ortalama, t- testi, crosstab, tek yönlü varyansanalizi (ANOVA) gibi istatiksel tekniklerden yararlanılmıştır. Araştırmada uygulanan "Toplumsal Cinsiyet Algısı Ölçeği"ne göre sosyal bilgiler öğretmenlerinin toplumsal cinsiyet algılarının yüksek olduğu belirlenmiştir. Yani sosyal bilgiler öğretmenlerinin toplumsal cinsiyet algılarının, genel manada olumlu düzeyde olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin TCA puan ortalaması 101,06±16,07 bulunmuştur. Ölçeğin Cronbach's Alpha değeri ise 0.918'dir. Çalışma sonucunda öğretmenlerin; cinsiyet, gelir düzeyi (aylık gelir), ebeveyn yapısı ve aile yönetim biçimi faktörleri ile TCA puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Kardeş sayısı, kardeşlerin cinsiyet dağılımı, anne-baba eğitim düzeyi, anne-baba mesleği, yetişme yeri, kitap okuma alışkanlığı, yetişilen ailenin büyüklüğü değişkenleri arasında ise anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Anahtar Kelimeler: Toplumsal cinsiyet, sosyal bilgiler, toplumsal cinsiyet algısı, sosyal bilgiler öğretmenleri, cinsiyet

Öğretmenlik kariyer basamakları hakkında sosyal bilgiler öğretmenlerinin görüşlerinin incelenmesi

Bu araştırmada Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin kariyer basamakları uygulaması ile ilgili görüşlerinin alınması amaçlanmıştır. Bu çalışma, fenomonoloji deseniyle yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, Kayseri ilinde eğitim vermekte olan ve kariyer basamakları sınavına girmeye hak kazanmış, şartları tutan Sosyal Bilgiler öğretmenleri oluşturacaktır. Araştırma verileri yarı yapılandırılmış görüşme formu ile elde edilecektir. Veriler içerik analizi yöntemi ile çözümlenecektir. Çalışma sonucunda Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin kariyer basamakları uygulaması ve sınavı ile ilgili görüleri tespit edilecektir.

Sosyal bilgiler eğitiminde kültürel farkındalık ve ifade yetkinliği kapsamında kuşaklar arası kültür aktarımının incelenmesi

Bütün toplumlarda milletleri birbirine bağlayan, toplumları ayakta tutan millet bilinci ve şuuru kazandırmada önemli bir rolü olan kültürel değerlerin ne olduğu kadar nasıl öğrenildiği ve nasıl aktarıldığı da önemlidir. Çünkü bireylerin kültürel değerlerini öğrenme ve öğretme bilincinde olması kültürün ve birbirine bağladığı toplumun varlığını sürdürmesinde önem arz etmektedir. Bu çalışmada kültürel farkındalık ve ifade yetkinliği kapsamında anneanne-anne-çocuk olmak üzere üç kuşak arasında kültür aktarımı incelenmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi seçilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Kayseri ilinde yaşayan 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıf öğrencileri, bu öğrencilerin anneleri ve anneanneleri olmak üzere 63 katılımcı oluşturmaktadır. Çalışmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizi için MAXQDA programı kullanılmış ve içerik analizi yöntemi ile analizi yapılmıştır. Verilen cevaplardan kategori ve kodlar ve oluşturulup tabloya aktarılmış ve görselleştirilmiştir. Kültürün ne olduğu ile ilgili kuşaklar arası bilgi aktarımının tam anlamı ile gerçekleşmediği saptanmışken; kültür aktarımının ne olduğu ile ilgili bilgi aktarımının gerçekleştiği ailelerin çoğunlukta olduğu saptanmıştır. Kültürün nasıl tanıtılacağı ile ilgili kuşaklar arası bilgi aktarımının tam anlamı ile gerçekleşmediği ve üst kuşaktan alt kuşağa doğru cevapların farklılaştığı saptanmıştır. Alt problemlere ilişkin analizlerin sonuçlarına göre kuşaklar arası bilgi aktarımı ve görüş benzerliği ile ilgili farklılıklar görülmüştür. Analizi yapılan verilere bulgular kısmında yer verilerek yorumlanmıştır. Elde edilen bulgulara ilişkin önerilere sonuç ve tartışma kısmında yer verilmiştir.

Ortaokul 5.sınıf öğrencilerinin dijital okuryazarlıklarının farklı değişkenler açısından incelenmesi

Çalışma ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin dijital okuryazarlık düzeylerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi amacıyla yazılmıştır. Bu amaçla 2021-2022 eğitim öğretim yılında öğrenim gören ortaokul 5. sınıf öğrencilerine nicel araştırma yöntemlerinden biri olan betimsel tarama (survey) yöntemi uygulanmıştır. Bu araştırma yöntemi ile ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin cinsiyet özelliklerinin, akıllı telefon ve tabletlere sahip olma durumlarının, anne eğitim durumlarının ve baba eğitim durumlarının dijital okuryazarlık beceri düzeylerine etkisi araştırılmıştır. Yapılan çalışmadan elde edilen bilgilere göre ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin cinsiyetleri ile dijital okuryazarlık beceri düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık olmadığı görülmüştür. Ortaokul 5. sınıf öğrencilerin akıllı telefon ve tablete sahip olma durumları ile dijital okuryazarlık beceri düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anne eğitim durumları ile ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin dijital okuryazarlık beceri düzeyleri arasında anlamlı bir fark olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Aynı zamanda baba eğitim durumları ile ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin dijital okuryazarlık düzeyleri arasında anlamlı bir fark olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan çalışmada cinsiyet değişkeni haricinde diğer değişkenler olan akıllı telefon ve tabletlere sahip olma durumu, anne eğitim durumu ve baba eğitim durumunun ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin dijital okuryazarlık beceri düzeyleri üzerinde anlamlı bir fark olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Comparative evaluation of social studies teacher training programs in England, Singapore and Türkiye

In order for social studies teachers in Türkiye to work effectively and meet expectations, their pre-service training must be based on strong foundations, and they must show continuous improvement throughout their professional lives. Therefore, it is of great importance that teacher education is constantly reviewed and improved in accordance with today's conditions. To provide a more qualified teacher education, benefiting from international education models, structures and orientations will also make significant contributions to teacher development. This study aims to conduct a comparative evaluation of social studies teacher training programs in England, Singapore and Türkiye by analyzing their program structures, curriculum content and professional development processes. The primary objective of the research is to identify the similarities and differences in teacher education systems across these countries and to develop recommendations for improving social studies teacher training programs in Türkiye. Although there is no separate program specifically for social studies education in England, teachers are trained under broader programs like social sciences education. This training prepares them to teach subjects related to social studies such as sociology, psychology, history, political science, geography or other social sciences. The selection of England, Singapore and Türkiye for comparison was determined by their distinct educational systems and their varied succesful performances in international student assessment exams such as PISA, TIMMS and PIRLS in recent years. These selected countries have consistently ranked highly in PISA and serve as exemplary models for education systems globally. This research employed a case study design, a commonly used qualitative research method. Document analysis was utilized as the primary data collection tool, and content analysis was applied to examine the collected data. The findings suggest that teacher training programs in England and Singapore are more comprehensive, particularly in their emphasis on practical training and the incorporation of continuous professional development. The teacher education programs in these countries aim to enhance pre-service teachers' professional competencies by integrating theoretical knowledge with practical experience. In contrast, teacher training programs in Türkiye place greater emphasis on theoretical content and lack sufficient practical training components, which limits the development of hands-on experience for teacher candidates. As a result, many teachers in Türkiye begin their professional careers without adequate classroom experience, leading to challenges in effectively managing real-world teaching environments. Based on the results of this study, it is recommended that teacher training programs in Türkiye be restructured to include more practical components and classroom-based experiences. Additionally, the implementation of continuous professional development and mentorship programs for in-service teachers is essential to ensure alignment with international standards. This study makes concrete suggestions that will form the basis for policy reforms to increase the quality of education through a more balanced and effective teacher education for Türkiye. By filling a gap in the literature through a comparative analysis of social studies teacher training programs, this research contributes to the field of teacher education and offers practical implications for policymakers and educational institutions.

Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının teknoloji okuryazarlıkları ve dijital vatandaşlıkları arasındaki ilişkinin farklı değişkenler açısından incelenmesi

Bu araştırma, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının teknoloji okuryazarlıkları ile dijital vatandaşlıkları arasındaki ilişkiyi farklı değişkenler açısından incelemeyi amaçlamaktadır. Çağımızda teknolojinin hızla ilerlemesi ve dijital ortamın önemi göz önüne alındığında, bireylerin hem teknik becerilerini hem de etik sorumluluklarını geliştirmeleri kritik bir öneme sahiptir. Bu bağlamda, öğretmen adaylarının bu iki önemli beceri seti arasındaki ilişkiyi anlamak, eğitim stratejilerinin daha etkili bir şekilde tasarlanmasına katkı sağlayabilir. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama ve korelasyonel model kullanılmıştır. Araştırma kapsamında, sosyal bilgiler öğretmen adaylarına veri toplama araçları olarak teknoloji okuryazarlığı ve dijital vatandaşlık ölçeği uygulanmış ve değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmeler, öğretmen adaylarının teknoloji okuryazarlıkları ve dijital vatandaşlıkları hakkındaki bilgi düzeylerini ölçmeyi amaçlamaktadır. Elde edilen veriler, bu iki beceri seti arasındaki potansiyel ilişkileri ortaya çıkarmak amacıyla istatistiksel analizlere tabi tutulmuştur. Araştırmanın önemli bulgularından biri, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının teknoloji okuryazarlıkları ile dijital vatandaşlıkları arasında negatif yönlü güçlü bir ilişki vardır. Bu sonuç, eğitim stratejilerinin bu iki beceri setini birlikte ele alması gerektiğini ve öğrencilere entegre bir şekilde sunulan eğitimin önemini vurgulamaktadır. Sonuç olarak, bu araştırma, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının teknoloji okuryazarlıkları ve dijital vatandaşlıkları arasındaki ilişkiyi anlamak adına değerli bir katkı sunacağı düşünülmektedir. Bu sonuçlar, eğitimcilerin öğrencilere dijital dünyada hem teknik hem de etik olarak güçlü bir şekilde hareket etme becerilerini kazandırmak için daha kapsamlı ve özelleştirilmiş eğitim stratejileri geliştirmelerine yönelik ilham verici bir perspektif sunmaktadır.

Sosyal bilgiler öğretiminde okul dışı öğrenme ortamlarının değişim ve sürekliliği algılama becerisine etkisinin incelenmesi

Teknolojik ilerlemelerin de etkisiyle hızla değişen dünyada bireysel ve toplumsal ihtiyaçlar gün geçtikçe farklılaşmakta, sahip olunması gereken yeterlilikler de bu doğrultuda değişmektedir. Yaşanılan çağın ihtiyaçları doğrultusunda gerekli bilgi, beceri ve donanıma sahip, karşılaştığı sorunlara çözüm üretebilen bireylerin yetiştirilmesi önemlidir. Bu kapsamda toplumsal gelişmeyi merkezine alan etkin ve sorumlu vatandaşlar yetiştirmeyi amaçlayan en temel derslerden birisi sosyal bilgilerdir. Sosyal bilgiler dersi öğretim programındaki temel becerilerden değişim ve sürekliliği algılamanın kazanımı önemlidir. Bireyin geçmişten günümüze kadar olan tarihsel süreçteki, çevresinde ve dünyada yaşanan farklılaşmayı görebilme, gelecekte devam edebilecek veya yaşanabilecek durumları öngörebilme yeterliliği değişim ve sürekliliği algılayabilmesine bağlıdır. Bu araştırmada sosyal bilgiler öğretiminde okul dışı öğrenme ortamlarında gerçekleştirilen etkinliklerin öğrencilerin değişim ve sürekliliği algılama becerisinin geliştirilmesindeki etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada karma yöntem desenlerinden yakınsayan paralel desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda ön test-son test eşleştirilmiş kontrol gruplu yarı deneysel desen, nitel boyutunda durum çalışması tercih edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Konya ilinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı bir ilkokulda 2022-2023 eğitim öğretim yılında 4. sınıf olan 65 öğrenci oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak akademik başarı testi, açık uçlu soru formu, yarı yapılandırılmış görüşme formu, etkinlik değerlendirme formları, dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu, araştırmacı ve öğrenci günlükleri, gözlem notları, etkinlik örnekleri, fotoğraf ve video kayıtları kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde tek yönlü varyans analizi olan ANOVA testi, puanlama anahtarları, nitel verilerin analizinde içerik analizi tercih edilmiştir. İstatistiksel paket program, nitel veri analiz programı, dereceli puanlama anahtarları kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre değişim ve sürekliliği algılama becerisinin geliştirilmesine yönelik okul dışı öğrenme ortamlarında yapılan etkinlikler sonunda akademik başarı testi analizinde deney ve kontrol gruplarında grup içinde anlamlı farklılık bulunmuştur. Gruplar arasında deney grubu lehine artış olsa da istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamıştır. Etki büyüklüğü açısından orta derecede olduğu tespit edilmiştir. Açık uçlu soru formu analizinde deney grubu lehine fark bulunmuştur. Nitel boyutta, öğrencilerin okul dışı ortamlarda yapılan etkinliklere yönelik olumlu görüşlere sahip oldukları, düşüncelerinde zaman içindeki değişimi görme, geçmiş ve günümüzü karşılaştırma, tarihi ve kültürümüzü tanıma, okulda işlenen derslere göre daha faydalı, eğlenceli ve akılda kalıcı bulma yönlerinin ön plana çıktığı görülmüştür. Ayrıca deney grubu öz yeterlilikleri, etkinliklere katılım ve performans düzeyleri oldukça yüksek düzeyde bulunmuştur.

Sosyal bilgiler dersiyle ilişkilendirilmiş İngilizce dersinin başarı ve kültürel farkındalığa etkisi

Günümüz eğitim anlayışında disipliner eğitimden ziyade disiplinler arası eğitim anlayışı daha çok önem kazanmıştır. Disiplinler arası eğitimde önemli olan bir dersin kazanımlarının diğer dersin kazanımlarını destekleyecek şekilde bütüncül olmasıdır. Bu çalışmada belirlenen problem, 2018 Milli Eğitim Bakanlığı öğretim programına göre 4. sınıf İngilizce dersi "Nationalities" (Milletler) ünitesinde tema olarak belirlenen konuların sosyal bilgilerin alanına girmesine rağmen öğrencilerin bu konularda hazırbulunuşluk düzeylerinin yetersiz olması ve başarılarının düşük kalmasıdır. "Nationalities" ünitesinde ülkeler, milletler, şehirler ve yönler geçmektedir. Bu üniteyi içerebilecek sosyal bilgiler öğrenme alanı ise "Küresel Bağlantılar" dır. "Küresel Bağlantılar" dünya üzerindeki ülkeler, başkentler, Türkiye'nin coğrafi konumu, komşuları ile ilgili bir öğrenme alanıdır. Ayrıca farklı kültürler ve kültürlere saygı, farkındalık kazandırılmak amaçlanmaktadır. Dolayısıyla "Küresel Bağlantılar" ve "Nationalities" üniteleri birbirini tamamlayabilecek, disiplinler arası niteliktedir. Ancak "Nationalites" ünitesi 2018 İngilizce öğretim programına göre 4. sınıfın ilk aylarında işlenirken, "Küresel Bağlantılar" öğrenme alanı 4. sınıfın son aylarında işlenmektedir. Bu durum, İngilizce dersinde istenen başarıyı yakalamada zorluklarla karşılaşılmasına neden olabilmektedir. İşte bu noktada, bu çalışmaya ihtiyaç duyulmuş ve disiplinler arası bir yaklaşımla ele alınmıştır. Çalışma, araştırma yöntemlerinden yarı deneysel desende yürütülmüştür. Bu çalışmanın amacı sosyal bilgiler dersiyle ilişkilendirilmiş İngilizce dersinin akademik başarı ve kültürel farkındalığa etkisini ortaya koymaktır. Çalışma grubu Nevşehir il merkezinde bir ilkokuldaki 4. sınıf şubelerinden belirlenen deney-1, deney-2 ve kontrol grubunu oluşturan 73 öğrencidir. Deney-1 grubunda, İngilizce dersi "Nationalities" ünitesi sosyal bilgiler "Küresel Bağlantılar" öğrenme alanıyla sadece eş zamanlı olarak işlenmiştir. Deney-2 grubu ise, "Nationalities" ünitesini sosyal bilgiler dersiyle ilişkilendirilmiş disiplinler arası ders planlarına göre işlerken diğer bir yandan da eş zamanlı olarak "Küresel Bağlantılar" ünitesini işlemişlerdir. Kontrol grubuna herhangi bir müdahale edilmemiş ve öğretim programında belirtildiği gibi sene başında "Nationalities" ünitesini sene sonunda ise "Küresel Bağlantılar" öğrenme alanını işlemişlerdir. Araştırmacının geliştirdiği başarı testi ile Koşar ve Çevik (2021) tarafından geliştirilen kültürel farkındalık ölçeği veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Veriler, istatistik programında analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, kontrol grubundaki öğrencilere kıyasla her iki deney grubundaki öğrencilerin akademik başarı düzeylerinde anlamlı artış meydana geldiği tespit edilmiştir. Diğer yandan sadece deney-2 grubundaki öğrencilerin kültürel farkındalık düzeylerinde anlamlı farklılık ortaya konulmuştur. Bu sonuç, disiplinler arası çalışmanın faydalı olabileceğini göstermiştir. Araştırma sonuçları doğrultusunda, İngilizce ve sosyal bilgiler dersi öğretim programları hazırlanırken disiplinler arası yaklaşıma göre hareket edilmesi önerilmiştir. Anahtar Kelimeler: Disiplinler arası yaklaşım, sosyal bilgiler öğretim programı, İngilizce öğretim programı, başarı, kültürel farkındalık.

Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının mesleki yeterlik algıları ile teknoloji okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu çalışmanın temel amacını, geleceğin vatandaşlarını teknoloji çağına uygun yeterliklere sahip bilgiye ulaşabilen ve ulaştığı bilginin doğruluğunu idrak edebilen bilgiyi kullanırken de etik kurallar çerçevesinde kullanan etkin vatandaşlar yetiştirmek hedefinde olan sosyal bilgiler öğretmen adaylarının mesleki yeterlik algıları ile teknolojik okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi oluşturmaktadır. Bu araştırma ile sosyal bilgiler öğretmen adaylarının teknolojik okuryazarlık düzeylerini ve mesleki yeterlik algılarını tespit etmek ve bu yeterlilikler ile öğretmen adaylarının demografik özellikleri arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır. Araştırmanın vren ve örneklemini Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi ve Aksaray Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı, Sosyal Bilgiler Eğitimi programında 2021-2022 eğitim- öğretim yılında öğrenim görmekte olan farklı sınıf düzeylerindeki 378 sosyal bilgiler öğretmen adayı oluşturmaktadır. Nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılarak yapılan bu çalışmada araştırmacı tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu, Yiğit (2021) tarafından geliştirilen "Teknoloji Okuryazarlık Ölçeği" ile Yengin Sarpkaya ve Altun (2021) tarafından geliştirilen "Öğretmen Adayları Meslek Yeterlik Ölçeği" kullanılmıştır. Katılımcıların Teknoloji Okuryazarlık Ölçeği ile Öğretmen adayları Meslek Yeterlik Ölçeğinden aldıkları puanlar üniversite, cinsiyet, sınıf düzeyi, sürekli internet bağlantısına sahip olma durumu, öğretmenlik mesleğini sevme durumu, göre farklılaşma durumu ilişkisiz örneklemler için T-Testi (Independent Samples T- Test) ve One Way Anova ile ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırma sonucunda cinsiyet ve öğretmenlik mesleğini sevme değişkenleri ile Öğretmen Adayları Mesleki Yeterlik ölçeğinden elde edilen toplam puanlarda istatistiksel açıdan anlamlı fark tespit edilirken; üniversite, sınıf düzeyi ve sürekli internet bağlantısına sahip olma değişkenlerinde istatistiksel açıdan anlamlı fark bulunmamıştır. Teknoloji Okuryazarlık ölçeğinden elde edilen toplam puanlarda ise üniversite, sınıf düzeyi, sürekli internet bağlantısına sahip olma değişkenlerine göre anlamlı farklılık tespit edilirken; cinsiyet ve öğretmenlik mesleğini sevme değişkenlerine göre anlamlı farklılık tespit edilmemiştir.

Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının kültürel miras ve sanal müzeler hakkındaki görüşlerinin incelenmesi

Sosyal bilgiler dersi kültür ve miras öğrenme alanı kapsamında birçok içeriğe sahiptir. Gelişen teknolojik olanaklar sınıf ortamlarında bu içeriklerin gözlemlenmesinde değerli olanaklar sağlamaktadır. Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının kültürel miras ve sanal müzeler hakkındaki görüşlerinin incelenmesinin amaçlandığı bu çalışmada sosyal bilgiler öğretmen adaylarının görüşleri ele alınmıştır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni ile gerçekleştirilmiş, veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırma 2022-2023 eğitim öğretim döneminde bir devlet üniversitesinde Sosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim Dalı 2. 3. ve 4. sınıf öğrencileri ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın katılımcıları amaçlı örneklem yöntemlerinden ölçüt örnekleme ile belirlenmiştir. Araştırma sürecinde dikkate alınan ölçüt, öğretmen adaylarının Sosyal Antropoloji ve Medeniyet Tarihi dersi almış olmalarıdır. Verilerin analizinde betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Öğretmen adaylarından görüşme formunda yer alan kare kod aracılığıyla Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesinde sanal tur yapmaları istenmiş, daha sonra sanal turdan edindikleri izlenimlerle görüşme formunda yer alan soruları cevaplandırmaları beklenmiştir. Araştırma sonucunda sosyal bilgiler dersinde sanal müzelerin kültürel miras eğitiminde konuların somutlaştırılmasında ve kültürel mirasın benimsenmesinde önemli yeri olduğu tespit edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular neticesinde öğretmen adaylarına sanal müzelere yönelik çeşitli öneriler getirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler, Müze Eğitimi, Kültürel Miras, Sanal Müze.

Etkinlik temelli sosyal bilgiler eğitiminin okul öncesi çocukların sosyal becerilerine etkisinin incelenmesi

Toplumun temelini oluşturan ve yarını inşa edecek olan çocukların erken çocuklukta sosyal beceri kazanarak hayata hazırlanmaları önem arz etmektedir. Çalışmada, okul öncesi dönem çağındaki çocuklar için sosyal bilgiler öğretim programı (2018) ve okul öncesi eğitim programı (2013) kazanımları doğrultusunda hazırlanmış sosyal bilgiler eğitim etkinliklerinin okul öncesi çocukların sosyal becerilerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, yarı deneysel desen kullanılmış ve veri çeşitlemesine gidilmiş, nicel çalışma nitel verilerle desteklenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu; 2021-2022 Eğitim-Öğretim Bahar Yarıyılı'nda Millî Eğitim Bakanlığına bağlı bağımsız bir anaokulunun 5 yaş sınıfında eğitim gören çocukların 16'sı deney, 17'sı kontrol grubunda olmak üzere toplam 33 okul öncesi çocuğu oluşturmaktadır. Uygulama öncesinde aynı yaş grubundaki 3 sınıfa ölçek (OSBED) uygulanmış olup sosyal beceri düzeylerinin benzer olduğu iki sınıftan biri kura yoluyla deney diğeri kontrol grubu olarak atanmıştır. Araştırmada çocuklar ve aileleri hakkında bilgi almak amacıyla Demografik Bilgi Formu, çocukların sosyal becerilerini ölçmek amacıyla Okul Öncesi Sosyal Beceri Değerlendirme Ölçeği (OSBED) Öğretmen Formu ve çocukların etkinlik sonrası yaptığı resimler kullanılmıştır. Araştırmacı tarafından hazırlanan Sosyal Bilgiler Eğitim Etkinlikleri deney grubuna 10 hafta boyunca 20 etkinlik şeklinde uygulanmıştır. Kontrol grubu olarak belirlenen çocuklar ise kendi programlarına devam etmişlerdir. Ayrıca kontrol grubuna müdahale edilmemiştir. Araştırmanın nicel boyutunu OSBED formundan alınan puanların değerlendirilmesi, nitel boyutunu ise çocuk resimlerinin betimsel analizi, çocukların yorumlarından doğrudan alıntılar ve resim örnekleri oluşturmuştur. Araştırma sonucuna göre deney ve kontrol grubu arasında; Sosyal Bilgiler Eğitim Etkinliklerinin hem ölçek genel toplamında hem de başlangıç becerileri, akademik beceriler, arkadaşlık becerileri, duygularını yönetme ve kontrol etme becerileri alt boyut son test ve kalıcılık test puanlarında farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır (p˂0.05). Çocuk resimlerinin yorumlarından Sosyal Bilgiler Eğitim Etkinliklerinin resimlere ve resimlerin yorumlarına yansıdığı diğer bir araştırma sonucudur. Bu bulgular doğrultusunda, araştırmacılara ve uygulayıcılara yönelik önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Sosyal bilgiler eğitim etkinlikleri, okul öncesi, sosyal beceri

Karacakurt Türkmen köylüsünün sosyal yaşamındaki insan ve mekân algısının incelenmesi: "Etnografik çalışma"

Bu araştırma Anadolu'yu yurt edilen onlarca Türkmen aşiretinden biri olan Karacakurt Türkmen köylüsünün yaşam biçimini ve kültürel anlayışını ortaya çıkarmak için yapılmıştır. Anadolu'nun Türkleşmesi sürecinde önemli rol alan Karacakurt Türkmen Köylülerinin geçmişten günümüze insan ve mekân algılama biçimleri ile tarihi geçmişini, günümüzle bağlantısını tespit etmek amaçlanmıştır. Karacakurt Türkmen köylerini temsilen seçilen 3(üç) köy (Hasanlar, Karaovalar ve Sadık) ile bu köylerde yaşayan dokuz kişi bu araştırmanın çalışma grubudur. Bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden etnografik desen kullanılmıştır. Veri toplama araçları olarak doküman taraması, gözlem ve görüşme formu kullanılmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler, dokümanlardan ve gözlemlerden elde edilen verilerle karşılaştırılmış, elde edilen tüm bulgu ve sonuçlar betimsel olarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, Karacakurt Türkmen köylüsü geçen uzun yıllar sürecinde insan ve mekân algısının birbiriyle bağlantılı şekilde ana kaynağa bağlı kalarak sürekli bir değişim ve gelişim içerisinde olduğu sonucuna varılmıştır. Konar-göçer Türkmen köylerinin genelinde olduğu gibi Karacakurt Türkmen köylüsü de kalıcı olarak yerleştikleri, yurt edindikleri yerleşim yerlerine ana yurt Orta Asya'da var olan coğrafi kavramları taşıdıklarını görülmüştür. Karacakurt Türkmen aşiretine komşu ve akraba olan Herikli, Yabanlı gibi diğer Türkmen aşiretlerinin insan ve mekân algılama becerilerini inceleyen başkaca bilimsel çalışmalar yapılmalı ve kültürel faaliyetler artırılmalıdır.

Sosyal bilgiler öğretiminde kanıt temelli öğretim uygulamasının bilimsel düşünme ve karar verme becerilerine etkisi

Araştırmanın amacı, sosyal bilgiler öğretiminde kanıt temelli öğretim uygulamaları ile bilimsel düşünme ve karar verme becerileri arasındaki ilişkileri ortaya çıkarmaktır. Bu amacın gerçekleştirilmesi için aşağıdaki sorulara cevap aranmıştır. 1. Ortaokul 7. sınıf Sosyal Bilgiler dersi "Küresel Bağlantılar" öğrenme alanında kanıt temelli öğretim etkinliklerinin uygulandığı deney grubunun ön test ve son test uygulamasından aldıkları bilimsel düşünme becerileri puanları arasında anlamlı bir fark var mıdır? 2. Ortaokul 7. Sınıf Sosyal Bilgiler dersi "Küresel Bağlantılar" öğrenme alanında beceri temelli olmayan geleneksel öğretimin uygulandığı kontrol grubunun ön test ve son test uygulamasından aldıkları bilimsel düşünme becerisi puanları arasında anlamlı bir fark var mıdır? 3. Ortaokul 7. sınıf Sosyal Bilgiler dersi "Küresel Bağlantılar" öğrenme alanında kanıt temelli öğretim etkinliklerinin uygulandığı deney grubunun ön test uygulamasından aldıkları bilimsel düşünme becerisi puanları ile beceri temelli olmayan öğretimin uygulandığı kontrol grubunun ön test uygulamasından aldıkları bilimsel düşünme becerisi puanları arasında anlamlı farklılık var mıdır? 4. Ortaokul 7. sınıf Sosyal Bilgiler dersi "Küresel Bağlantılar" öğrenme alanında kanıt temelli öğretim etkinliklerinin uygulandığı deney grubunun ön test ve son test uygulamasından aldıkları karar verme becerileri puanları arasında anlamlı bir fark var mıdır? 5. Ortaokul 7. Sınıf Sosyal Bilgiler dersi "Küresel Bağlantılar" öğrenme alanında beceri temelli olmayan öğretimin uygulandığı kontrol grubunun ön test ve son test uygulamasından aldıkları karar verme becerisi puanları arasında anlamlı bir fark var mıdır? 6. Ortaokul 7. sınıf Sosyal Bilgiler dersi "Küresel Bağlantılar" öğrenme alanında kanıt temelli öğretim etkinliklerinin uygulandığı deney grubunun ön test uygulamasından aldıkları karar verme becerileri puanları ile beceri temelli olmayan öğretimin uygulandığı kontrol grubunun ön test uygulamasından aldıkları karar verme becerisi puanları arasında anlamlı bir fark var mıdır? 7. Öğrencilerin kanıt temelli "Birleşmiş Milletler" etkinliğinin rubrik ile değerlendirilmesine göre bakış açısı ve anlam oluşturmalarının sonucu nedir? 8. Öğrencilerin kanıt temelli "Toplumsal Cinsiyet Rollerine Bakmak" etkinliğinin rubrik ile değerlendirilmesine göre bakış açısı ve anlam oluşturmalarının sonucu nedir? 9. Öğrencilerin kanıt temelli "Suriyeli Göçmenler" etkinliğinin rubrik ile değerlendirilmesine göre bakış açısı ve anlam oluşturmalarının sonucu nedir? 10. Öğrencilerin kanıt temelli "Küresel Isınma" etkinliğinin rubrik ile değerlendirilmesine göre bakış açısı ve anlam oluşturmalarının sonucu nedir? 11. Öğrencilerin kanıt temelli "Erozyon" etkinliğinin rubrik ile değerlendirilmesine göre bakış açısı ve anlam oluşturmalarının sonucu nedir? Bu araştırma, karma araştırma deseninlerinden yakınsayan paralel desen esas alınarak yürütülmüştür. Araştırmanın nicel boyutu için ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen (ÖSKD) modeli tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2021-2022 eğitim öğretim yılında Tokat merkezde yer alan bir devlet okulunun 7. sınıfında öğrenim gören 26'sı erkek 25'i kız olmak üzere 51 öğrenci oluşturmuştur. Bu öğrenciler amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme ile belirlenmiştir. Deney ve kontrol grubu öğrencilerini belirlemek için araştırmacı tarafından geliştirilen akademik başarı testi kullanılmıştır. Araştırmadaki deneysel desenle ilgili gerekli olan nicel verileri toplamak için; Göktürker (2005) tarafından geliştirilen "Bilimsel Düşünme Becerileri Ölçeği" ve Sever (2019) tarafından geliştirilen "Karar Verme Becerisi Ölçeği" kullanılmıştır. Deney ve kontrol gruplarına "Küresel Bağlantılar" öğrenme alanındaki konulara uygun ders işlenmeden önce ve ders yapıldıktan sonra bilimsel düşünme ve karar verme becerileri ölçeği uygulanmıştır. Nitel veri toplama aracı olarak "Küresel Bağlantılar" öğrenme alanına yönelik kanıt temelli öğrenme etkinliklerine ait çalışma yaprakları kullanılmıştır. Gerçekleştirilen deneysel işlemde çalışma gruplarından elde edilen verilerin normallik testlerinde Shapiro-Wilk, Skewness (Çarpıklık) ve Kurtosis (Basıklık) kullanılmıştır. Deneysel işlem süreçlerinde çalışma gruplarından elde edilen verilerin normallik analizleri için Shapiro-Wilk, Skewness (Çarpıklık) ve Kurtosis (Basıklık) testleri yapılmıştır. Nitel verilerin analizinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Kanıt temelli etkinlikler süreç sonunda araştırmacı tarafından hazırlanan dereceli puanlama anahtarına göre puanlanarak öğrencilerin etkinlikleri gerçekleştirme düzeyleri belirlenmiştir. Araştırma sonucunda deney grubunda yer alan öğrencilerin bilimsel düşünme becerileri ölçeğinin geneli ile ölçeğin alt boyutlarında ön test ve son test puanları arasında istatistiksel açıdan anlamlı farklılığın, deney grubunda yer alan öğrencilerin karar verme becerileri ön test ve son test puanları arasında istatistiksel açıdan anlamlı farklılığın deney grubu lehine olduğu ortaya çıkmıştır. Araştırma bulgularına göre, kanıt temelli öğrenme yöntemiyle "Küresel Bağlantılar" öğrenme alanında uygulanan etkinliklere öğrencilerin çoğu katılmış, etkinliklerde yer alan sorulara cevap vermişler ve bir ürün ortaya koyabilmişlerdir. Kanıt temelli "Birleşmiş Milletler", "Suriyeli Göçmenler", "Erozyon" etkinliği öğrencilerin bakış açısı ve anlam oluşturmalarına göre değerlendirildiğinde öğrencilerin çoğunun ortalama kategorisinde cevaplar vererek kanıttan anlam çıkarabildikleri fakat kanıtlardan yeterince yararlanamadıkları; "Toplumsal Cinsiyet Rollerine Bakmak" ve "Küresel Isınma" etkinlikleri öğrencilerin bakış açısı ve anlam oluşturmalarına göre öğrencilerin çoğunun nitelikli kategorisinde cevaplar vererek kanıtlardan yeterince yararlandıkları tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Sosyal bilgiler öğretimi, kanıt temelli öğretim, bilimsel düşünme becerisi, karar verme becerisi

Web 2.0 araçlarının sosyal bilgiler dersinde kullanımının öğrencilerin akademik başarı ve dijital okuryazarlık becerilerine etkisi

Sosyal bilgiler dersi bireyin içinde yaşadığı doğa, toplum ve medeniyete ilişkin temel bilgi, beceri ve davranışları öğretmeyi amaçlayan ve bu yönde bireyin akademik, sosyal, entelektüel sermayesini arttırma arsuzu taşıyan bir derstir. Bu noktada bireyin modern çağa uygun becerilere sahip ve donanımlı bir birey olarak yetiştirilmesi, akademik başarısının arttırılması önemlidir. Bu doğrultuda bu araştırmanın amacı sosyal bilgiler öğretiminde Web 2.0 araçları kullanımının öğrencilerin dijital okuryazarlık becerileri ve akademik başarılarına etkisinin incelenmesi şeklindedir. Araştırma ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel tasarım ile yürütülmüştür. Bununla birlikte araştırma süreci sonunda ayrıca yarı yapılandırılmış görüşme formu ile de öğrencilerin web 2.0 araçlarınının derste kullanımına ilişkin duygu ve düşünceleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırmaya Şanlıurfa ilinin Siverek ilçesinde yer alan ortaokullarda öğrenim gören 32 öğrenci dahil edilmiştir. Araştırma kapsamında 16 öğrenci deney ve 16 öğrenci kontrol grubu olarak çalışmada yer almıştır. Deney grubundaki öğrenciler sosyal bilgiler dersini Web 2.0 tabanlı uygulamalardan yararlanarak işlemiştir. Kontrol grubundaki öğrenciler ile mevcut öğretim programına göre ders işlemiştir. Veri toplama araçları Pala (2020) tarafından ortaokul 10-12 yaş grubuna yönelik geliştirilen "Dijital Okuryazarlık Ölçeği", araştırmacı tarafından hazırlanan "Başarı Testi" ve "yarı yapılandırılmış görüşme formu" dur. Veri analizinde ise bağımsız örneklem t testi ile ikili (ilişkili) gruplar t testi analizlerinden yararlanılmıştır. Araştırmanın sonunda kontrol grubundaki öğrencilere kıyasla deney grubundaki öğrencilerin hem ders başarı düzeyi hem de dijital okuryazarlık düzeylerinde anlamlı artış meydana geldiği bulunmuştur. Bunun yanında nitel verilerin sonuçlarına göre, Web 2.0 uygulamalarının dersleri daha eğlenceli hale getirdiği, öğrenmeyi kolaylaştırdığı, akademik başarıları üzerine olumlu etkiler yarattığı ve güvenli internet kullanma alışkanlıklarını geliştirdiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, ortaokul sosyal bilgiler derslerinde Web 2.0 uygulamalarından yararlanılmasının hem ders başarısını hem de öğrencilerin dijital okuryazarlık beceri düzeylerini olumlu yönde etkilediği söylenebilir. Anahtar kelimeler: Sosyal bilgiler dersi, web 2.0 araçları, akademik başarı, dijital okuryazarlık

Sosyal bilgiler dersinde multimedya (çoklu ortam) kullanımına dair sınıf öğretmeni görüşlerinin incelenmesi

Sosyal Bilgiler dersi, öğrencilere toplumsal, kültürel, ekonomik ve siyasi konularda bilgi kazandırmayı hedefleyen bir ders olarak, eğitim sisteminde önemli bir yeri bulunmaktadır. Gelişen teknoloji sayesinde diğer derslerde olduğu gibi Sosyal Bilgiler dersi için de çoklu ortam araçları önemli bir öğretim aracı haline gelmiştir. Çoklu ortam öğrencilere farklı öğrenme stillerine hitap ederek, soyut kavramları somutlaştırmakta ve öğrenmeyi daha eğlenceli hale getirmektedir. İlkokul dördüncü sınıf Sosyal Bilgiler Dersinde çoklu ortam kullanımına ilişkin sınıf öğretmenlerinin görüşlerinin incelenmesinin amaçlandığı bu çalışmada Sosyal Bilgiler dersini daha önce vermiş veya halen vermekte olan sınıf öğretmenlerinin görüşleri ele alınmıştır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni ile gerçekleştirilmiş, veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırma 2022-2023 eğitim öğretim döneminde Kayseri İli Bünyan İlçesinde bulunan bir devlet ilkokulunda görev yapan bütün sınıf öğretmenleriyle gerçekleştirilmiştir. Araştırma sürecinde dikkate alınan ölçüt, öğretmen adaylarının daha önce Sosyal Bilgiler dersi vermiş olmalarıdır. Verilerin analizinde betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Öğretmenlere görüşme formunda yer alan sorular yöneltilmiş ve cevaplandırmaları beklenmiştir. Araştırma sonucunda Sosyal Bilgiler dersinde çoklu ortam kullanılmasının farklı öğrenme stillerine sahip öğrencilere hitap edebilmek ve soyut kavramları somutlaştırmak adına önemli bir yeri olduğu tespit edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular neticesinde öğretmenlerin Sosyal Bilgiler dersinde çoklu ortam kullanımına yönelik çeşitli öneriler getirilmiştir.

Sosyal bilgiler öğretiminde eğitsel oyunların öğrenci başarısına etkisi

Bu araştırmanın amacı, Sosyal Bilgiler dersinde Eğitsel Oyun yönteminin uygulandığı grup ile mevcut öğretimin uygulandığı grup arasında başarı düzeylerinde anlamlı bir farkın olup olmadığını ortaya koymaktır. Bu araştırma nicel araştırma yöntemiyle yürütülmüştür. Araştırma modelinde ise ''Kontrol Gruplu Ön test- Son test'' deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2023-2024 eğitim öğretim yılında Kayseri İl merkezinde bulunan bir devlet okulunda, 6. Sınıfta öğrenim görmekte olan 31 Erkek, 29 Kız olmak üzere toplam 60 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırma 6-A (Mevcut öğretim ile ders işlenen grup) ve 6-B (Eğitsel oyun ile ders İşlenen grup) sınıflarında yapılmıştır. Eğitsel oyun ile ders işlenen grupta eğitsel oyun yöntemi, mevcut öğretim ile ders işlenen grupta ise geleneksel öğretim yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan başarı testi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler bir istatistik programına girilerek bağımlı örneklem t testi, testin Alpha güvenirlik katsayısı, soruların madde ayırt edici indeksi ve güçlük indeks ortalamaları hesaplanarak analizleri yapılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre geleneksel öğretim yöntemlerinin uygulandığı mevcut öğretim ile ders işlenen grup ile eğitsel oyun yönteminin uygulandığı grubun başarı puanları arasında eğitsel oyun ile ders İşlenen grubun lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu saptanmıştır. Bu sonuçlara göre Sosyal Bilgiler dersinde eğitsel oyunla ders işlenen grubun başarı puanları mevcut öğretimle ders işlenen grubun başarı puanından yüksek olduğu tespit edilmiştir.

Öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri ile medya okuryazarlığı becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, eğitim fakültesinde okuyan öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimlerini ve medya okuryazarlığı becerilerini cinsiyet ve bölüme göre inceleyerek öğretmen adaylarına yönelik bu iki beceri arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri ile medya okuryazarlığı becerileri düzeyleri nedir? Bu beceriler cinsiyet ve bölüm gibi değişkenlere göre değişmekte midir? Aralarında nasıl bir ilişki vardır? Sorularına cevap aranmaktadır. Çalışmanın evrenini, 2024-2025 eğitim öğretim yılında Nevşehir'deki bir devlet üniversitesinde eğitim hayatına devam eden öğretmen adayları oluşturmaktadır. Araştırmaya 271 öğretmen adayı katılmıştır. Çalışmada, nicel araştırma yöntemleri içerisinde yer alan ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada "Kişisel Bilgiler Formu", ‟Medya Okuryazarlığı Becerileri Ölçeği" ve ‟Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği" olmak üzere üç adet veri toplama aracı kullanılmıştır. Verilerin analizinde öncelikle normal dağılım varsayımı test edilmiş olup, veriler normal dağılım göstermediğinden dolayı non-parametric testler kullanılmıştır. Veriler analiz edilirken Mann Whitney U Testi, Kruskal Wallis H Testi, Spearman Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Verilerin analizi sonucunda; öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri ve medya okuryazarlığı becerileri yüksek düzeyde olduğu, medya okuryazarlığı becerileri ölçeği için cinsiyet değişkenine göre farklılık gösterip göstermeme durumu için yapılan analizde genel olarak erkeklerin sıra ortalamasının kadınlara oranla daha yüksek puana sahip olduğu, eleştirel düşünme eğilimleri ölçeğinin bölüm değişkenine göre anlamlı farklılık olmadığı, medya okuryazarlığı ölçeğinin bölüm değişkenine göre yapılan farklılık analizinde ölçeğin genelinde ve bu ölçeğin erişme ve analiz alt boyutlarında anlamlı farklılık görülmüştür. Medya okuryazarlığı becerileri ölçeği için cinsiyet değişkenine göre farklılık gösterip göstermeme durumu için yapılan analizde, genel olarak erkeklerin sıra ortalamasının kadınlara oranla daha yüksek puana sahip olduğu görülmektedir. Medya okuryazarlığı beceri düzeyleri ile eleştirel düşünme eğilimleri arasındaki ilişkiyi karşılaştırmak için yapılan analiz sonucuna göre; orta düzeyde, pozitif yönde anlamlı bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Araştırmayı farklı kılan yönleri, eleştirel düşünme eğilimleri ölçeğinde kadınların sıra ortalaması yüksek çıkıp anlamlı bir farklılık görülmezken, medya okuryazarlığı ölçeğinde erkeklerin sıra ortalamasının yüksek çıkarak erkekler lehine anlamlı farklılık görülmesi ve eleştirel düşünme eğilimleri ölçeğinde bölüm açısından anlamlı bir farklılık görülmezken, medya okuryazarlığı ölçeğinde bölüm açısından anlamlı farklılık görülmesidir. Alan yazında, öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri ve medya okuryazarlığı becerilerinin ayrı ayrı incelendiği pek çok araştırma bulunmasına karşın, bu iki değişkeni birlikte ele alarak ilişkilerini inceleyen çalışmalar sınırlıdır. Sonuç olarak, öğretmen adaylarının çağdaş eğitim anlayışının gerektirdiği temel becerilerden olan eleştirel düşünme ve medya okuryazarlığı açısından yüksek düzeyde yeterli olduklarını ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, cinsiyet ve bölüm gibi değişkenlerin bu beceriler üzerinde zaman zaman farklı etkiler yarattığı da gözlemlenmiştir. Eleştirel düşünme yönelimi güçlü olan öğretmen adaylarının, medya içeriklerini değerlendirirken daha seçici, sorgulayıcı ve analitik bir yaklaşım benimsedikleri söylenebilir.

Storylıne yönteminin sosyal bilgiler öğrencilerinin eleştirel düşünme becerilerine etkisi

Storyline yaklaşımı karakter, mekan ve olay örgüsü etrafında mantıksal sıralı anahtar soruların yöneltilerek konuların işlendiği yapısalcı aktif bir öğrenme yaklaşımıdır. Çalışmada, storyline yaklaşımının 7. sınıf öğrencilerinin eleştirel düşünme becerilerine etkisini bütünsel ve analitik açıdan incelemek amaçlanmıştır. Nitel deneysel desen kullanılmıştır. Kolay ulaşılabilir örnekleme yer verilmiştir. Çalışma grubunu, Sivas ilinde bir belde devlet okulunda 7. sınıfta öğrenim gören öğrenciler oluşturmuştur. Söz konusu öğrenciler ile 7. sınıf sosyal bilgiler dersinde 5 haftalık bir uygulama gerçekleşmiştir. Bu uygulamada storyline yaklaşımı kapsamında eleştirel düşünme becerisi ile bütünleşmiş olay kurgularına yer verilmiştir. Bu olay kurguları üzerinden öğrencilere dolaylı yaşantılar sunulmuştur. Bu bağlamda ders işleme sürecinde hikâye okunarak olaylar belli bir noktada kesilmiş ve mantıksal sıra ile anahtar sorular yöneltilmiştir. Bu süreçte öğrenciler, hikâyenin bağlamsallığı ve anahtar sorular neticesinde düşündürülmüş ve çeşitli etkinlikler ile keşfederek yanıtlara ulaşmıştır. Söz konusu çalışmada veriler; ölçme etkinliklerinden, öz değerlendirme formundan, odak grup görüşme formundan, öğrenci yansıtıcı günlüklerinden ve saha notlarından elde edilmiştir. Miles ve Huberman uyuşum güvenirlik yüzdesi; ölçme etkinliği %86, odak grup görüşme %83, yansıtıcı günlük %87 ve saha notları %82 hesaplanmıştır. Çalışmada veri çeşitlemesi gerçekleştirilmiştir. Veriler, tümevarımsal (çıkarımsal) analiz ve tümdengelimsel (betimsel) analiz ile çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda, storyline yaklaşımı eğitiminde yapılan ölçme etkinliklerinde, öğrencilerin analiz ve kısmen değerlendirme becerilerinin diğer eleştirel düşünme alt becerilerine göre daha kısıtlı geliştiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte yaklaşımın kanıtları sorgulama ve bilgi kaynaklarının güvenirliğini değerlendirme alt becerisine dair ders etkinliklerinde bu becerileri geliştirmede etkili olduğu görülürken, ölçme etkinliklerinde ise aynı beceri alanlarında storyline yaklaşımının etkili olmadığı görülmüştür. Başka bir deyişle, içeriğin eleştirel düşünme becerisi öğreniminde etkide bulunduğu görülmüştür. Sonuç olarak storyline yaklaşımının öğrencilerin eleştirel düşünme alt becerilerini farklı niteliklerde de olsa geliştirdiği; eleştirel düşünme becerilerinin genel niteliğini ise yanıtsız ve ilgisiz nitelikten geliştirilebilir niteliğe eriştirdiği tespit edilmiştir. Bu sonuç ışığında storyline yaklaşımıyla bütünleştirilmiş sosyal bilgiler ve eleştirel düşünme öğretimine ilişkin teorik yönlü, ders planlı ve etkinlik örnekli bilimsel kitap projeleri yapılabilir. Ayrıca kanıtları sorgulama ve bilgi kaynaklarının güvenirliğini değerlendirme alt becerisine dair ölçme etkinliklerinde storyline yaklaşımının etkisiz kalma nedenleri derinlemesine araştırılabilir.

Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının bütünleştirici öz-bilgi ve iyi vatandaşlık algısı arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmanın temel amacı, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının Bütünleştirici Öz-Bilgi düzeyleri ile İyi Vatandaşlık Algısı arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırma, ilişkisel tarama modeli çerçevesinde yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini, iki farklı devlet üniversitesinde öğrenim gören toplam 218 sosyal bilgiler öğretmen adayı (1., 2., 3. ve 4. sınıf düzeylerinden) oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak "Bütünleştirici Öz-Bilgi Ölçeği" ve "İyi Vatandaşlık Algısı Ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen veriler, betimsel istatistikler ve korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında; cinsiyet, öğrenim görülen sınıf düzeyi, genel akademik not ortalaması (GANO), anne ve baba eğitim durumu, ailenin aylık gelir düzeyi, üniversite öncesinde yaşanılan yerleşim yeri, barınma şekli, en son kitap okuma zamanı gibi faktörler bağımsız değişken olarak ele alınmıştır. Bağımlı değişkenler ise bütünleştirici öz-bilgi düzeyi ve iyi vatandaşlık düzeyidir. Araştırma sonunda elde edilen bulgular ışığında, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının bütünleştirici öz-bilgi düzeyleri ile iyi vatandaşlık algıları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Bu bulgu, bireylerin öz-bilgi düzeylerinin vatandaşlık algıları üzerinde belirleyici bir etkisinin olmadığını göstermektedir. Sonuçlar, öğretmen adaylarının öz bilgi ve vatandaşlık algısı gelişiminin birbirinden bağımsız olarak şekillenebileceğine işaret etmektedir. Anahtar Kelimeler: Bütünleştirici Öz Bilgi, İyi Vatandaşlık Algısı, Sosyal Bilgiler Öğretmen Adayları.

Türkiye ve Finlandiya eğitim sistemlerinin sosyal bilgiler yönünden karşılaştırılması

Bu araştırmada, Türkiye ve Finlandiya Sosyal Bilgiler eğitimlerinin karşılaştırılması yapılmıştır. Bu amaçla ilk olarak Sosyal Bilgiler tanımı ve Türkiye'de Sosyal Bilgiler programının tanımı yapıldı. Finlandiya Sosyal Bilgiler eğitimi incelendikten sonra Türkiye- Finlandiya'da Sosyal Bilgiler eğitimi dersinde hedef, içerik, öğrenme- öğretme süreci, ölçme ve değerlendirme konularının karşılaştırması yapılmıştır. İki ülkenin eğitim- öğretim programlarında benzerlikler olduğu kadar farklılıklarında bulunduğu görülmüştür. Benzerlik olarak içerik açısından temalar birbirine benzemektedir. Finlandiya Sosyal Bilgiler öğretim programında Türkiye'deki Sosyal Bilgiler programında olduğu gibi etkin yurttaşlık, toplum içerisinde faydalı ve haklarını bilen bireyler yetiştirme, tasarruf ve israfın önüne geçme, tarımsal faaliyetin önemini kavrama gibi temaların benzer olduğu görülmüştür. Türkiye Sosyal Bilgiler eğitimi konusunda daha fazla ele alınması gereken konular mevcuttur. Aile ile olan ilişkiler, insan ilişkileri, küreselleşme ve küresel değerler; öğrencinin gelişen ve değişen dünyada kendisini tanıması ve çevresindeki insanlarla ile olan iletişimi ile benzerlik ve farklılıklara saygı duyarak kendini geliştirmesi gerekmektedir. Hayvanlara sevgi ve saygı üzerinde durulması gereken ve doğada sadece bizim yaşamadığımızı diğer canlılar için de doğa ve yaşam alanları olduğunu bilmesi ve bu açıdan kavraması önemlidir. Üretim ve tüketim, ekonomi; küresel ısınma, yaşanan doğal afetlerin gıda ürünleri ve ekonomi alanlarında oluşturduğu tahribat ve bunun sonucunda neler yapılabilir düşüncesinin geliştirilmesi gerekmektedir. Tarihsel okuryazarlık, bilim ve teknoloji farkındalığı gibi becerileri, gelişen ve değişen dünyanın ayrılmaz bir parçasıdır. Program içerisinde geliştirilmeye ve bu konular üzerinde çalışılmasının gerekli olduğu ifade edilmektedir.

Milli Mücadele Dönemi edebi eserlerin sosyal bilgiler programı'ndaki değerlere göre incelenmesi

Değer; toplumun tamamı tarafından kabul edilen, toplumun işleyişinde ve devamlılığında önemli bir etkisi olan; soyut, somut, olumlu veya olumsuz öğelerin tümüdür. Bu öğeler zaman içerisinde yeni nesillere aktırılmaktadır. Bu aktarım ailede başlamakta ve okulda devam etmektedir. Okullarda belli bir programa oturtulan değer eğitimi, aile ve çevrenin değer aktarımından daha etkili olduğu düşünülmektedir. Sosyal bilgiler dersinde ise Milli Mücadele konularının aktarımında öğrencilerin milli, manevi, kültürel ve ahlaki değerleri kapsayan; laik, demokratik ve bağımsız bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyetini tanıyan; görev, hak ve sorumluluklarının farkında olan; demokratik bilgi, beceri ve değerlere sahip; bilimsel düşme becerisi gelişmiş; insan haklarına saygılı; vatan sevgisi gelişmiş, işbirliği içerisinde çalışabilen bir vatandaş olarak yetiştirmek amaçlanmaktadır. Milli Mücadele konularını işlenirken roman, tarihi roman, hikaye, hatıra, gezi yazısı, fıkra ve şiir gibi edebi ürünlerin okutulması, öğrencilerin derse duyduğu ilgi artırırken aynı zamanda kazandırılmak istenen bilgi, beceri ve değerlere katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu bağlamda; araştırmanın amacı Sosyal Bilgiler Programı'nda yer alan değerlerin, belirlenen Milli Mücadele Dönemi konulu romanlarda var olma düzeyini belirlemek ve dönemin ön plana çıkardığı değerleri tespit etmektedir. Araştırmanın evreni Milli Mücadele konulu romanlardır. Araştırmanın örneklemi ise alan uzmanı dört akademisyenden görüş alarak "Ateşten Gömlek", "Halas", "Yaban", "Üç İstanbul", "Esir Şehrin İnsanları", "Kalpaklılar", "Küçük Ağa", "Sahnenin Dışındakiler", "Yüzbaşı Selahattin'in Romanı" ve "Şu Çılgın Türkler" romanları belirlenmiştir. Örneklem olarak seçilen romanlarda, Sosyal Bilgiler Öğretim Programı'nda yer alan; adalet, aile birliğine önem verme, bağımsızlık, barış, bilimsellik, çalışkanlık, dayanışma, duyarlılık, dürüstlük, estetik, eşitlik, özgürlük, saygı, sevgi, sorumluluk, tasarruf, vatanseverlik ve yardımseverlik değerlerine yönelik cümle ve ifadeler tespit edilmiştir. Doküman incelemesi yöntemiyle elde edilen bulgular, içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiş, değerlere ait frekans ve yüzdeler tablolarla belirtilmiştir. Araştırmanın bulguları incelendiğinde; on romanda toplam 5243 değere rastlanılmıştır. Bu romanlar arasında en çok değer içeren roman 1351 ile Şu Çılgın Türkler olmuştur. En az değer içeren roman ise 126 değer ile Yaban adlı roman olmuştur. En çok vurgulanan değer ise %20,71 oranı ile "vatanseverlik" olmuştur. Bu on romanda yer verilen değerler ise; adalet, aile birliğine önem verme, bağımsızlık, çalışkanlık, dayanışma, duyarlılık, dürüstlük, estetik, eşitlik, özgürlük, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik ve yardımseverlik olduğu görülmüştür. Bu sonuçlardan hareketle, Milli Mücadele konulu romanların değerler eğitimi bakımından uygun ve faydalı bir içeriğe sahip olduğu söylenebilir.

Konularına göre indeksli Türk Dünyası bibliyoğrafyası

Assur-Urartu siyasi mücadelelerinin yazıtlara yansıması

Yüksek LisansindexliAçık ErişimTR

İnsana yakışır iş ile üretkenlik karşıtı iş davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesine yönelik bir araştırma

Bu araştırmanın temel amacı, insana yakışır iş (decent work) ile üretkenlik karşıtı iş davranışları ( ÜKİD) arasındaki ilişkinin incelenmesdir. Çalışma hayatının niteliği ile çalışanların üretken olmayan sapkın davranış eğilimleri arasındaki bağı ampirik olarak test etmeyi hedefleyen bu çalışma, okul çalışanları ( öğretmen ve idari görevliler) üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılmış veriler "İnsana Yakışır İş Ölçeği" ve "Üretkenlik Karşıtı İş Davranışları Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Yapılan güvenirlik analizlerinde ölçeklerin iç tutarlılık katsayıları hesaplanmış, her iki ölçeğin de yüksek düzeyde güvenilir olduğu belirlenmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkiyi tanımlamak amacıyla yapılan korelasyon analizi bulguları sonucunda, insana yakışır iş ile üretkenlik karşıtı iş davranışları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Bu bulgular sonucunda "İnsana yakışır iş ile üretkenlik karşıtı iş davranışları arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki vardır" şeklindeki temel hipotezi reddedilmiştir. Bu bulgu, özellikle örneklemde yer alan okul çalışanları arasında, iyi çalışma koşullarına ilişkin algıların verimsiz davranışlarda belirleyici bir rol oynamadığını göstermektedir. Çalışma sonuçları, yüksek mesleki deneyim (%33,8'i 26 yıl veya daha fazla deneyime sahip), eğitim düzeyi ve kurumsal kültür gibi diğer faktörlerin bu ilişkiyi etkilemiş olabileceğini düşündürmektedir. Sonuç olarak, okul ortamında insana yakışır iş, işin fiziksel ve ekeonomik koşullarından ziyade, kişisel etik değerler, örgüt kültürü ve mesleki disiplin gibi çeşitli değişkenlerden etkilenmektedir.

Edib Ahmet B. Mahmud Yükneki'nin Atabetü'l Hakayık adlı eserinin sosyal bilgiler öğretim programında yer alan değerler açısından incelenmesi

Toplumun bir parçası olan bireyler, ilk olarak ailelerinde ve yakın çevresinde daha sonra ise eğitim kurumlarında sosyal yaşamın gerektirdiği bilgi, beceri, değer, tutum ve davranış özelliklerini kazanmaktadır. Bu doğrultuda eğitimin bir parçası olan değerler eğitimi ilkokulun ilk yıllarında ve daha sonra da Sosyal Bilgiler dersinde önemli bir yere sahiptir. 2005 yılında hazırlanan ve uygulanmaya başlanan Sosyal Bilgiler öğretim programında değerler eğitimi üzerine ayrıca durulmuştur. Söz konusu programda ilköğretim 4. 5. 6. ve 7. sınıf düzeylerinde öğrencilere kazandırılması hedeflenen değerler belirlenmiştir. Değerlerin öğrencilere kazandırılması sürecinde birçok yöntemle birlikte edebi eserlerden de faydalanılabileceği belirtilmiştir. Bu çalışma on ikinci asırda Edib Ahmed B. Mahmud Yükneki'nin bir ahlak kitabı olarak kaleme almış olduğu Atabetü'l Hakayık'ta bulunan değerler ele alınacaktır. Çalışma nitel araştırma yaklaşımında olup, veri toplamak amacıyla doküman incelemesi tekniği kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen verilerin analizinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Eserde İlköğretim Sosyal Bilgiler dersinde kazanması amaçlanan bilimsellik, dürüstlük, yardımseverlik ve duyarlılık vb. değerlerin yanında sözün değeri, alçakgönüllülük, cömertlik ve kanaatkârlık gibi toplumsal ve dini diğerler de tespit edilerek değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda tespit edilen değerler Sosyal Bilgiler programı değerleri ışığı altında yorumlanmıştır ve çeşitli önerilerde bulunulmuştur. ANAHTAR KELİMELER: Sosyal Bilgiler, Değerler Eğitimi, Atabetü'l Hakayık.

Meşrutiyetten Cumhuriyete vatandaşlık öğretim programlarında kimlik inşası

Kimlik; dünden bugüne insanların bireysel, toplumsal, dini, milli ve siyasal olarak kendisini tanımlayan bir kavramdır. Bu kavram; Modern Çağ öncesinde gelenek ve din etrafında kurgulanırken Modern Çağ ile pozitivizm, sekülerizm, laiklik ve özgür düşünce ekseninde inşa edilmiştir. Fransız Devrimi kimlik kavramını ideolojik kalıba sokarak ulus devletlerin ortaya çıkışını sağlamıştır. Yurttaşlığın ulus devlet temelinde tanımlanması ile okullarda vatandaşlık öğretim programları, müfredatlar, ders kitapları kimlik inşasının aracı durumuna gelmiştir. Modern Çağ'da siyasal iktidarlar ideolojilerinin yeniden üretilmesinin araçlarından biri olan vatandaşlık öğretim programları ile kimlik inşası gerçekleştirmiştir. Bu araştırmanın amacı Meşrutiyet ve Cumhuriyet Dönemleri ilkokul ve ortaokul vatandaşlık öğretim programlarında devlet ideolojisi tarafından inşa edilmek istenen kimliği ortaya çıkarmaktır. Bunun yanı sıra iki farklı dönem ideolojisinin kurguladığı siyasal ve toplumsal düzende kimlik inşasının süreçte yaşadığı değişim ve sürekliliği göstermekte amaç edinilmiştir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden durum çalışması kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 1908 II. Meşrutiyet'in ilanından 1962 tarihli İlkokul Program Taslağı ve Ortaokul Programı'nı kapsayan süreçte yer alan ilkokul ve ortaokul vatandaşlık öğretim programları oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında doküman incelemesi kullanılmıştır. Araştırma verileri içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırma verileri kodlanarak temalar oluşturulmuştur. Çalışmanın temel çerçevesi "bireysel kimlik", "dini kimlik", toplumsal kimlik" ve "milli kimlik" temaları olarak belirlenmiştir. İlkokul ve ortaokul vatandaşlık öğretim programları verileri ana temalar altında içerik analizi yöntemi ile düzenlenmiştir. Araştırma sonucunda, Meşrutiyet ve Cumhuriyet Dönemi ilkokul ve ortaokul vatandaşlık öğretim programlarında milli kimlik inşasının ideolojik temelde gerçekleştirilmek istendiği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda bireysel kimlik inşası haklar ve sorumluluklar temelinde gerçekleştiği belirlenmiştir. Kimlik inşasında toplumsal kimliğin solidarist yanının öne çıkarıldığı; milli kimliğin fedakârlık, milliyetçilik, Türklük, ülküdaşlık temelinde gerçekleştiği sonucuna ulaşılmıştır. İktidar ideolojisinin kimlik inşası ve vatandaşlık öğretim programlarında etkin olarak yer aldığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: İdeoloji, Kimlik inşası, Vatandaşlık, Vatandaşlık öğretim programları

Özel eğitim öğretmen adaylarının sosyal bilgiler öğretimine yönelik öz-yeterlik inançları

Özel gereksinimli bireyler, normal gelişim gösteren bireylerden fiziksel, duyuşsal ve bilişsel özellikleri bakımından anlamlı düzeyde farklılık gösteren, bu farklılıkları nedeniyle çeşitli gereksinimleri olan, bu gereksinimlerinin karşılanması için özel değişiklikler gerektiren ve bireyselleştirilmiş eğitim programına dâhil edilmesi gereken bireylerdir. Özel eğitimin amacı, özel eğitim sınıfları ve kaynaştırma yoluyla sosyal ve fiziksel çevreden ayırmadan, öğrencinin akranlarıyla iletişimini ve sosyal kabulünü artırmak, öğrencilerin bütünleşmesini ve toplumsallaşmasını sağlamaktır. Eğitim programları bireylerin toplumsallaşması ve gereken fırsatlardan yararlanmaları için bir çerçeve sağlar. Sosyal bilgiler dersi toplumsallaşmaya vurgu yapan en önemli derslerden biri olup uygulama alanı yaşam becerileri ve etkili vatandaşlık eğitimiyle toplumsallaşmayı ön plana çıkarmaktır. Sosyal bilgiler dersi, özel gereksinimli bireylerin, yaşadığı çevreye duyarlı, sosyal katılım becerileri gelişmiş, sosyal yaşamda etkin, üretken, haklarını ve sorumluluklarını bilen ve problem çözme becerisi kazanarak kendi kendilerine yetebilen bireyler olmalarını sağlamaya yardımcı olur. Öz yeterlik; bireyin bir görevi başarı ile yapabilmesi için sahip olması gereken yeterliklerinin kendisinde var olduğuna dair inancıdır. Öğretmenlerin öz yeterlik inancı, öğrenme ve öğretme sürecinde anahtar roldedir. Bu araştırmanın amacı farklı üniversitelere devam eden özel eğitim öğretmeni adaylarının sosyal bilgiler öğretimine yönelik öz yeterlik inanç düzeylerini belirlemektir. Araştırmanın evrenini; Türkiye'deki çeşitli üniversitelerin eğitim fakültesi üçüncü ve dördüncü sınıf özel eğitim bölümü 309 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmada betimsel tarama yöntemi kullanılmıştır. Bu çalışmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu ve sosyal bilgiler öğretimi öz yeterlik inanç ölçeği kullanılmıştır. Yapılan faktör analizine göre ölçeğin farklı faktörlere uygun olmadığı tek faktör altında toplandığı görülmüştür. Toplam 40 maddeden ve tek faktörden oluşan ölçeğin Cronbach's Alpha güvenirlik katsayısı ,925 olarak hesaplanmıştır. Son hali verilen ölçek, bütün dünyayı etkisi altına alan Covid-19 salgını nedeniyle örneklem grubuna online veri tabanları üzerinden ulaşılarak, uygulanmıştır. Bu çalışmanın nicel verilerinin çözümlenmesinde SPSS 22,00 paket programından yararlanılmıştır. 309 özel eğitim öğretmeni adayından toplanan verilerin analizinde Tek yönlü varyans analizi (ANOVA), t testi, yüzde frekans analizi, Scheffe testi, faktör analizi, korelasyon analizi kullanılmıştır. Sonuç olarak cinsiyet, okuduğu üniversite, mezun oldukları lise türü, özel eğitim öğretmenliğini seçme sebebi, ailesinde veya yakın çevresinde özel eğitime gereksinim duyan bireyler olup olmaması, anne eğitim durumu, baba eğitim durumu değişkeninde anlamlı farklılık tespit edilmezken yaş ve sınıf düzeyi değişkeninde anlamlı farklılık görülmüştür. Özel eğitim öğretmen adaylarının sosyal bilgiler öğretimine yönelik öz yeterlik inanç düzeyi yüksek düzeydedir. Anahtar Kelimeler: Öğretmen Adayı, Özel Eğitim, Öz-Yeterlik, Sosyal Bilgiler

Sosyal bilgiler öğretmenlerinin dijital okuryazarlık beceri yeterlilik düzeyleri (Kırşehir örneği)

Bu tezin amacı Kırşehir ili özelinde sosyal bilgiler öğretmenlerinin dijital okuryazarlık beceri yeterlilik düzeylerini belirlemek ve çeşitli değişkenlere göre nasıl farklılaştığını bulmaktır. Araştırmada sosyal bilgiler öğretmenlerinin dijital okuryazarlık beceri yeterlilik düzeyine ait verilerin elde edilme sürecinde tarama yöntemi kullanılmıştır.Bu araştırmanın evrenini 2020-2021 eğitim öğretim yılı içerisinde Kırşehir ili genelinde görev yapmakta olan sosyal bilgiler öğretmenleri oluşturmuştur. Araştırmanın örneklem grubunun oluşturulmasında basit seçkisiz örnekleme yöntemi kullanılmıştır. COVİD-19 salgını sonucunda uzaktan eğitim tedbirlerinin alınmasına bağlı olarak çalışma grubu 103 öğretmen olarak belirlenmiştir.Araştırmada kullanılan veri toplama aracı iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, araştırmaya katılan öğretmenlerin "Kişisel Bilgileri";ikinci bölümünde ise araştırmaya katılan öğretmenlerin dijital okuryazarlık düzeyini belirlemek amacıyla Bayrakçı (2020) tarafından geliştirilen "Dijital Okuryazarlık Ölçeği" kullanılmıştır Ölçeğin birinci bölümünde yer alan Kişisel Bilgiler bölümünde araştırmaya katılan öğretmenlere ilişkin "cinsiyet, eğitim durumu, mesleki tecrübe(kıdem) yılı, görev yeri, yaş, aile gelir durumu, kişisel bir bilgisayara sahip olma durumu, sürekli bir internet bağlantısı olma durumu, sosyal ağları kullanma, dersle ilgili düzenli takip edilen forum sayfası, düzenli takip edilen teknoloji dergileri, düzenli takip edilen teknoloji haber siteleri, dijital okuryazarlıkla ilgi eğitim alma durumu, dijital okuryazarlıkla ilgili herhangi bir sempozyum, kongre, seminer vb. etkinliklere katılma, internette günlük geçirilen zaman ve İnternet, en çok hangi amaçlar için kullanıldığı" gibi demografik değişkenlere yer verilmiştir. Araştırma sonucunda ulaşılan nicel verilerin çözümlenmesinde SPSS 20 programı kullanılarak veriler bilgisayar ortamına aktarılmıştır. ANOVA ve T-testi gibi testlerin, normal dağılımlı verilerle ilgili çalışmalarda kullanılması gerekmektedir.Çarpıklık ve basıklık değerlerine bakılarak verilerin normal dağılıma sahip olduğu görülmüştür. İlgili koşulların sağlanması ile araştırma verilerinin analizinde ANOVA ve T-testi gibi testlerin kullanılmasına karar verilmiştir.Sosyal bilgiler öğretmenlerinin dijital okuryazarlık yeterlilik algı düzeyini belirlemek amacıyla uygulanan ölçek sonucunda; etik ve sorumluluk da çok iyi düzeyde, genel bilgi ve işlevsel becerilerde orta düzeyde, günlük kullanımda iyi düzeyde, profesyonel üretimde az düzeyde, gizlilik ve güvenlik de iyi düzeyde ile sosyal boyut düzeylerinde orta düzeyde olduğu görülmüştür.

Eleştirel okumaya göre düzenlenmiş sosyal bilgiler dersinin eleştirel düşünme becerisine etkisi

Eleştirel okuma, bireyin okuduklarını yargılaması, sorgulaması, değerlendirmesi, güvenilir kaynaklardan yararlanarak ve kendi aklını kullanarak bir sonuca varmasıdır. Bu araştırmanın amacı; eleştirel okumaya göre düzenlenmiş sosyal bilgiler dersinin öğrencilerin eleştirel düşünme becerisine etkisini araştırmaktır. Araştırmada, deneysel modelin ?ön test-son test kontrol gruplu deseni? tercih edilmiştir.Katılımcılar 2009-2010 Öğretim Yılında Mamak ilçesi, Atlıoğlu İÖO, 7. sınıflardan seçilmiştir. Araştırmada deney ve kontrol gruplarına ön test ve son test olarak Cornell Eleştirel Düşünme Testi, Düzey X uygulanmıştır. Deney grubuna 7. sınıf ?Ülkeler Arası Köprüler? ünitesiyle ilgili eleştirel okumaya göre araştırmacı tarafından hazırlanmış örnek ünite ve örnek öğretmen kılavuzuyla, kontrol grubuna MEB tarafından hazırlanmış öğretmen kılavuz kitabına dayalı öğretim yapılmıştır. Alt amaçla ilgili araştırma verileri, tekrarlı ölçümler için iki faktörlü ANOVA ile çözümlenmiştir.Araştırma sonucunda eleştirel okumaya göre hazırlanmış ders kitabına dayalı öğrenme yaklaşımının, MEB tarafından hazırlanan öğretmen kılavuz kitabı etkinliklerine dayalı öğretime göre, öğrencilerin eleştirel düşünme becerisi puanlarını anlamlı bir şekilde arttırdığı bulunmuştur. Araştırmaya göre eleştirel okumaya göre işlenen sosyal bilgiler dersinin öğrencilere önemli katkıları olduğu, sosyal bilgiler kitaplarının eleştirel okumaya göre hazırlanması gerektiği ortaya çıkmıştır. Araştırma sonuçlarına göre önerilere yer verilmiştir.

6. sınıf sosyal bilgiler dersinde işbirlikli öğrenme yöntemi destekli zihin haritası tekniğinin kullanılmasının öğrencilerin akademik başarılarına ve derse karşı tutumuna etkisi

Bu çalışmanın amacı ortaokul altıncı sınıf sosyal bilgiler dersi "Ülkemizin kaynakları" ünitesinde yer alan konuların öğretiminde işbirlikli öğrenme yöntemi destekli zihin haritası tekniğinin kullanılmasının öğrencilerin akademik başarılarına ve derse karşı tutumlarına etkisini araştırmak ve teknik ile ilgili yapılan uygulamalara ilişkin öğrencilerin görüşlerini belirlemektir. Çalışma 2015-2016 eğitim-öğretim yılı bahar yarıyılında Elazığ merkezde yer alan Mustafa Kemal ortaokulunda bulunan altıncı sınıf öğrencileri üzerinde yürütülmüştür. Çalışma karma (mixed) araştırma niteliğinde olup, hem nicel hem de nitel verilerden yararlanılmıştır. Çalışmanın nicel boyutunda ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılırken, nitel boyutta ise görüşme tekniğinden yararlanılmıştır. Çalışmada bir deney (n=23) bir de kontrol (n=21) grubu bulunmaktadır. Deney grubunda dersler işbirlikli öğrenme yöntemi destekli zihin haritası tekniği ile işlenirken, kontrol grubunda dersler programa dayalı öğretim yöntem ve teknikler yoluyla işlenmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak başarı testi, tutum ölçeği ve görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde hem parametrik testlerden hem de non-parametrik testlerden yararlanılmıştır. Çalışma sonucunda elde edilen verilerin nicel boyutları SPSS 17.00 programıyla analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular üzerinde doğru analiz yapabilmek amacıyla verilerin normal bir dağılım sergileyip-sergilemediğini kontrol etmek için Kolmogorov Smirnov ve Shapiro Wilk testlerine başvurulmuştur. Bununla birlikte Varyansların homojen dağılım gösterdiği durumlarda parametrik testlerden: Bağımlı Örneklemler (Paired Samples Statistics) T-Testi, Bağımsız Örneklemler Independent T- Testi ve One Way ANOVA testlerinden yararlanılmıştır. Varyansların normal bir dağılım sergilemediği durumlarda ise bu testlerin non-parametrik karşılığı olan Mann-Whitney U testi, Wilcoxon İşaretli sıralar testi, Kruskall-Wallis-H gibi testlerden yararlanılmıştır. Verilerin analizinde aritmetik ortalama (X), standart sapma (SS) yüzde ve frekans değerleri dikkate alınmıştır. İstatistiksel sonuçların değerlendirilmesinde P<,0.50 anlamlılık düzeyi dikkate alınmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre deney grubu ile kontrol grubu son test akademik puan ortalamaları bakımından deney grubu lehine istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılığın olduğu görülmüştür. Öğrencilerin sosyal bilgiler dersine karşı tutumları açısından ise gruplar arasında bir farklılığın olduğu sonucuna ulaşılamamıştır. Nitel verilerin analizinde ise NVIVO 9 programı kullanılarak yorumlar yapılmıştır. Öğrencilere yöneltilen 6 açık uçlu soru sonucunda elde edilen bulgulara göre öğrencilerin en çok Bilgilerin Kalıcılığı, Eğlence, Sosyalleşme, Sorumluluk ve Etkileşim kategorilerine vurgu yaptıkları görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler, Zihin Haritaları, İşbirlikli Öğrenme

5. sınıf sosyal bilgiler dersinde drama yönteminin öğrenci başarısına, tutumuna ve kalıcılığa etkisi

Bu çalışmanın amacı ortaokul beşinci sınıf Sosyal Bilgiler dersi "Bölgemizi Tanıyalım" ünitesinde yer alan konuların öğretiminde drama yönteminin nasıl kullanılabileceğine ilişkin drama etkinlikleri oluşturmak ve oluşturulan drama etkinliklerinin öğrenci başarısına, kalıcılığına ve derse karşı tutumlarına etkisini araştırmak ve yöntem ile ilgili yapılan uygulamalara ilişkin öğrencilerin görüşlerini belirlemektir. Çalışma 2013-2014 eğitim-öğretim yılı güz yarıyılında Elazığ merkezde yer alan Mezre ortaokulunda bulunan beşinci sınıf öğrencileri üzerinde yürütülmüştür. Çalışma karma (mixed) araştırma niteliğinde olup, hem nicel hem de nitel verilerden yararlanılmıştır. Çalışmanın nicel boyutunda ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılırken, nitel boyutta ise görüşme tekniğinden yararlanılmıştır. Çalışmada bir deney (n=38) bir de kontrol (n=33) grubu bulunmaktadır. Deney grubunda dersler drama yöntemi ile işlenirken, kontrol grubunda dersler programa dayalı öğretim yöntem ve teknikler yoluyla işlenmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak başarı testi, tutum ölçeği ve görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde hem parametrik testlerden hem de non-parametrik testlerden yararlanılmıştır. Çalışma sonucunda elde edilen verilerin nicel boyutları SPSS 17.00 programıyla analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular üzerinde doğru analiz yapabilmek amacıyla verilerin normal bir dağılım sergileyip-sergilemediğini kontrol etmek için Varyansların homojen dağılım gösterdiği durumlarda parametrik testlerden: Bağımlı Örneklemler (Paired Samples Statistics) t-testi, Bağımsız Örneklemler Independent (Bağımsız) t- testi testlerinden yararlanılmıştır. Varyansların normal bir dağılım sergilemediği durumlarda ise bu testlerin non-parametrik karşılığı olan Mann-Whitney U testi, testinden yararlanılmıştır. Verilerin analizinde aritmetik ortalama (X), standart sapma (SS), yüzde ve frekans değerleri dikkate alınmıştır. İstatistiksel sonuçların değerlendirilmesinde P<,0.50 anlamlılık düzeyi dikkate alınmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre deney grubu ile kontrol grubu son test başarı puan ortalamaları bakımından deney grubu lehine istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılığın olduğu görülmüştür. Ayrıca deney grubu ile kontrol grubu kalıcı test başarı puan ortalamaları bakımından deney grubu lehine istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılığın olduğu görülmüştür. Öğrencilerin sosyal bilgiler dersine karşı tutumları açısından ise gruplar arasında bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise NVIVO 8 programı kullanılarak yorumlar yapılmıştır. Ayrıca yapılan uygulamanın faydalı yönlerine, uygulamada sevilen etkinliklere, uygulamada problem yaşanan durumlara ve uygulamayı daha etkili bir duruma getirmek için önerilere ilişkin farklı sonuçlara ulaşılmıştır. Buna göre bu yöntemin farklı ders ve sınıf seviyelerinde kullanılması ve sınıf ortamlarının uygulamalara uygun olarak düzenlemesi önerilmiştir. Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler, drama yöntemi, öğrenci başarısı, tutum.

6. sınıf sosyal bilgiler dersinde proje tabanlı öğrenmenin öğrencinin akademik başarısına ve derse karşı tutumuna etkisi

Bu araştırmada 6. Sınıf sosyal bilgiler programında yer alan "Ülkemizin Kaynakları" adlı ünitenin Proje Tabanlı Öğrenme Yaklaşımına dayalı olarak işlenmesinin, öğrencilerin akademik başarısı ve derse karşı tutumu üzerinde bir etkisi olup olmadığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Araştırma, deneysel bir çalışma olup, çalışmada ön test- son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırma, 2013–2014 eğitim-öğretim bahar yarıyılında Elâzığ Merkez Mezre Ortaokulu'nda öğrenim gören 6. Sınıf öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada deney ve kontrol grubu olmak üzere iki grup ile çalışılmıştır. Çalışmada, deney grubunda, proje tabanlı öğrenme etkinliklerine dayalı bir yöntem takip edilirken kontrol grubunda mevcut programın öngördüğü yöntem ve teknikler kullanılmıştır. Araştırma ön test ve son testlerin uygulanması ile beraber altı hafta sürmüştür. Çalışmada veri toplama aracı olarak başarı testi ve tutum ölçeği kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen veriler, SPSS 17.00 istatistik programında analiz edilmiştir. Verilerin karşılaştırılmasında anlamlılık düzeyi, 05 olarak kabul edilmiştir. Analiz sonucunda elde edilen bulgulara göre Proje tabanlı öğrenme modeline dayalı etkinliklerin yürütüldüğü deney grubu öğrencileri ile mevcut öğretim programına dayalı etkinliklerin yürütüldüğü kontrol grubu öğrencilerinin akademik başarıları ve derse karşı tutumları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür. Anahtar kelimeler: Sosyal Bilgiler, Proje Tabanlı Öğrenme, Tutum

Medya okuryazarlığının sosyal bilgiler programlarıyla ilişkilendirilmesi ve öğretim

Bu araştırmanın amacı, bazı ülkelerde Sosyal Bilgiler derslerinde yaygın olarak öğretilen medya okuryazarlığı konularının neler olduğunu, bu konuların Türkiye'deki Sosyal Bilgiler programıyla nasıl ilişkilendirilebileceğini ve ilköğretim 7. Sınıfta ?Medya Bilgisinin Doğruluğu? temasının/konusunun öğretiminde önerilen paket programı ile Sosyal Bilgiler programı veya seçmeli medya okuryazarlığı dersi programı arasında anlamlı bir fark olup olmadığını belirlemektir.Bu araştırmada nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma yöntemden (mixed method) istifade edilmiştir. Buna göre, öncelikle nitel veriler toplanmış, analiz edilmiş ve bulgulara ulaşılmış, ardından bu bulgulara dayalı olarak tasarlanan deneysel süreçte nicel veriler toplanmış, analiz edilmiş ve bulgulara ulaşılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda içerik analizine, nicel boyutunda ise kontrollü ön test ? son test deneysel desenine başvurulmuştur.Araştırmanın nitel boyutunda ABD, Avustralya, İngiltere ve Kanada gibi ülkelerdeki Sosyal Bilgiler ve eşdeğeri olarak görülebilecek derslerin öğretim programları incelenmiş ve medya okuryazarlığıyla ilgili kazanımlar içerik analizi yoluyla incelenmiştir. Bu inceleme neticesinde Sosyal Bilgiler derslerinde yaygın olarak öğretilen medya okuryazarlığı konuları 8 tema altında ortaya konulmuştur. Bunlar; ?Medya Bilgisinin Doğruluğu?, ?Güncellik ve Küresel Sorunlar?, ?Medya Kullanımı ve Üretimi?, ?Medyanın Etkileri?, ?Medyanın Önemi, Rol ve Sorumlulukları?, ?Medya ve Teknoloji?, ?Medya ve Bilinçli Tüketici? ve ?Medyadaki Tarihsel Kanıt, Veri ve Yorumlar? şeklinde adlandırılan temalardır. İlgili araştırmalar, bir beceri olan medya okuryazarlığının yaşam boyu öğrenme çerçevesinde okul öncesinden üniversiteye kadar mevcut öğretim programlarıyla ilişkilendirerek öğretilmesinin doğru bir yaklaşım olduğunu göstermektedir. İçerik analizinde medya okuryazarlığı ile ilgili kazanımların yoğunluk ve sınıf seviyesi sonuçları dikkate alınarak medya okuryazarlığını Sosyal Bilgiler programlarıyla ilişkilendirmeye yönelik her tema için nihai kazanımlar önerilmiştir.Medya okuryazarlığını Türkiye'de uygulanmakta olan 4, 5, 6 ve 7. sınıf Sosyal Bilgiler programlarıyla ?Aradisiplin? olarak ilişkilendirmek için Sosyal Bilgiler programı söz konusu temalar doğrultusunda incelenmiştir. Bu incelemede programın kavram, beceri ve değer boyutları dikkate alınmakla birlikte daha çok kazanımlar üzerinde durulmuştur. İçerik analizi sonucunda önerilen kazanımlardan hareketle ülkemizdeki Sosyal Bilgiler programlarıyla medya okuryazarlığını ilişkilendirmek için bir ?Aradisiplin modeli? önerilmiştir.Araştırmanın nicel boyutunda ise 2x(2)'lik ön test-son test kontrol gruplu seçkisiz desene başvurulmuştur. Buna göre deney-1 grubunda (N= 30) ve deney-2 grubunda (N= 35) paket program olarak hazırlanan ?Medya Bilgisinin Doğruluğu? teması uygulanmış, kontrol-1 grubunda (N= 30) Sosyal Bilgiler ve kontrol-2 grubunda (N= 35) ise seçmeli medya okuryazarlığı ders programı uygulanmıştır. Araştırma öncesinde medya okuryazarlığı başarısına yönelik (Medya Okuryazarlığı Başarı Testi) ön test uygulanmıştır. Her iki deney grubunda da araştırmacı tarafından hazırlanan ve 6 kazanımı içeren ?Medya Bilgisinin Doğruluğu? paket programı 6 hafta boyunca uygulanmıştır. Uygulama sürecinde deney grubu öğrencilerine medya araçlarından yararlanılarak hazırlanan ve medya bilgisinin doğruluğunu değerlendirebilmelerini sağlayacak etkinlikler uygulandıktan sonra son test uygulanmıştır. Ayrıca uygulama sürecinde her kazanıma yönelik olarak medya bilgisinin doğruluğu ile ilgili ?bilgiye ulaşma, birinci ve ikinci elden kaynakları ayırt etme? gibi medya okuryazarlığı becerilerinin öğrenilmesini daha iyi değerlendirebilmek için ?Etkinlik Temelli Değerlendirme (ETD)? formlarına başvurulmuştur.Bulgular, deney gruplarının her ikisinin de kontrol gruplarına göre başarılı olduğunu, başka bir ifadeyle medya okuryazarlığı paket programının hem Sosyal Bilgiler hem de seçmeli medya okuryazarlığı programına göre medya okuryazarlığı başarısını daha olumlu etkilediğini göstermektedir. Ayrıca medya bilgisinin doğruluğu konusunda medya okuryazarlığı başarısını etkilemede Sosyal Bilgiler ve seçmeli medya okuryazarlığı programları arasında ?bilgiye ulaşma, birinci elden ve ikinci elden kanıtların ayrımı, olguyu görüşten ayırt etme, bakış açısını fark etme ve kalıp yargıyı fark etme? gibi beceriler açısında bir farklılık olmadığı görülmüştür. Bu bulgu seçmeli medya okuryazarlığı programının medya bilgisinin doğruluğu konusunun öğretiminde yeterince etkili olamadığı şeklinde yorumlanabilir. Bu bulgular ışığında gerek genel anlamda gerekse Sosyal Bilgiler eğitimi özelinde medya okuryazarlığı eğitimine yönelik ve ileride yapılabilecek araştırmalara dair öneriler sunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Medya Okuryazarlığı, Medya Okuryazarlığı Eğitimi, Sosyal Bilgiler Eğitimi, İlköğretim Öğrencileri, Medya Bilgisinin Doğruluğu.

Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının 2003 ABD-Irak Savaşının Irak Türklerine ve Türkiye'ye etkilerine ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi

Bu araştırmanın amacı, Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının 2003 ABD-Irak savaşının, Irak Türklerine ve Türkiye'ye etkilerine ilişkin bilgi düzeylerini ortaya koymaktır.Araştırma, tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma evrenini, Gazi Üniversitesi, Gazi Osmanpaşa Üniversitesi ve Uşak Üniversitesi Sosyal Bilgiler Öğretmenliği lisans öğrencileri, örneklemini ise Gazi Üniversitesi, Gazi Osmanpaşa Üniversitesi ve Uşak Üniversitesi sosyal bilgiler öğretmenliği 3. ve 4. sınıfta öğrenim gören ve random olarak seçilen 218 öğrenci oluşturmuştur.Araştırmada veri toplama aracı olarak bilgi anketi kullanılmıştır. Ölçme aracı, 2009-2010 eğitim öğretim yılı bahar döneminde 3. ve 4.sınıf sosyal bilgiler öğretmen adayları üzerinde uygulanmıştır. Araştırmanın alt problemlerinin çözümlenmesinde; t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) yapılmış; frekans, yüzde ve aritmetik ortalama değerleri kullanılmıştır.2003 ABD-Irak Savaşının Irak Türklerine ve Türkiye'ye Etkisi testi puanları ortalaması katılımcıların cinsiyet, sınıf, öğrenim gördükleri lise türü ve savaşa ilişkin bilgi edindikleri kaynak değişkenlerine göre farklılaşmamıştır.Buna karşılık, 2003 ABD-Irak Savaşının Irak Türklerine ve Türkiye'ye Etkisi testi puanları ortalaması sosyal bilgiler öğretmen adaylarının öğrenim gördükleri üniversite değişkenine göre anlamlı bir şekilde farklılaşmıştır. Çoklu karşılaştırma testi sonuçlarına göre, Gazi üniversitesinde öğrenim gören sosyal bilgiler lisans öğrencilerinin toplam 2003 ABD-Irak Savaşının Irak Türklerine ve Türkiye'ye Etkisi testi puanları ortalaması ile Gazi Osmanpaşa Üniversitesinde öğrenim gören sosyal bilgiler lisans öğrencilerinin toplam test puanları ortalaması arasında, Gazi üniversitesinde öğrenim gören öğrencilerin lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. Bu bulgu Gazi üniversitesinde öğrenim gören öğrencilerin, 2003 ABD-Irak savaşına ilişkin bilgi düzeylerinin Gazi Osmanpaşa üniversitesinde öğrenim gören öğrencilerden daha yüksek olduğunu göstermektedir.Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler, Güncel Olaylar, Türkiye, Irak, Türkmen, Kerkük.

6. sınıf sosyal bilgiler dersinde etkinliklerin uygulanmasında öğretmen görüşleri

Bu araştırmada 6.sınıf sosyal bilgiler dersinde etkinliklerin uygulanmasında öğretmen görüşlerinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.2004 yılından itibaren uygulanmaya başlayan yapılandırmacı sistemde, sosyal bilgiler dersinde öğretmenlerin kullandıkları etkinlikler ile öğrencilerin derste daha aktif olmaları, kendilerini geliştirebilmeleri, üst düzey becerilerinin geliştirilmesi amaçlanmaktadır.Dolayısıyla yapılandırmacı sistemdeki etkinliklerde bu becerilerin kazandırılması önemli bir role sahiptir. Hatta bu yüzden Milli Eğitim Bakanlığı etkinliklere önemli bir yer vererek ders kitabının yanında ayrıca bir çalışma kitabı hazırlatmıştır.Bu araştırmada, etkinliklerin uygulanıp uygulanmadığı, uygulama esnasında varsa karşılaşılan sorunların öğretmen görüşleriyle değerlendirilmesi yapılmıştır.Bu çalışmada nicel araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Adıyaman ilindeki sosyal bilgiler öğretmenleri oluşturmaktadır. Tarama yöntemini kullandığım bu araştırmada veri toplama aracı olarak anket ve tutum ölçeği uygulanmıştır.Bu araştırmada öğretmenler; ders saatinin ve araç-gereçlerin yetersizliğinden dolayı etkinlikleri yeterli düzeyde uygulamadıklarını belirtmiştir.

İlköğretim 6. sınıf öğrencilerinin harita ve küre kullanım becerilerinin tespiti

Bu çalışma, ilköğretim 6. sınıf öğrencilerinin Sosyal bilgiler dersinde harita ve küre kullanım becerilerini kazanıp kazanmadıklarını, kazanmışlarsa bunun ne ölçüde olduğunu tespit etmeyi amaçlamıştır. Tespit edilen 8 harita ve küre kullanım becerilerinin her birinin kazanım düzeyleri, bu becerilerin kazanılmasında, öğrencilerin okuduğu okulun yapısı, cinsiyeti, ailenin ekonomik geliri, annenin çalışıp çalışmadığı, babanın mesleği, coğrafya konularına duyulan ilginin ve bu konuların öğrenilmesinin gerekliliğine olan inancın etkisi belirlenmiştir.Nitel araştırma yöntemlerine uygun olarak desenlenen bu çalışmada, tarama tekniği kullanılmıştır.Sonuçlar nitel araştırma yöntemlerine uygun olarak analiz edilmiş ve SPSS (Statistical Packet For The Social Sciences) programı kullanılarak değerlendirilmiştir.Değerlendirme sonucunda, öğrencilerin harita ve küre kullanım becerilerinden % 40 oranla, en az uzaklığın anlaşılması becerisin daha sonra da % 42 oranla harita ölçeği becerilerini kazandıkları görülmüştür. En fazla kazanılan beceri %74 ile harita yorumlama becerisidir.Becerilerin kazanım seviyesinde cinsiyetler arasında fark olmazken, özel okulların devlet okullarından, çalışan annelerin çocuklarının çalışmayanlardan daha başarılı olduğu görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Harita, Küre, İlköğretim, Sosyal Bilgiler, Beceri

Sosyal bilgiler öğretiminde bütünsel beyin yaklaşımı ile modellendirilmiş etkinliklerin akademik başarı ve tutumlar üzerine etkisi

Bu çalısmanın amacı, Bütünsel Beyin Yaklasımının ilkögretim 7. sınıf ögrencilerinin Sosyal Bilgiler dersindeki basarı ve Sosyal Bilgiler dersine yönelik tutumları üzerindeki etkisini arastırmaktır. Arastırmada öntest-sontest kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıstır. Arastırma 2006-2007 egitim-ögretim yılında, iki deney ve iki kontrol grubu ile yapılmıstır. Bu çalısmada deney grubu I'de 28, deney grubu II'de ise 29 olmak üzere toplam deney grubunda (I+II) 57 ögrenci yer alırken; kontrol grubu I'de 30, kontrol grubu II'de ise 29 olmak üzere toplam kontrol grubunda (I+II) 59 ilkögretim 7. sınıf ögrencisi katılmıstır. Arastırmanın uygulaması Sosyal Bilgiler Dersindeki ?Yurdumuzun Komsuları ve Türk Dünyası? konusunun ögretiminde gerçeklesmistir. Deney grubundaki ögrencilere bütünsel beyin yaklasımıyla, kontrol grubundaki ögrencilere ise geleneksel ögretim yöntemleri ile ögretim yapılmıstır. Arastırma haftada 3 saat olmak üzere 24 ders saatini kapsayan süre içerisinde gerçeklestirilmistir. Ögrencilere program öncesinde ve sonrasında Sosyal Bilgiler tutum ölçegi ve basarı testi öntest-sontest olarak uygulanmıstır. Verilerin analizi için t-testi ve çift yönlü varyans analizi uygulanmıstır. Uygulama süreci sonucunda deney grubu ögrencilerine görüsme formu dagıtılmıstır. Arastırmadan elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) ve ITEMAN (Item and Test Analysis program) programları ile analiz edilmistir. Yapılan analizlerden elde edilen sonuçlar sunlardır; 1. Deney (I, II ve I+II) ve kontrol grubunun (I, II ve I+II) deney öncesi ve deney sonrası öntest ve sontest toplam basarı puanları arasında deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmustur (p<,05). 2. Deney grubu I ve kontrol grubu I ögrencilerinin sosyal bilgiler dersine yönelik tutum puanları arasında deney öncesinden deney sonrasına istatistiksel olarak anlamlı farklılık yoktur. 3. Deney grubu II ve kontrol grubu II ile deney (I+II) ve kontrol (I+II) grubu ögrencilerinin sosyal bilgiler dersine yönelik tutum puanları arasında deney öncesinden sonrasına deney grupları [II ve (I+II)] lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark vardır (p<,05). Ayrıca, görüsme formları sonuçlarına göre, ögrencilerin bütünsel beyin yaklasımına dayalı ders uygulamalarına yönelik oldukça olumlu görüslere sahip oldukları saptanmıstır.

İlköğretim Sosyal Bilgiler dersi'nin kendimi tanıyorum ünitesindeki kazanımların öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi

ÖZET Bu araştırmanın amacı; İlköğretim 4.Sınıf Sosyal Bilgiler Dersi' nin `Kendimi Tanıyorum'' ünitesindeki kazanımları, ilköğretim kurumlarında görev yapmakta olan 4.sınıf öğretmen görüşlerine göre değerlendirmek ve kazanımlar ile değerler, beceriler ve etkinlikler arasında nasıl bir ilişki olduğunu ortaya çıkarmaktır. Araştırmada, verilerin toplanması için araştırmacı tarafından öğretmenlerin `Kendimi Tanıyorum'' ünitesindeki kazanımlara ilişkin görüşlerine yönelik olarak Likert tipi anket geliştirilmiştir. Araştırma Kırklereli ili merkez ve ilçelerdeki MEB'e bağlı ilköğretim okullarında görev yapmakta olan 80 dördüncü sınıf öğretmenine uygulanan anket verilerine dayanmaktadır. Elde edilen verilerin istatistiksel analizinde SPSS (Statistical Package For Social Sciences) paket programından yaralanılmıştır. Çalışma 2006-2007 Bahar döneminde uygulanmıştır. Araştırma sonucunda, ilköğretim okullarında görev yapan 4.sınıf öğretmenlerinin sosyal bilgiler dersi Birey ve Toplum öğrenme alanının `Kendimi Tanıyorum''ünitesinde yer alan kazanımlara ilişkin değerlendirmelerinin öğretmenlerin cinsiyetine, eğitim düzeyine, hizmet yılına ve asıl branşlarına göre anlamlı farklılık olup olmadığı ifade edilmiştir. Ayrıca anket ve literatürden elde edilen verilerden çıkarılan öneriler çalışmanın sonucunda verilmiştir. Anket uygulamaları ve literatür taramaları sonucunda bu ünitedeki kazanımların kazandırılma düzeyi ile bu ünitenin işlenişinde karşılaşılan problemlerin çözümüne ilişkin görüş ve öneriler sunulmaya çalışılmıştır.

Sosyal bilgiler öğretmenlerinin gezi-gözlem tekniğine ilişkin görüşleri

Gezi-gözlem tekniği, Sosyal Bilgiler dersi açısından son derece önemli bir tekniktir. Bu teknik, Sosyal Bilgiler derslerinde, soyut konuların somutla?tırılarak öğretilmesinde ve duyu?sal öğrenmelerde büyük avantajlar sağlamaktadır. Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin çoğu bu tekniği uygulamamaktadırlar. Bunun nedenleri, arasında; sınıfların kalabalık olması, masraflı olması, yasal prosedürün ağırlığı, okul idarecilerinin olumsuz tutumları, öğretmenin yetersizliği, disiplin sorunları vb. durumlar sayılabilir. Bu çalı?mada temel amaç, Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin, gezi-gözlem konusunda dü?ündüklerini; gezi-gözlem tekniğini sorunlarına, kullanımına ve kendi yeterliklerine ili?kin görü?lerini almak ve bu görü?leri değerlendirmektir. Bu çalı?ma vesilesiyle, ara?tırmaya katılan sosyal bilgiler öğretmenlerinin gezi-gözlem tekniği hakkındaki görü?leri SPSS paket programında analiz edilmi? ve birtakım sonuçlara ula?ılmı?tır. Sorun boyutuna ili?kin Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin görü?leri arasında, cinsiyet ve kıdeme göre büyük oranda benzerlikler görülmekle birlikte, bazı anlamlı farklar da bulunmu?tur. Yine Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin görü?leri arasında cinsiyet ve kıdeme göre yeterlik boyutunda da bazı anlamlı farklar tespit edilmi?tir. Kullanım boyutunda, bay ve bayan öğretmenler arasında üç maddede anlamlı farklılık bulunmu?, diğer on bir maddede benzer görü?ler belirtilmi?tir.

İlköğretim 6. sınıf sosyal bilgiler dersi "coğrafya ve dünyamız" ünitesinde yaratıcı drama yöntemi kullanımının öğrenci başarısı ve tutumlarına etkisi

Bu araştırmada; ilköğretim altıncı sınıfta okutulmakta olan sosyal bilgilerdersinde yer alan ?Coğrafya ve Dünyamız? ünitesinin öğretiminde, ?yaratıcı dramayönteminin öğrencilerin derse dönük başarıları ve tutumlarına olan etkisiaraştırılmıştır. Araştırmanın denekleri Van Beyüzümü 80. Yıl İlköğretim okulu ikincikademeye devam eden 6. sınıf öğrencileri arasından seçilmiştir.Araştırma sosyal bilgiler dersi ? Coğrafya ve Dünyamız? ünitesinin bilişseldüzeyde bilgi ve bu amaca yönelik hedef-davranışlarla sınırlı tutulmuştur. Ayrıcayaratıcı drama yönteminin öğrenci başarısına etkisi ve hazırlanan ölçeklerle eldeedilen verilerle araştırmanın alt problemlerine yanıt aranmıştır. Araştırmanın altproblemlerini test etmek için kontrol gruplu ön-test, son-test deseninebaşvurulmuştur.Araştırma sonuçlarından elde edilen bulgular, yaratıcı dramanın uygulandığıdeney grubu ile geleneksel yöntemin uygulandığı kontrol grubu arasında bilişselalanın bilgi düzeyine yönelik anlamlı bir farklılık bulunduğundan, yaratıcı drama ileöğretimin daha etkili olduğunu göstermiştir.

İlköğretim II.kademe sosyal bilgiler dersinde yenilenebilir (alternatif) enerji kaynaklarının öğretimine ilişkin bir ünite modeli önerisi

Bu araştırmada betimsel araştırma yöntemi kullanılmış ve araştırma; birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü bölümler ve sonuç bölümünden oluşmaktadır. Ekler kısmında da yenilenebilir (alternatif) enerji kaynaklarına ilişkin çeşitli bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde sosyal bilimler ve sosyal bilgilere değinilmiş, sosyal bilgiler programlarında yenilenebilir (alternatif) enerjinin yeri ve sosyal bilgiler öğretiminde yenilenebilir enerji eğitiminin önemi anlatılmış, problem tanımlanmış, alt problemler ile araştırmanın önemi, kapsamı ve sınırlılıkları verilmiştir. İkinci bölümde araştırmanın yöntemi belirtilmiştir. Üçüncü bölümde enerji, enerji kaynaklan ve çeşitleri anlatılmıştır. Dördüncü bölümde de sosyal bilgiler müfredatına önerilmek üzere bir ünite modeli hazırlanmıştır. Araştırma, değişen dünyada gittikçe önemi artan yenilenebilir enerji konusuna sosyal bilgiler öğretimi temelinde Türkiye eğitim sistemine geleceğe yönelik bir öneri sunmak amacım taşımaktadır.

İlköğretim 6. sınıf öğrencilerinin dünya ve evren konusu ile ilgili kavram yanılgılarının tespiti ve bu kavram yanılgıları üzerinde öğretmen tutum ve davranışlarının etkisi

Bu çalışma İlköğretim 6. sınıf kademesinde bulunan öğrencilerin Sosyal Bilgiler dersi müfredatı içerisinde yer alan "Coğrafya ve Dünyamız" ünitesinde geçen Dünya ve Evren ile ilgili kavramları nasıl algıladıktan ve bu kavramlarla ilgili mevcut algılamalarında öğretmenlerinin tutum ve davranışlarının ne derecede etkili olduğunu belirlemeyi amaçlamaktadır. Ankara ilinde eğitim vermekte olan 21 okuldan toplam 831 öğrenci ile 26 öğretmen çalışma kapsamı içerisinde yer almaktadır. Seçilen öğrenciler her öğretmenin ayrı bir grubu olmak üzere toplam 26 gruba bölünmüştür. Çalışma 2002-2003 Bahar döneminde uygulanmış ve elde edilen veriler Sosyal Bilgiler Eğitimine sağlayacağı katkılar ve Dünya ve Evren ile ilgili kavramların öğretimi açısından değerlendirilmiştir.VI Öğrencilerin "Dünya ve Evren" konusu ile ilgili yanlış kavramalarının tespiti için öğrencilere 24 sorudan oluşan bir anket uygulanmıştır. Yine bu konunun öğretimine yönelik öğretmenlerin tutum ve davranışlarını ölçmek amacı ile de öğretmenlere 34 sorudan oluşan bir anket uygulanmıştır. Veriler elde edildikten sonra, sonuçlar Sosyal Bilgiler dersinde "Dünya ve Evren" konularının öğretimine katkıda bulunması açısından değerlendirilmiştir. Anket ve literatürden elde edilen verilerden çıkarılan öneriler çalışmanın sonunda verilmiştir. Özellikle de öğrencilerin "Dünya ve Evren" konusu hakkındaki yanlış kavramdan ve bu konunun anlatılmasında öğretmen tutum ve davranışlarının etkisine yönelik olarak araştırılmıştır. Soruların değerlendirilmesinde SPSS istatistik programı kullanılmıştır. Anket uygulaması ve literatür taraması sonucunda da bu konunun öğretimine ilişkin öneriler sunulmaya çalışılmıştır.ANAHTAR KELİMELER : Sosyal Bilgiler Eğitimi, Kavramlar, Yanlış Kavramlar, Alternatif Kavramlar, Kavram Öğretimi, 6. Sınıf Öğrenci Düzeyi, Dünya ve Evren Kavranılan.

Cumhuriyetten günümüze tarih anlayışı ve ortaöğretim kurumlarında tarih öğretimi (1923-1992)

Araştırma beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde " Tarihin Tanımı, Kapsamı ve Cumhuriyet Dönemi Tarih Anlayışı ", ikinci bölümde " Cumhuriyet Dönemi Türk Tarih öğretiminin Tarihî Gelişimi ", üçüncü bölümde " Tarih Programları ve Karşılaştırılması ", dördüncü bölümde " Tarih öğretimi ile İlgili Araştırma ve Yayınlar " ve beşinci bölümde " Yapılan Araştırmanın Sonuçları ve Teklifler " e yer verilmiştir. " Cumhuriyetten Günümüze Tarih Anlayışı ve Ortaöğretim Kurumlarında Tarih öğretimi ( 1923 - 1992 ) " araştırmasının amacı; tarih anlayışı ve öğretimine ilişkin dün neler olmuştur, belirtilen sürede neler olmuştur, yarın neler olabilir ? sorularına, tarih anlayışına bağlı olarak ortaöğretim kurumlarında tarih öğretiminde karşılaşılan güçlükleri ve aksayan yönleri amaç, işleyiş ve ders kitaplarının nitelikleri bakımından cevap arama, karşılaşılan güçlükleri gidermek için çözümler üretebilme, program hazırlama ve geliştirme çalışmalarına katkıda bulunmaktır. Birinci bölümde; tarih öğretimini yönlendiren tarih anlayışında meydana gelen gelişmeler, dün - bugün ve yarın ile diyalog kurmanın gereği olarak " Osmanlıdan Cumhuriyete Tarih Anlayışına Tesir Eden Faktörler " başlığı altında, tarih anlayışının meydana gelmesinde belirleyici rol oynayan sosyal, kültürel ve siyasî olaylar ile kişi ve kurumların çalışmaları incelenmiştir. İkinci bölümde; Cumhuriyet dönemi Türk tarih öğretiminde meydana gelen gelişmelerin Türk Tarih Kongreleri, Millî Eğitim Şuraları ve Kalkınma Plânlarında biçimlenişi tespit edilmiştir. Üçüncü bölümde; tarih öğretiminde meydana gelen gelişmelerin tarih programlarında ( haftalık ders çizelgeleri, amaç ve muhteva ) biçimlenişi ve ders kitaplarına yansıması belirlenmiş ve değerlendirilmiştir. Tarih programlarının değerlendirilmesinde, Ankara merkez ilçelerinde ( Altındağ, Çankaya, Keçiören, Mamak ve Yenimahalle ) 1992 - 1993 öğretim yılında eğitim - öğretime açık bulunan 94 öğretim kurumunda uygulanan Tarih öğretiminin, 1983 Ortaöğretim Kurumları Tarih Programının amaç ve işlenişi ile bu kurumlarda kullanılan ders kitaplarının niteliklerinin yeterliliğine ilişkin yönetici ( okul müdürü ve müdür yardımcıları ), tarih öğretmenleri ve Bakanlık Müfettişlerinin görüşlerini belirleyen " 1983 Ortaöğretim Kurumları Tarih Programının Değerlendirilmesi " araştırmasının bulguları esas alınmıştır. 774 yönetici, 291 tarih öğretmeni ve bunların denetimini yapan Ankara Teftiş Merkezinde görevli 138 Bakanlık Müfettişi olmak üzere toplam 1203 denekten alınan cevaplar tablo hâlinde eklerde verilmiştir. Araştırma, ortaöğretim kurumlarında, 1991 - 1992 öğretim yılından itibaren " Sınıf Geçme ve İmtihan Uygulamnsı " nın kaldırılıp kademeli olarak " Ders Geçme ve Kredi Uygulaması " na geçilmesine bağlı olarak 1992 yılı ile sınırlandırılmıştır.IV " Tarih Programlarının Karşılaştırılması " nda 1924'ten Ders Geçme ve Kredi Uygulamasının başladığı 199i - 1992 öğretim yılına kadar uygulanan öğretim programları; haftalık ders çizelgeleri, amaç, muhteva ve ders kitapları bakımından incelenmiştir. 1924 - 1970 yılları arasında uygulanan öğretim programlarının yalnızca muhtevadan meydana geldiği, 1971 'de programa " amaç " unsurunun girdiği, 1974, 1976 ve 1983 programlarının amaç, açıklamalar ve muhtevadan ( ünite / konular ) ibaret olduğu vurgulanmıştır. Dördüncü bölümde; yayımlandığı yıl sırasına göre tarih öğretimine ilişkin araştırma ve yayınlar tanıtılmıştır. Beşinci bölümde; tarih anlayışı ve öğretimine ait sonuçlar ile tarih dersinin amaçları, işlenişi, ders kitaplarının nitelikleri, program hazırlama ve geliştirmeye ilişkin sonuç ve tekliflere yer verilmiştir. Ortaöğretim kurumlarında tarih öğretiminde karşılaşılan güçlükleri ve görülen aksaklıkları giderici ve öğretmen etkinliğini artırıcı yöntemler bulmaya yönelik olarak; 1983 Ortaöğretim Kurumları Tarih Programında yer alan amaçlar, genel ve özel amaçlar biçiminde analiz edilmiş, her amacın davranışlarla tanımlanması gerektiği vurgulanarak amaç / davranışlara örnekler verilmiştir. Tarih dersinin etkili ve verimli, öğrenmenin kalıcı olması için; konuların " sistem yaklaşımı " na göre işlenmesi ön görülmüştür. Sistem yaklaşımı ile " bu günü daha iyi değerlendirmek için geçmiş çağlardaki sosyal, ekonomik ve siyasî olayların sebepleri ve sonuçları üzerinde, günümüzle kıyaslama yaparak düşünme, araştırma ve muhakeme etme yeteneğini geliştirmek " amaçlanmıştır. 1992 - 1993 öğretim yılında ortaöğretim kurumlarında okutulan sekiz ders kitabı, ünite / konular, öğretime yardımcı unsurların dağılımı açısından analiz edilmiş, sonuçlar programda ön görülen ağırlıklarla ( % ) karşılaştırmıştır. Tarih dersinin işlenişindeki sıkıntı ve aksaklıklar, bu dersin işlenişinde kullanılacak yöntem ve tekniklerin geliştirilmesi ile birlikte nitelikli öğretmen, yönetici ve deneticilerin istihdamı ile giderilebilir. Ortaöğretim kurumlarında görevli öğretmen ve yöneticiler ile bu kurumların denetiminden sorumlu Bakanlık Müfettişlerinin " Tarih öğretimi " ne ilişkin hizmet içi eğitim ihtiyaçları tespit edilmeli ve karşılanmalıdır. Ortaöğretim kurumlarında Tarih öğretimi, bu konudaki çalışmaları kapsayan öğretim programına göre yapılmaktadır. Tarih programında ön görülen amaç, açıklamalar, metot ve teknikler, araç - gereçler ile ölçme - değerlendirme unsurlarının beklenilen derecede gerçekleşmediği anlaşılmaktadır. Bu arada, programın uygulandığı hedef kitle olan öğrencinin hazır bulunuşluk düzeyi, ilgi, istek ve ihtiyaçları ile programı uygulayan öğretmenin nitelikleri göz ardı edilmemelidir. Sistem yaklaşımına göre, bütünü meydana getiren öğelerde yapılacak herhangi bir uygulama, sistemi oluşturan diğer öğeleri de dolayısıyla bütün sistemi etkiler. Buna göre, eğitim sisteminin yapısında tutarlılık sağlamak için sistemin öğelerinden biri olan ProgramHazırlama ve Geliştirme Çalışmalarının ortak kavram ve ilkeler düzeyinde çalışma esaslarını ve aşamalarını ayrıntılı olarak belirleyen " Program Hazırlama ve Geliştirme Modeli " ortaya konulmuştur. Böyle bir çaba içinde olmak, ülke kaynaklarının akılcı kullanımına da katkı sağlayacaktır.

II. Dünya Savaşı yıllarında uygulanan eğitim ve kültür politikalarının taşradaki yansımaları: Aydın ili örneği

1939?1945 yılları arasında yaşanan İkinci Dünya Savaşı'na Türkiye, fiilen girmemiş ancak savaşın ekonomik, sosyal, kültürel ve siyasi koşullarını tüm ağırlığıyla hissetmiştir. Ülke savunması ön planda tutulmasına rağmen kültür ve eğitim, cumhuriyet hükümetlerinin programlarında ekonomik, sosyal ve hatta siyasal konularla eşit önemde yer almıştır. Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan çalışmada eğitim alanında yaşanan gelişmeler, savaş öncesi ve sonrasıyla karşılaştırılarak, hükümetin eğitim anlayışını yansıtan politikaları ile dönemin sosyo-ekonomik problemleri bağlamında açıklanmıştır.İkinci Dünya Savaşı yıllarında hem öğretim kurumlarındaki öğrencilerin çağdaşlaştırılmasına önem verilmiş, hem de sivil halk her türlü savaş olasılığına karşı bilinçlendirilmeye çalışılmıştır. Milli Eğitim Bakanlığının faaliyetlerinin yanında halkın eğitimine yönelik çalışmalarda Halkevlerinin ve Halkodalarının rolüne değinilmiştir. Resmi eğitim ve kültür politikaları ile savaş ekonomisinin yarattığı sıkıntıların yurttaşlar ve okullaşan nüfus üzerindeki etkileri öncelikle genel anlamda ele alınmıştır.Taşrada yaşayan halk üzerinde savaşın bıraktığı izlerin, Aydın ili örneğinden yola çıkılarak savaş ekonomisi ve eğitim öğretim politikalarının bileşiminde daha net gözler önüne serileceği düşünülmüştür. İkinci Dünya Savaşı yıllarında Aydın ilinde eğitim, sosyal ve kültürel alanda yaşanan gelişmeleri tespit etmek çalışmanın başlıca hedefi olmuştur.Belirtilen hususların değerlendirildiği bu çalışmada basın taraması, arşiv çalışması(belgesel tarama) yöntemleriyle döneme ilişkin öncelikle I.elden kaynaklara ulaşılmış, konu ve amaca uygun olarak ilgili literatür incelemesi yapılmıştır.Anahtar Kelimeler:İkinci Dünya Savaşı, eğitim, pasif korunma, beden terbiyesi, halkevleri, Aydın'da eğitim, köy enstitüleri.

Türkiye'de ilköğretim II. kademeye sosyal bilgiler öğretmeni yetiştirme sistemleri (1923-2008)

Üretimde kol gücü yerine makine gücünün kullanılmasına olanak sağlayan Sanayi Devrimi'nin gerçekleşmesiyle insan yaşamı ekonomiden toplumsal alana kadar önemli değişikliklere uğramıştır. Sanayi Devrimi'nin yarattığı yeni dünya düzeni, içerisinde yeni normları, yeni alışkanlıkları, yeni kuralları ve yeni değerleri de beraberinde getirmiştir. Böyle bir ortamda karşılaştığı problemleri çözebilecek nitelikte donatılmış vatandaşlar yetiştirmek kaygısı Sosyal Bilgilerin öne çıkmasına zemin hazırlamıştır. Özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nde Sosyal Bilgilerin öne çıkmasında ilerlemecilik akımı etkili olmuştur. Daha sonraki yıllarda ise Sosyal Bilgiler dersinin konu alanının oluşturulmasında başlangıçta Tarih ve Coğrafyanın ağırlık kazanmasına karşın, ilerleyen yıllarda diğer sosyal bilim dallarından da yararlanılmasına önem verilmiştir.Türkiye'de ?Sosyal Bilgiler? ifadesi ilk kez 1968 İlkokul Programında kullanılmıştır. Bu durumda Türkiye'ye gelen yabancı uzmanların etkili olduğu görülmektedir. Talim ve Terbiye Kurulu'nun 1973 yılında aldığı karar doğrultusunda, ortaokullarda Sosyal Bilgiler dersi programının uygulanması mümkün olmuştur. 1985 yılında ise Sosyal Bilgiler dersi yerine Milli Tarih, Milli Coğrafya ve Vatandaşlık Bilgisi derslerinin okutulmasına karar verilmiştir. Ancak, Sekiz Yıllık Kesintisiz Zorunlu Eğitime geçilmesiyle bu uygulamaya son verilmiştir. 1997-1998 öğretim yılından itibaren 6. ve 7. sınıflarda Sosyal Bilgiler dersi yeniden okutulmaya başlamıştır.Türkiye'de, öğretmen yetiştiren yükseköğretim kurumlarının üniversitelere devredildiği 1982 yılına kadar, Sosyal Bilgiler ve ortaokullarda bu dersin yerine okutulan Tarih, Coğrafya ve Yurt Bilgisi derslerini verebilecek branş öğretmenlerinin yetişmesinde Eğitim Enstitüleri önemli bir kaynak işlevi görmüştür. Öğretmen yetiştiren yükseköğretim kurumlarının üniversitelere devredilmesiyle birlikte, daha sonraki yıllarda Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü içerisinde yer alan Coğrafya Öğretmenliği ve Tarih Öğretmenliği Bölümleri bu alanda öğretmen yetiştirmeye devam etmişlerdir. 1997-1998 öğretim yılında Sekiz Yıllık Kesintisiz Zorunlu Eğitime geçilmesiyle birlikte yapılandırılan Eğitim Fakültelerinde İlköğretim Bölümü bünyesinde Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bölümü açılarak Türkiye'nin bu alanda ihtiyaç duyduğu branş öğretmenlerinin yetiştirilmesi amaçlanmıştır.Çalışma dört ana bölümden oluşmaktadır. I. Bölümde, araştırmanın problemi, amacı, yöntemi, sınırlılıkları ve tanımlar hakkında bilgi verilmiştir. II. Bölümde, öğretmenlik bir meslek olarak ele alınmış ve günümüzde yaşanan gelişmelere paralel olarak, öğretmen anlayışında meydana gelen değişmeler değerlendirilmiştir.III. Bölümde ise, araştırma konusu hakkında ön bilgi vermek amacıyla tarihsel süreç içerisinde öğretmen yetiştirme konusunda Türkiye'de yaşanan gelişmeler ana hatlarıyla ele alınmıştır. Aynı zamanda Türkiye'de uygulanan Sosyal Bilgiler Programları ile Türkiye'de İlköğretimin Tarihsel Gelişimi değerlendirilmiştir. Son olarak IV. Bölümde, Türkiye'de Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin yetiştirilmesine yönelik olarak yaşanan gelişmeler incelenmiştir.Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler, Sosyal Bilgiler Öğretmeni, Eğitim Enstitüleri, Eğitim Fakülteleri, İlköğretim II. Kademe, Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin İstihdamı.

Aydın Lisesi

Uzun süre bölgenin tek lisesi olarak hizmet veren Aydın Lisesi'nin gelişimi öğrenci merkezli olarak incelenmeye çalışılmıştır. Aydın Lisesi'nin sosyal, kültürel, sportif alanlardaki çalışmaları değerlendirilmiştir.Tez yedi ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde araştırmanın problemi, amacı, yöntemi, sınırlılıkları ve tanımlar hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde, genel hatlarıyla Aydın eğitim tarihine değinilmiştir. Üçüncü bölümde Aydın İli'nin ilk ortaokulu olan, sonradan Aydın Ortaokulu adını alan İkbal Ortaokulu incelenmiştir. Dördüncü bölümde Aydın Lisesi açıldığında Türkiye'nin eğitim durumu, Aydın'da bir liseye olan ihtiyaç ve Aydın Lisesi'nin açılması ve gelişimine değinilmiştir. Beşinci bölümde Aydın Lisesi'nin son yıllardaki ÖSS başarı durumu bazı istatistikî verilerle incelenmiştir. Altıncı bölümde Aydın Lisesi'nin sosyal, kültürel, sportif çalışmaları ele alınmış ve çeşitli alanlarda elde ettiği başarılara yer verilmiştir. Son bölümde ise Aydın Lisesi'nin ilk mezunları ve Lise'den mezun olan, ardından önemli görevler üstlenen ve toplum tarafından tanınan Aydın Lisesi öğrencileri tanıtılmıştır.Anahtar Sözcükler: Aydın Lisesi, Aydın, Eğitim-Öğretim, Mezun, Okul, Mezun Öğrenciler