19
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Organofosfor pestisitler için karbon kuantum nokta esaslı floresan sensörün geliştirilmesi
Bu tezde, organofosfor pestisitlerin tespiti için karbon kuantum nokta (CQD) esaslı floresan sensörün geliştirilmesi amaçlanmıştır. Malatiyon, glifosat, fenamifos ve fosetil-Al, tarımda yaygın olarak kullanılan pestisitler olup, insan sağlığı ve çevre üzerinde önemli riskler taşımaktadır. Geleneksel analiz yöntemleri yüksek maliyetli ve zaman alıcı olduğundan, bu pestisitlerin hızlı, hassas ve düşük maliyetli tespitine yönelik yeni yöntemlerin geliştirilmesi büyük önem arz etmektedir. Bu bağlamda, CQDs'in floresan özellikleri, çevresel izleme ve gıda güvenliği açısından umut verici bir çözüm sunmaktadır. Çalışmada, CQDs'in yüzey modifikasyonu ile işlevselleştirilmesi yoluyla pestisitlerin seçici ve hassas tespitine yönelik sensörler tasarlanmıştır. Sonuçlar, CQDs bazlı floresan sensörlerin bazı pestisitler için yüksek duyarlılık ve seçicilik sağladığını göstermiş, bu da onların pestisit kalıntılarının izlenmesi ve çevresel kirliliğin kontrol altına alınması için potansiyel bir araç olduğunu ortaya koymuştur.
Yeni çinko ftalosiyanin bileşiklerinin sentezi ve fotokimyasal-fotofiziksel özelliklerinin incelenmesi
Ftalosiyaninlerin optik ve elektronik özellikleri, boyar madde olarak özellik göstermesi, sensör olarak kullanılabilmesi, dijital veri saklama ve son yüzyılın en çok ölüme sebep olan kontrolsüz hücre bölünmesi kanser hastalığının tedavisinde kullanılıyor olmasının fark edilmesi bu madde üzerine yapılan araştırmaları hızlandırmıştır. Bu kompleks bileşiğin yüksek molar absorbsiyon göstermesi önemli bir özelliğidir. Singlet oksijen üretimi ile birlikte özellikle fotodinamik terapi çalışmalarında önemli bir işlev kazanmasına sebep olmuştur. Üretilen singlet oksijenin kanserli hücre ile etkileştirilmesi sonucu ftalosiyaninlerin sağlık alanında ne kadar önemli bir yere sahip olduğunu ortaya çıkarmıştır. Ftalosiyaninlerinin bu özellikleri uygun ligantlar ve molekül merkezlerine aldıkları uygun metal iyonları ile geliştirilebilir. Bu özellikler dikkate alınarak Zn (çinko) metal iyonu içeren daha yüksek singlet oksijen üretimi sağlayan ve ışığa duyarlı ftalosiyaninler sentezlenmesi bu tezin konusudur. Bu amaçla 9 farklı ftalosiyanin bileşiği sentezlenmiş ve fotofiziksel ve fotokimyasal özellikleri araştırılmıştır. Aynı zamanda bu özelliklerine etki eden çözücü etkisi, ligant pozisyonu etkisi ve halojen etkisi parametreleri incelenmiştir
Karbon-halojenür bağlarının n-heterosiklik karben katalizörleri ile aktivasyonu
ÖZETDoktora TeziKARBON-HALOJENÜR BAĞLARININ N-HETEROSİKLİK KARBEN KATALİZÖRLERİ İLE AKTİVASYONUSedat YAŞARİnönü ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüKimya Anabilim Dalıxxxi+1902008Danışman: Prof. Dr. İsmail ÖZDEMİRSon yıllarda N-heterosiklik karbenler (NHC) ve bunlardan sentezlenen geçiş metal kompleksleri, organometalik kimyada oldukça yaygın kullanılmaktadır. Bu bileşikler güçlü ? -donör zayıf ? -akseptör özelliklerinden ve N atomu üzerindeki sübstitüentler ile sterik etkileri kontrol edilebilmelerinden dolayı analogları olan fosfin ligandlarından daha iyi katalitik aktivite ve seçicilik göstermektedir. Bu NHC ligandlarının geçiş metalleri ile yapmış oldukları kompleksler analogları olan metal fosfin komplekslerinden daha kararlıdır. Bu kararlılıkta M-NHC bağının rolü oldukça büyüktür. Yüksek sıcaklıklarda bile bu bağ bozunmadığı için bu kompleksler katalitik reaksiyonlarda oldukça aktiftirler. Günümüz şartlarında çevre dostu kimyaya olan gereksinim NHC ligandların ve bunlardan türeyen metal komplekslerinin önemini oldukça arttırmaktadır. Bu tür bileşikler C-C eşleşme reaksiyonları, olefin metatezi, hidroformilasyon, C-H aktivasyonu ve polimerizasyon reaksiyonları gibi pek çok değişik katalitik sistemlerde kullanılmaktadır. Monodentat NHC'lerin kompleksleri analogları olan fosfin komplekslerinden pek çok organik tepkimede daha iyi katalitik aktivite gösterdiğinden dolayı bu çalışmada monodentat karben öncülleri ve bunların bazı geçiş metal kompleksleri hazırlanmış olup bunların karbon?halojen bağ aktivasyon tepkimelerindeki katalitik aktiviteleri incelenmiştir.Bulunan sonuçlar beş başlıkta özetlenebilir;1)Tezde 1,3-dialkilimidazolidinyum (1a-l), 1,3-dialkil-1,3,4,5-tetrahidroprimidinyum (5a-ı) ve 1,3-dialkilbenzimidazolyum (8a-p) bileşikleri sentezlenmiş, yapıları uygun spektroskopik yöntemlerle aydınlatılmıştır.2) Sentezi gerçekleştirilen monodentat yapılı imidazolidinyum karben öncüllerinin uygun baz ile etkileştirilmesinden elde edilen NHC'ler, [RuCl2(p-simen)]2 kompleksi ile etkileştirilerek karşılık gelen NHC-Ru kompleksleri (3a-g, 3'ğ ve 3''h), [RhCl(COD)]2 bileşiği ile etkileştirilerek (4a-e) kompleksleri sentezlenmiş ve yapıları uygun spektroskopik yöntemler ile aydınlatılmıştır.3) Hazırlanan monodentat yapılı 1,3,4,5-tetrahidropirimidinyum karben öncüllerinin baz ile etkileştirilmesinden elde edilen NHC'ler [RhCl(COD)]2 bileşiği ile etkileştirilerek (7a-b) kompleksleri sentezlenmiş ve yapıları uygun spektroskopik yöntemler ile aydınlatılmıştır.4) Monodentat yapılı 1,3-dialkilbenzimidazolidinyum karben öncüllerinin baz ile etkileştirilmesinden elde edilen NHC'ler [RuCl2(p-simen)]2 kompleksi ile etkileştirilerek karşılık gelen NHC-Ru kompleksleri (9a-g), yine bu karben öncüllerinin Pd(OAc)2 kompleksi ile etkileşmesi sonucunda (10a-e) kompleksleri sentezlenmiş ve yapıları uygun spektroskopik yöntemler ile aydınlatılmıştır.5) Sentezlenen monodentat yapılı azolyum tuzlarının, Pd(OAc)2 ile tepkime ortamında oluşturduğu karbenlerin Suzuki-Miyaura ve Mizoroki-Heck bağ oluşum tepkimelerindeki katalitik aktiviteleri araştırılmıştır. Yine bu azolyum tuzları ile [Cp*(MeCN)3Ru][PF6] kompleksi tepkime ortamında etkileştirilerek oluşturulan karben komplekslerinin alilik substratların nükleofilik sübstitüsyon reaksiyonlarındaki aktiviteleri incelenmiştir.ANAHTAR KELİMELER: N-Heterosiklik karben, monodentat karben öncülleri, karbenler, C-C bağ oluşumu, alilik sübstitüsyon, monodentat rutenyum, rodyum ve palladyum karben kompleksi.
Ag-N-heterosiklik karben kompleksleri ve katalitik özellikleri
N-heterosiklik karbenler (NHC'ler), modern koordinasyon kimyasında güçlü ve çok yönlü ligandlar olarak öne çıkmaktadır. Elektronca zengin yapıları sayesinde metal merkezine güçlü σ-donör etkileşimleri sunar, bu da komplekslerin hem kararlılığını hem de katalitik etkinliğini artırır. Gümüş-NHC kompleksleri, NHC ligandlarının güçlü σ-donör özelliklerini gümüşün yumuşak Lewis asidik karakteriyle birleştirerek benzersiz bir kimyasal profil ortaya koyar. Bu kompleksler, özellikle kararlı öncül katalizörler olarak dikkat çeker. Son yıllarda Ag-NHC kompleksleri; aldehit, amin ve alkinlerin üçlü birleşme tepkimesi olan A3 eşleşme tepkimelerinde de kulllanılmaya başlanmıştır. A3 eşleşme tepkimeleri propargilaminlerin sentezi için kullanılan güçlü bir yöntemdir. Propargilaminler; çeşitli azot içeren bileşiklerin hazırlanmasında kullanılan çok yönlü ara maddelerdir. Bu alanda hem Ag-NHC komplekslerinin kullanımı kısıtlı olduğundan hem de reaksiyon kapsamı sınırlı substartlarla incelenmiş olmasından dolayı yeni katalizörler geliştirilmesi ve substrat çeşitliliğinin artırılması amacıyla bu tez çalışmasında; • Azot üzerine 2,2-dietoksietil ve 2,2-dimetoksietil grubu içeren benzimidiazolyum tuzları sentezlendi ve yapıları uygun spektroskopik yöntemlerle karakterize edildi. • Sentezlenen benzimidiazolyum tuzlarının Ag-NHC kompleklsleri sentezlendi ve yapıları uygun spektroskopik yöntemlerle karakterize edildi. • Sentezlenen Ag-benzimidiazol-2-iliden komplekslerinin A3 eşleşme tepkimelerindeki katalitik aktiviteleri incelendi.
2-Aminobenzotiyazol türevlerinin 2,6-pridindikarboksilik asit ile tuzlarının hazırlanması, bunların geçiş metal komplekslerinin sentezlenmesi, yapılarının aydınlatılması ve kullanım alanlarının araştırılması
Bu çalışmada, 2-aminobenzotiyazol (ABT), 2-amino-6-klorbenzotiyazol (ClABT), 2-amino-6-metilbenzotiyazol (MeABT), 2-amino-6-metoksibenzotiyazol (MeOABT) ile 2,6-piridindikarboksilik asitin (H2DPC) dört yeni proton transfer tuzu (ABTDPC, ClABTDPC,MeABTDPC ve MeOABTDPC) ve bu tuzların on sekiz geçiş metal kompleksleri sentezlenmiştir. Tek kristal X-ışınları çalışmaları için tüm bileşiklere yeniden kristallendirme uygulanmış ve on üç metal kompleksinin uygun kristalleri elde edilmiştir. Amorf haldeki proton transfer tuzlarının yapıları, 1H-NMR, FT-IR, TGA, UV-Vis ve elementel analiz metotları ile; uygun tek kristali elde edilen FeABTDPC, CuABTDPC, FeClABTDPC, CoClABTDPC, NiClABTDPC, CuClABTDPC1, CuClABTDPC2, FeMeABTDPC1, FeMeABTDPC2, CoMeABTDPC, NiMeABTDPC, CuMeABTDPC ve NiMeOABTDPC metal komplekslerinin yapıları tek kristal X-ışını, elementel analiz, ICP-OES, FT-IR, UV-Vis, TGA, manyetik duyarlılık ve molar iletkenlik teknikleri ile aydınlatılırken, tek kristali elde edilemeyen amorf haldeki CoABTDPC, NiABTDPC, FeMeOABTDPC, CoMeOABTDPC ve CuMeOABTDPC metal komplekslerinin yapıları ise, elementel analiz, ICP-OES, TGA, FT-IR, UV-Vis, manyetik duyarlılık ve molar iletkenlik teknikleri ile önerilmiştir. Ayrıca, sentezlenen maddelerin insan eritrosit hCA I ve hCA II izoenzimleri üzerindeki inhibisyon etkilerini belirlemek üzere in vitro çalışmalar yapılmıştır. Yeni sentezlenen maddelerin, izoenzimlerin hidrataz aktivitesini etkilemediği, esteraz aktivitesini ise inhibe ettiği tespit edilmiştir. Esteraz IC50 değerleri hCA I için 0,147-0,944 mM, hCA II için 0,128-0,912 mM arasında bulunmuştur.Anahtar Kelimeler: 2-Aminobenzotiyazol, Karbonik Anhidraz İnhibisyonu, Metal Kompleksleri, 2,6-Piridindikarboksilik Asit, Proton Transfer Tuzu.
Tanen içeren doğal materyaller kullanarak bazı ağır metal kirliliklerinin giderilmesi
Çok çeşitli endüstriyel atıklardan, ağır metaller hava, toprak ve su kirliliğine neden olabilmektedir. Ağır metaller adsorpsiyon ve kimyasal reaksiyon sonucu bazı maddeler tarafından tutulabilir. Atom, iyon ya da moleküllerin bir katı yüzeyinde tutunmasıyla adsorpsiyon olayı gerçekleşir. Adsorpsiyonun atıksuların arıtımında en yaygın yol ve en etkili yöntem olarak kullanıldığı bilinmektedir. Ağır metal giderim amacı ile aktif karbon kullanan filtre yataklarında bakteri ve diğer organizmaların çokluğunun ekonomik problemler oluşturduğu belirtilmektedir. Bu nedenle antibakteriyel, antimikrobiyel ve ayrıca antikorozif etkisi bilinen tanenleri % 20- 30 oranında içeren, ülkemizde dağlık alanlarda bol miktarda yetişen sumak yaprakları ekonomik ve doğal adsorban olarak tercih edilerek Cu+2, Pb+2 ve Zn+2 iyonlarının adsorpsiyonu için optimum koşullar araştırılmıştır.Bu çalışmada belli bir konsantrasyonun üzerinde toksik etki gösteren ağır metal iyonlarından Cu+2, Pb+2 ve Zn+2 iyonlarınının batch yöntemiyle sulu çözeltilerden giderilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla adsorban olarak sumak yaprakları, tanen-formaldehit-jelatin reçinesi ve sumak yapraklarından elde edilen tanen- formaldehit-jelatin reçinesi kullanılmıştır.Kullanılan batch sisteminde, dengeye gelme süresinin yaklaşık 120 dakika olduğu belirlenmiştir. Ağır metal giderimi adsorpsiyon dengesinin pH'a bağlı olduğu gözlenmiştir. Sumak yaprağı için, Cu+2, Pb+2 ve Zn+2 iyonlarınının adsorpsiyonunda optimum pH değerlerinin sırasıyla 8, 5 ve 7 olduğu; tanen-formaldehit-jelatin reçinesi için, Cu+2, Pb+2 ve Zn+2 iyonlarınının adsorpsiyonunda optimum pH değerleri sırasıyla 4, 5 ve 7 olduğu; sumaktan elde edilen tanen-formaldehit-jelatin reçinesi için ise, Cu+2, Pb+2 ve Zn+2 iyonlarınının adsorpsiyonunda optimum pH değerlerinin sırasıyla 4, 6 ve 6 olduğu belirlenmiştir. Sıcaklığın metal iyonu adsorpsiyonuna fazlaca bir etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Her üç adsorbana başlangıç konsantrasyonunun etkileri Langmuir ve Freundlich izotermleri ile incelenmiştir. Adsorpsiyonun Langmuir izotermine daha çok uyduğu belirlenmiştir. Ayrıca bakır, kurşun ve çinko iyonlarının ikili ve üçlü yarışmalı adsorpsiyonları optimum koşullarda incelenmeye çalışılmıştır.
Periferal konumlarda 9-antrasenkarboksi esterlerini içeren porfirazinlerin sentezi
PER FERAL KONUMLARDA 9-ANTRASENKARBOKS ESTERLER N ÇERENPORF RAZ NLER N SENTEZÖzgür ÖDEVCKimya, Yüksek Lisans TeziTetrapirolik makrohalka sistemlerinin iki ana yapısı porfirazinlerle fitalosiyaninleride içerentetraazaporfirinler ve porfirinlerdir. Porfirinler ve ftalosiyaninler oldukça iyi çalışılmalarınarağmen, porfirazinler elli yıl önce ilk sentez edilmelerinden bu yana daha az çalışılmışlardır.Suda çözünen türevlerinin son zamanlarda etkin bir şekilde sentezlenmeya başlanmasıylaporfirazin türevlerinin sentezi önem kazanmaya başlamıştır. Porfirin, ftalosiyanin veporfirazinler merkezi kavitelerinin içerisinde çok çeşitli metal iyonlarını koordine edebilirler.Teraazaporfirinler porfirinlerden farklı olarak, mezo-azot atomu makrohalkanın elektronikkarakterini değiştirir. Porfirazinlerin ve ftalosiyaninlerin elektronik karakterleri ve geniş Ï-sistemleri periferal metal koordinasyonu ile birleştirilmesi, yeni spektroskopik, magnetik veelektronik özellikli komplekslerin hazırlanmasına izin verir.Bu çalışmanın amacı, periferal konumlarda sekiz adet 9-antrasenkarkoksilik asit grupu taşıyanyeni bir porfirazin türevi hazırlanmasıdır. Periferal konumlarda sübstitüe gruplar bulunanporfirazinler ilginç optik, manyetik ve elektronik özellikler sergileme potansiyaline sahiptir.1,2-bis(hidroksietiltiyo)maleonitril bileşiği, disodyum tuzu halindeki başlangıç maddesinin 2-brometanol ile mutlak alkol (etanol) içerisinde 3 gün süren reaksiyonu sonucu elde edilmiştir.Magnezyum, n-propanol ve bis(2-hidroksietiltiyo)maleonitrilin siklotetramerizasyonreaksiyonu ile magnezyum porfirazin (P4) elde edildi. Porfirazin üzerindeki OH gruplarınınkarboksilik asit ile esterleşme reaksiyonuna sokulmasıyla antrasenkarboksi sübstitüeporfirazinler elde edilmiştir. MgPz'yi hedeflenen 9-antrasenkarboksi sübstitüe magnezyumporfirazin, (P5)'e dönüştürmek için 9-antrasenkarboksilik asit sekiz OH grubunun hepsininesterleşebilmesi için disikloheksikarbodiimid varlığında kullanıldı.Oktakis(9-antrasenkarboksi) sübstitüe porfirizinato magnezyum merkezinde metal iyonlarıkoordine eden porfirazinler hazırlanması için uygundur. Trifloroasetik asit ile muameleedilerek metalsiz porfirazin (P6) elde edildikten sonraki reaksiyonunda, çinko(II) asetat ilereaksiyona sokulması ile (M=Zn (P7) metalli (MPz) porfirazin elde edilmiştir. Elde edilenürünlerin UV, IR, 1H NMR ve florasans emisyon spektrumları incelenmiş ve karakterizeedilmiştir. Ayrıca ANCOOH, MgPz ve MgAntPz'nin floresans emisyon spektrumlarıincelenmiştir.Anahtar Kelimeler: porfirazin, tetraazaporfirin, 9-antrasenkarboksilik asit, floresansJÜR :1.Yrd.Doç.Dr. Naciye COSKUN (Danışman) Tarih:28.09.20052.Prof.Dr.Ahmet GÜL Sayfa sayısı:963.Prof.Dr.Sabiha MANAV
Biyodizel ürtiminde adsorban maddelerin rolünün incelenmesi
Biyodizel üretimi yağın katalizör eşliğinde metil alkol ile yağ asidi metil esteri oluşturması şeklinde gerçekleşir. Sonra biyodizel fazı, gliserin fazından ayrılır. Biyodizel fazı içinde bulunan safsızlıkları (gliserin, su, sabun, metanol vb.) gidermek için su ile yıkanır ve kurutma işlemi yapılır. TSE EN14214 standardına uygun biyodizel elde etmek için yıkama işlemi yerine uygun adsorbanlar kullanılarak, safsızlıkların giderilebileceği düşünülmüştür. Bu çalışmada yıkama ve kurutma işlemi yapılmadan biyodizel adsorban ile muamele edilmiştir. Çalışmalarda farklı adsorbanlar kullanılarak en uygun adsorbanın geliştirilmesine çalışılmıştır. Denemelerde magnesol, talk, tonsil, sentezlenen silikajel ve farklı kimyasallar kullanılmıştır. Biyodizelin adsorban ile muamelesi sonrasında analizler yapılarak adsorbanın etkisi incelenmiştir. Çalışmalar da sentezlenen silikajel temelli adsorban maddenin kullanılabilir olduğu belirlenmiştir.
Yeni florlu vic-dioksim türevi metal komplekslerin sentezi ve süperkritik karbondioksit çözücü ortamında depozisyon işlemlerinde kullanılabilirliklerinin incelenmesi
Tez kapsamında süperkritik karbondioksit çözücü ortamında yapılan depozisyon işlemlerinde kullanılabilir nitelikte vic-dioksim türevi metal kompleksleri (öncül) sentezlenmiş, yapıları aydınlatılmış, süperkritik karbondioksit ortamında silikajel ve ?-alümina üzerine depozisyon işleminde kullanılabilirliği denenmiştir. Bu amaçla anilin türevleri ile anti-monokloro glioksimin ile vic-dioksim ligandları ve bu ligandların Pd(II), Cu(II) kompleksleri sentezlenmiştir. Ligand sentezinde süperkritik karbondioksitte çözünürlüğü arttırmak amacıyla uzun zincirli anilin türevleri seçilmiştir. Bu metal öncüllerin süperkritik çözücü ortamındaki çözünme miktarları belirlenmiştir. Sentezlenen bileşiklerin yapıları FT-IR, 1H,19F NMR, elementel analiz, manyetik süsseptibilite ve UV-Vis ile aydınlatılmıştır. Elde edilen metal kompleksleri scCO2 ortamında katı destek üzerine metal depozisyonunda öncül olarak kullanılmış olup nano boyutta metal katalizörler elde edilmiştir. Elde edilen katalizörlerin boyutları TEM ve XRD ile analiz edilmiştir. Buna göre Pd taneciklerinin boyutu 2-16nm ve Cu taneciklerinin boyutu 3-20nm arasında değişmektedir. Bu katalizörlerin olefinlerin hidrojenasyon reaksiyonundaki katalitik aktiviteleri belirlenmiş ve bu amaçla GC kullanılmıştır.
Fosfin metal komplekslerinin sentezlenmesi ve elektrokimyasal özelliklerinin incelenmesi
N,N-bis(difenilfosfinometil)aminoter-bütil, dppatb, ve N,N-bis (difenilfosfinometil)aminometil, dppam, ligandları ile Pt(II) ve Pd(II) metal kompleksleri, N,N-bis(difenilfosfinometil)aminobütil, dppab, ligandı ile Heteroleptik Cu(I) ve Pt(II) metal kompleksleri Schlenk tekniği ile sentezlenmiştir. Dppatb, dppam ligantları ile sentezlenen Pt(II) ve Pd(II) komplekslerinin nükleobazlarla (timin,urasil,teofilin) reaksiyonu ile nükleobaz içeren heteroleptik metali kompleksleri sentezlenmiştir. Sentezlenen komplekslerin yapıları spektrometrik teknikler kullanılarak aydınlatılmış, termal kararlılıkları ve elektrokimyasal özellikleri incelenmiştir.
2,2-dikloro-4,4,6,6-bis[spiro(2',2"-dioksi-1',1"-bifenilil)] siklotrifosfazen ile dihidroksikumarinlerden elde edilen kumarinoksisiklotrifosfazenlerin sentezi ve karakterizasyonu
Bu çalışmada, ilk aşamada 2,4,5-trimetoksibenzaldehit ve 2,3,4-trimetoksibenzaldehit ile sübstitüe fenilasetonitrillerin reaksiyonundan 2-(2,4,5-trimetoksifenil)-1-(sübstitüefenil)akrilonitril (1a-1k) ve 2-(2,3,4-trimetoksifenil)-1-(sübstitüefenil)akrilonitril (2a-2k) bileşikleri sentezlendi. İkinci aşamada 2-(2,4,5-trimetoksifenil)-1-(sübstitüefenil)akrilonitril (1a-1k) ve 2-(2,3,4-trimetoksifenil)-1-(sübstitüefenil)akrilonitril (2a-2k) bileşiklerinden mikrodalgayla piridinyum hidroklorür ile olan reaksiyonundan 6,7-dihidroksi-3-(sübstitüefenil)kumarin (3a-3k) ve 7,8-dihidroksi-3-(sübstitüefenil)kumarin (4a-4k) bileşikleri sentezlendi. Sentezlenen kumarin bileşikleri 2,2-dikloro-4,4,6,6-bis[spiro(2',2"-dioksi-1',1"-bifenilil)]siklotrifosfazen (5) ve 2,2,4,4-tetrakloro-6,6-[spiro(2',2"-dioksi-1',1"-bifenilil)]siklotrifosfazen (7) ile reaksiyona sokularak 2,2'-dioksibifenil ve kumarin halkası taşıyan siklotrifosfazenler sentezlendi. Elde edilen tüm fosfazen bileşikleri, çöktürme, yıkama, kolon kromatografisi ve kristallendirme yöntemleri ile ayrılıp saflaştırıldı. Daha sonra sentezlenen tüm orijinal bileşiklerin yapıları FT-IR, 31P-, 1H-, 13C-NMR, APT ve HETCOR (2D) NMR karakterizasyon yöntemleri kullanılarak aydınlatıldı.
Tiyazol türevlerinin ve komplekslerinin sentezi
Birçok tiyazol, antimikrobiyal, antihistaminik, antiparazitik, antihelminitik,antipiretik, ve antiviral farmakolojik etki gösterir. Sülfatiyazol, ftalilsülfatiyazol, vebenzer bileşikler içeren ilaçlar medikal uygulamalarda sıklıkla kullanılır. Tiyazolhalkası B1 vitamini, penisilin, ve karboksilaz gibi doğal bileşiklerin yapısalbileşenidir. Tiyazol türevleri antioksidan olarak, petrokimyasal ürünlerde,vulkanizasyon hızlandırıcılarda ve fotokromik maddelerde sıklıkla kullanılır.Bu çalışmada, asetofenon, 2-asetilnaftalin, 4-metil-asetofenon, 4,-nitroasetofenonve 4-hidroksi-asetofenonun, elementel iyot varlığında tiyoüre ilereaksiyonu sonucu çeşitli 2-amino-4-sübstitüe tiyazol türleri sentezlenmiştir(TH1, TH2, TH3, TH4, TH5).Bu tiyazolerin 2-hidroksi benzaldehit, teraftalaldehit ve izonitrozoasetofenonile reaksiyonundan yeni Schiff bazları sentezlenmiş ( L1H, L2H, TO) ve bazı geçişmetali tuzları ile (NiCl2 ,CoCl2) oluşturdukları koordinasyon bileşikleriincelenmiştir.Sentezlenen bileşiklerin yapı analizleri, 1H-NMR, 13C-NMR ve IRspektroskopisi teknikleri kullanılarak yapılmıştır.
Vanadyum ve molibdenin oksijen içeren ligantlarla oluşturduğu bileşiklerin sentez ve karakterizasyonu
Bu çalışmada, organik ya da anorganik poliokso ligandların, vanadyum / molibden türleri ile etkileştirilerek yeni polioksometalat, heteropolioksometalat ve/veya anorganik-organik hibrit bileşiklerin sentezlenmesi ve karakterize edilmesi amaçlanmıştır. Çok dişli esnek olmayan sert yapılı karboksilat içeren ligandlar seçilerek çeşitli ve sıra dışı topolojik yapıya sahip bileşiklerin sentezinde kullanılmıştır. Bu çalışmada amaca ulaşmak için anorganik ve organik poliokso ligantlar olarak sülfat iyonu, 1,2,4,5-benzentetrakarboksilik asit (BTCA), 1,4-siklohekzandikarboksilik asit (CHDC) ve 2,6-naftalindikarboksilik asit (NDC) kullanılmıştır. Başarılı reaksiyonlarda; heteropolioksometalat içeren bir bileşik, anorganik-organik hibrid olarak sınıflandırılabilecek iki bileşik ve V/O/SO4 içeren katı hal bileşiği olmak üzere toplam dört yeni bileşik sentezlenmiş ve karakterize edilmiştir. Bu bileşiklerden sadece (N(C2H5)4)4[VMo12V2O44] bileşiğinin, tek kristal x-ışınları yapı analizini içeren tam karakterizasyonu yapılmış, kimyasal formülleri [V2O2(OH)2SO4], [V2O2(C10H6(COO)2)] ve [VOC6H10(COO)2] olan diğer bileşiklerin karakterizasyo-nunda; tek kristal x-ışınları yapı analizi hariç şu yöntemler kullanılarak karakterize edilmiştir; bileşiğin fiziksel özelliklerinin tespiti, infrared spektroskopisi (FTIR), manganometrik titrasyon, elemental analiz (CHNS analizi), termogravimetrik analiz (TGA) ve x-ışınlar kırınım deseni çekimi (XRD toz).Bu çalışmada geri soğutucu altında kaynatma ve hidrotermal/solvotermal sentez yöntemleri uygulanmıştır. Bununla birlikte indirgenmiş oksovanadyum / oksomolibden içeren türler HPOM ve anorganik-organik hibrit türlerin sentezinde hidrotermal reaksiyonlar başarılı olmuştur. Bu çalışmadan çıkan sonuç şöyle özetlenebilir: vanadyum ve molibdenin, POM ve HPOM oluşturma isteği mikro gözenekli anorganik-organik hibrit bileşikleri oluşturma isteğinden fazladır. Hidrotermal reaksiyonlar hala POM, HPOM, yeni katı hal ve anorganik-organik hibrit bileşiklerinin sentezlenmesinde en başarılı metottur.
Oksijen köprülü fenil trifloro metil sülfit bağlı tetra ftalosiyaninler
Ftalosiyaninler dört pirol halkası içeren koyu mavimsi veya yeşilimsi makro halkalı bileşiklerdir. Elektronik spektrumlarında yoğun absorpsiyonlar gösterirler. Ftalosiyanini oluşturmak için molekülün merkezindeki iki imino hidrojeni periyodik tabloda bulunun çoğu metal ile yer değiştirebilmektedir. Bu çalışmada oksijen köprülü fonksiyonel feniltrifloro metil sülfit sübstitüe ftalosiyaninler sentezlenip, karakterize edilmiştir. α- pozisyonundan oksijen köprüsü ile sübstitüe edilmiş ligantlar ve onların çinko, kobalt ve bakır ftalosiyanin kompleksleri sentezlenip ve ardından çeşitli saflaştırma yöntemleri (çeşitli sıcak ve soğuk organik veya inorganik çözücüler ile yıkama, kolon kromatografisi v.b.) uygulanmıştır. Sonrasında saflaştırılan maddelerin elementel analiz, 1H-NNM, 13C-NMR, MS(Maldi-TOF) ve UV-Vis spektral teknikler yardımıyla karakterizasyon işlemleri yapılmıştır. Karakterize edilen maddelerin antioksidan aktiviteleri, üç farklı antioksidan analiz yöntemiyle ve antibakteriyel aktivitleri ise disk difüzyon yöntemi kullanılarak Sakarya Üniversitesi Kimya Bölümü Biyokimya Anabilimdalı laboratuvarında Doç. Dr. Gülnur ARABACI ve ekibi tarafından yapılmıştır.
Endüstriyel odunların polimerizasyonu ile fiziksel özelliklerinin modifikasyonu
Ağaç kullanımı, insanlık tarihiyle beraber ortaya çıkmış ve günümüzde de aktif olarak günlük yaşantımızda giderek artmaktadır. Ancak günümüzde dünyada artan ağaç malzeme kullanımı ve azalan ormanlar ağaç ile ilgili yeni çalışmalar ortaya koyma konusunda teşvik edilmektedir. Bu çalışmada çeşitli yollarla polimerleşmesi istenen endüstriyel odun numunelerinin fiziksel özelliklerinin iyileştirilmesi hedeflenmiştir. Kavak, ham huş ağacı ve modifiye edilmiş huş ağacı örneklerinin tolüen diisosiyanat ile, 2,4 dioksan ve piridin çözücü sistemlerinde reaksiyona sokulmuştur. Hazırlanan kompozit yapılı materyallerin yapısal analizlerindeki değişim FT-IR spektroskopisi yöntemiyle incelenmiştir. Polimerizasyon sonucunda örneklerin fiziksel yapılarındaki değişim ise SEM, yoğunluk ve sertlik tayinleri ile ortaya konmuştur.
Temsilci metal halojenürlerinin hekzagonal bor nitrür sentezi üzerine etkisi
Hexagonal boron nitride is a high temperature solid lubricant with having good electric insulator, inert material, and thermal conductor properties. The specific gravity is low, it is stable in air up to 1000°C. The temperature resistance of BN can be compared to MgO, ZrO2 or CaO but BN shows higher resistance to thermal shock than others. The first synthesis of hexagonal boron nitride came true in 1842 by Balmain, but hBN began to work late as 100 years later in commercial area. In 1957 Wentorf successfully synthesized cBN that is the hardest material after diamond. Afterthat General Electric in USA De Beers in South Africa Sumitomo and Shawa Denko in Japan and some companies in Russia have been in progress to production of it since 1969. Hexagonal boron nitride, like graphite, Hexagonal boron nitride (hBN) has the identical layer structure and characteristic as graphite, and be called "white graphite", has special bonding behaviors that can exist in many different structures. We can say for hexagonal boron nitride has also high refractoriness, lubricity, low thermal expansion, high thermal conductivity, electrical isolation, chemically inertness and easy workability. In this study, hexagonal boron nitride was synthesized with the modified O'Connor method in presence of different alkaline metal halides. X-ray diffraction (XRD) Fourier transform infrared spectroscopy (FTIR) and scanning electron microscopy (SEM) is used to determine structural properties of synthesized specimens. XRD was the main device to determine properties of the samples. Main peaks of Hexagonal Boron Nitride were observed in XRD analysis, also lattice parameters were calculated by it. FTIR results was the first election for us and all of the samples gave main spectra results lastly SEM analysis confirmed nano scale of synthesized products. KEYWORDS: Hexagonal boron nitride, O'Connor method, Alkaline metal halides
Kuaterner amonyum silan bileşiklerinin (silquat) sentezi ve antimikrobiyal özelliklerinin test edilmesi
2020 yılından beri gündemde olan şiddetli akut sendromu Koronavirüs dünyada hızla yayılmıştır. Hastalıklara neden olan mikroorganizmaların patojenik etkilerine karşı artan sağlık bilinci ile birlikte antimikrobiyal ajanların kullanımına yönelik son yıllarda önemli çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmalar doğrultusunda bu tez kapsamında, pandemi dönemi ile birlikte kullanımı yaygınlaşarak artan dezenfektanların getirdiği bazı sorunlara çözüm getiren; antimikrobiyal etkinlik süresini arttıran, dezenfektan kullanım sıklığını azaltan ve su bazlı formülasyonların hazırlanabileceği silquat bileşikleri sentezlenmiştir. Literatürde silquat'ların (3-kloropropil)trimetoksisilan bileşiği ile 12-18 karbon zincir uzunluklarına sahip kuaterner amonyum bileşiklerinin sentezi gerçekleştirilmiş olup, MİK (Minimum inhibisyon konsantrasyonu) testleri yapılmamıştır. Bu tez kapsamında farklı karbon zincir uzunluklarına sahip (CnH2n+1)NX2 (n=12-18, X=CH3, H) kuaterner amonyum bileşikleri ile (3-Kloropropil)trimetoksisilanın reaksiyonuna ek olarak ilk kez (3-Kloropropil)trietoksisilan bileşiğinin de kullanılmasıyla on farklı silquat bileşikleri sentezlendi. Sentezlenen Silquat bileşiklerinin kimyasal yapıları FTIR, 1H-NMR, 13C-NMR analizleri ile karakterize edildi ve antimikrobiyal aktiviteleri, Escherichia coli (Gram negatif), Staphylococcus aureus (Gram pozitif), Pseudomonas aeruginosa (Gram negatif), Enterococcus hirae (Gram pozitif), Candida albicans ve Aspergillus brasiliensis olmak üzere farklı mikroorganizma türlerine karşı MİK testi ile belirlendi.
Oksijen köprülü fonksiyonel ftalosiyaninlerin sentez ve karakterizasyonu
Ftalosiyaninler 1,3 pozisyonunda aza köprüleriyle birbirine bağlı dört izoindol ünitesinden oluşan 18 ?-elektron sistemine sahip aromatik makrosiklik yapılardır. Bu makrosiklikler üzerindeki 2-boyutlu elektron delokalizasyonu nadir fiziki özelliklerinin büyük miktarlarda artışına sebep olur. Bu yüzden, ftalosiyaninler olağanüstü optiksel ve elektriksel davranışlar gösteren kimyasal ve termal olarak dayanıklı bileşiklerdir ve ma1zeme bilimi alanında çok geniş bir uygulama alanı bulurlar. Ftalosiyaninler, 70'ten fazla metalik ve ametalik katyon ile kompleks oluşturabilirler. Çok çeşitli substitüentlerin makrosiklik yapının periferal konumlarına eklenmesi bu sistemin elektronik yapısını değiştirebilir, bu grupların hacimli veya uzun zincirli hidrofobik türevler olmaları ftalosiyaninlerin çoğu organik çözücüler içerisindeki çözünürlüklerinin artmasına sebep olur. Görünür bölgede ftalosiyaninler mavi, siyan ve yeşil renklerle sınırlı olmalarına rağmen absorbsiyonları, uygun kimyasal sübstitüentlerin eklenmesiyle yakın kızıl ötesi bölgesine hatta 700?1000 nm `deki parmak izi bölgesine kadar genişletilebilir.Bu çalışmada metalli ftalosiyaninler {M[Pc(O-BzF4]4 ( M = Cu(II), Zn(II), Co(II), Bz=Benzen} elde edilmiştir. Bu ftalosiyaninler 4-(2,3,5,6-tetraflorofenil)ftalonitril'in uygun metal tuzlarıyla [MX2] (X=Cl veya X=Ac) kinolinli ve 1,8-diazabisiklo[5,4,0] undeka-7-ene (DBU) ortamda reflux sıcaklığında siklotetramerizasyon reaksiyonuyla elde edilmişlerdir.Ftalosiyaninler uygun metotlarla saflaştırıldıktan sonra yapıları elementel analizin yanısıra IR, UV-Vis, 1H-NMR, 13C-NMR ve MS( kütle) spektrumları yardımıyla aydınlatılmıştır.
Yeni nadir toprak metali fosfat ve borfosfat bileşiklerinin hazırlanması ve karakterizasyonu
In the first part of this work, the synthesis of NaLnP2O7.xH2O (Ln: Nd, Gd, Dy,Er, Yb) compounds which were not reported before, were investigated by usingsolution reactions. The products were analyzed by thermal analysis (TG-DTG, DSC),X-ray diffraction (XRD) and infrared spectroscopy (IR) methods.The crystal water of these products were found between 4-5 moles by using TGanalysis. The products were heated at different temperatures to obtain anhydrousdiphosphate compounds. From these compounds, NaNdP2O7 which was obtained at650oC, was indexed in the orthorhombic crystal system and its refined unit cellparameters were calculated as a = 12.579 (7), b = 15.10(1) and c = 16.03 (1) Å.It was not possible to prepare the dehydrated NaGdP2O7 compound. After heatingperiod; hydrated NaGdP2O7 compound was decomposed to GdPO4, Gd2P4O13 andHGdP2O7 compounds. On the other hand, dehydrated pseudo-NaDyP2O7 and NaErP2O7 compounds wereobtained at 550oC. The product of dehydrated crystalline NaYbP2O7 was observed at500oC. In the second part of this work, the LnBP2O8 (Ln=Nd, Gd, Dy, Er and Yb)compounds were prepared through solid state reactions. It was found that, Nd and Gdborophosphates have monazite structure, Dy, Er and Yb borophosphates havexenotime structure.In this thesis, the existence of P2O74-, PO4 3- and BO4 units for the obtainedproducts were investigated by using IR spectroscopy method.Keywords: Phosphate, borate, borophosphate, diphosphate, lanthanidediphosphate, lanthanide borophosphate, xenotime, monazite, XRD, IR, thermalanalysis.