101
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Tasarım ilkelerinden tekrar olgusunun araştırılması ve seramik duvar panolarında uygulanması
Tasarım öge ve ilkeleri, güzel sanatlar eğitiminin temelidir. Tasarım olgusunun soyut ve somut olarak iki boyutu vardır. Tasarım zihinde oluşturulan bir süreç olmanın yanı sıra süreç sonunda ortaya çıkan nesneyi de ifade etmektedir.Tasarımın oluşması için temel öge ve ilkelere ihtiyaç vardır. Tasarım ilkeleri, tasarım ögeleri arasındaki ilişkileri düzenleyen ilkelerdir. Tez kapsamında araştırılan tasarım ögeleri; nokta, çizgi, leke, şekil-biçim-form, doku, ışık, renk, değer, yön ve mekândır. Tasarım ilkeleri ise; tekrar, ritim, uygunluk, zıtlık, koram, egemenlik, denge ve birliktir. Tekrar, bir ögenin belli bir düzen içerisinde birden fazla sayıda kullanılmasıdır. Ögenin tüm özellikleri aynı kalabilir veya bazı farklılıklar olabilir. Ögelerin benzerlikleri de tekrar algısı oluşturur. Tekrar, dört başlık altında toplanmaktadır: Tam tekrar, tekrar, değişken tekrar, aralıklı tekrar. Tam tekrar, bir birimin tüm özellikleri aynı olacak biçimde aynı yön ve eşit aralıkla yeniden ortaya çıkışıdır. Tam tekrar endüstriyel alanda kullanılan bir gerekliliktir. Tekrar, bir birimin tüm özelliklerinin aynı ancak yön veya aralıkları farklı olacak biçimde yeniden ortaya çıkışıdır. Birim tek veya birkaç parçadan oluşabilir. Değişken tekrar, dikkatli bakıldığında görülen farklılıkları olan birimlerin yeniden ortaya çıkışı ile oluşur. Birimlerin yön ve aralıkları farklı olabilir. Doğada en sık karşılaşılan tekrar çeşididir. Aralıklı tekrar, birden fazla sayıda birimin aynı yön ve eşit aralıkla yeniden ortaya çıkışı ile oluşur. İnsanoğlu ancak ateşi kontrol altına aldıktan sonra seramik ürünler ortaya koymaya başlamış ve günümüze kadar aralıksız olarak sürdürmüştür. Tez kapsamında, endüstriyel ve artistik seramik alanlarında tekrar olgusunun kullanımı araştırılarak, mevcut çalışmalardan örneklere yer verilmiştir. Uygulama bölümünde, konu ile ilgili modern ve geleneksel yöntemlerle yapılmış üretimler gerçekleştirilip mekâna yerleştirilmiş ve sergilenmiştir. Konu ile ilgili olarak yapılmış çalışmalar taranarak yurt içi ve yurt dışında yapılmış araştırmaya örnek olabilecek çalışma ve uygulamalar incelenmiştir. Sözü edilen öge ve ilkelerin seramik sanatındaki yeri ve öneminin incelenmesi, alan ile ilgili olan herkes açısından önemli bir başvuru kaynağı olacaktır. Sergilenen ve mekâna yerleştirilen seramik çalışmalar, izleyicinin görsel ve estetik düzeylerinin gelişmesine katkı sağlayacaktır.
Türk çini veseramik sanatında lale
Orta Asya'dan getirilen lale bitkisi 12. yüzyıldan itibaren Anadolu'da Selçuklular tarafından süsleme motifi olarak kullanılmaya başlanmıştır. Lale Osmanlı döneminde ve özellikle 16. - 18. yüzyıl arasında büyük önem kazanmış hatta bir döneme adını vermiştir. Türk kültüründe her zaman önemli bir unsur olan lale, birçok sanat dalında olduğu gibi seramik sanatında da yüzyıllar boyu oluşturulmuş sağlam yapısı, motif zenginliği ile dikkat çekicidir.Bu tezde; lale motifinin seramik sanatındaki tarihsel süreci incelenerek günümüzde klasik çini üreten atölyelerde lale motifli çinilerin farklı uygulamalarla halen çalışıldığı, bunun yanı sıra seramik sanatçılarının form ve süsleme olarak özgün çalışmalarıyla laleli seramiklere çeşitlilik kazandırdıkları ortaya konmaktadır.
Tarihsel süreç içerisinde seramik çanlar
Tarihsel Süreç İçerisinde Görsel Boyutuyla Seramik Çanlar başlıklı bu tez; çanların tarihi üzerine kapsamlı bir araştırmayı içerir. İlk bölümde çan tanımlanmakta, eski çağlardan günümüze çanların tarihçesine değinilmektedir. İnsanlığın yüzyıllar boyu süren gelişimine tanıklık eden çanın nasıl bir değişim ve gelişimden geçtiği örneklerle aktarılmaktadır.İkinci bölümde çanların nitelikleri hem kültürel hem de malzeme bakımından incelenmiştir. Birçok coğrafyada çanların sembolleştiği görülmüştür. Buradan hareketle, tarihsel süreç boyunca çanların taşıdığı kültürel anlamlar ve kullanım alanları irdelenerek çanların önemi vurgulanmıştır.Üçüncü bölümde ise, seramik sanatının tarihsel gelişimi kısaca incelenerek seramik çanlar araştırılmaktadır. Bulunan örneklerin detaylı incelemesinin ardından, araştırma günümüz seramik çanları üzerine yoğunlaşmaktadır. Akustik ve estetik değer taşıyan çanlara seramik sanatçıları tarafından getirilen yorumlar, biçimsel kaygıların yanında sanat nesnesine dönüşen çana yüklenen kavramsal anlamlar aktarılmıştır. Aynı zamanda seri üretim objesi olarak da karşılaşılan çanın üretimdeki yerine değinilmiştir.Araştırma, çanın temel biçiminin dekoratif ve soyutlamacı bir yaklaşımla form ve yüzeylerde uygulanmasıyla tamamlanmıştır. Akustik özellikler taşıyan çanın estetik değeri özgün formlarda araştırılmıştır.
Temmoku sırlarının araştırılması
Temmoku sırlar, artistik sırlar arasında yer almaktadır. Temmoku sırların elde edilmesinde özel seramik hammaddelerinin kullanılmasına gerek yoktur. Bu sırlar çok yaygın olarak bulunan feldspat, talk, dolomit ve mermer gibi hammaddeler içerirler.Temmoku sırların elde edilmesinde önemli iki faktör vardır. Bunlardan birinci faktör sır reçetesi ve kalınlığıdır. İkinci önemli faktör ise pişirme atmosferidir. Temmoku sırlar pişirme sırasında demir oksidin sır içinde termal olarak indirgenmesi sonucunda oluşurlar. Temmoku sırlar genelde yüksek dereceli pişirim sıcaklıklarında başarılı sonuçlar vermektedir.Bu çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde temmoku sırların tanımı, tarihsel gelişimi ve teknik özellikleri ele alınmıştır. İkinci bölümde temmoku sırlarla çalışan seramik sanatçıları tanıtılmış ve eserlerinden örnekler verilmiştir. Üçüncü bölümde, temmoku sırların yapımında kullanılan hammaddeler, renklendiriciler ve pişirim tekniği anlatılmıştır. Dördüncü bölümde ise, temmoku sır uygulamaları için farklı hammadde karışımlarından sır reçeteleri oluşturulmuş, stoneware bünyeler üzerine uygulanmış 1200ºC sıcaklıkta pişirilerek, çıkan sonuçlar değerlendirmiş ve temmoku sır oluşturabilecek reçeteler seçilerek temmoku sırlar elde edilmiştir. Olumlu sonuçlar veren temmoku sırları, tasarımı yapılmış seramik formlar üzerine uygulanmıştır.
Seramik şekillendirme yöntemlerinde tornanın kullanımı ve seramik tornalar
Geleneksel ve sanatsal seramiklerin şekillendirilmesinde kullanılan torna, dönen bir tabla üzerinde simetrik formlara biçim vermede kullanılan seri bir araçtır. Tornanın ilk örnekleri elle şekillendirme yönteminin uygulanmasına kolaylık sağlayan el tornalarıdır. El tornalarının zaman içinde gelişmesiyle ayakla hız verilen tornalar kullanılmaya başlanmış ve seramik üretimi büyük ölçüde hız kazanmıştır. Artan üretimle birlikte doğadan toprağın çıkartılması, çamur hazırlama, şekillendirme, fırınlama ve pazarlama gibi uzmanlık alanları ortaya çıkmış ve her bir alan farklı kişiler tarafından yürütülmüştür.Gelişimi binlerce yıla yayılan torna, teknik ve teknolojik olanaklarla paralel bir gelişim göstermiştir. Bu süreç de torna biçimsel çeşitlilik göstermiş ve içinde yer aldığı kültürde kullanılan önemli bir şekillendirme aracı olmuştur. Seramik alanında önemli bir yöntem olan torna ile şekillendirme, 18. yüzyılda sanayi devrimiyle endüstriyel, teknolojik, sosyo-ekonomik ve kültürel alanlarda yaşanan gelişmelerin etkisiyle 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren de modern sanat seramiklerinin şekillendirilmesinde seramik sanatçıları için de önemli bir araç olarak yaygın bir biçimde kullanılmaya başlanmıştır.Bu tez çalışması kapsamında seramik şekillendirme yöntemlerinde kullanılan torna türleri ve tornada şekillendirme yöntemi incelenip araştırılmıştır. Şekillendirme aracı olarak tornayı kullanan seramik sanatçılarına ve eserlerine, tornanın yaygın olarak kullanıldığı bazı geleneksel merkezlerde üretim yapan ustalara, özgeçmişleri ve ürettikleri ürünlerle yer verilerek halen çalışmakta olan ustalar belgelenerek, tornanın geniş olanakları ortaya konmuştur.
Anadolu'da Türk devri çini ve seramik sanatına giyim kültürünün yansımaları
İnsanlık tarihinin uygarlığa yapmış olduğu en eski ve en kalıcı katkılardan biri seramik üretimidir. Neolitik çağla başlayan, daha sonra yerleşik düzende devam eden bu üretim, günümüzde de devam etmektedir. Bu bağlamda geçmişimizi daha iyi anlayıp değerlendirebileceğimiz bilgileri bize sağlayan seramiğin önemi ortadadır. Medeniyetlerin önemli özelliklerinden bir çoğunu onların seramik geleneklerini inceleyerek anlayabilmemiz mümkündür.Anadolu Türk devri çini ve seramikleri hakkında bilgilerimiz, yeni bilimsel analiz yöntemleri, kazı raporları, yapılan akademik-sanatsal araştırma ve çalışmalarla her geçen gün artmaktadır. Aynı zamanda Anadolu Türk devri giyim-kuşam kültürü hakkında bir bütün halinde hazırlanmış resimsel ve açıklamalı yayınların azlığı da söz konusudur.?Anadolu Türk Devri Çini ve Seramik Sanatına Giyim Kültürünün Yansımaları? başlığı adı altında yapılan bu tezle, bu konuda tarihsel ve çağdaş boyutta bir araştırma yapmaya yöneltmiştir. Bu çalışmanın ana amacı, Anadolu Türk Devri çini ve seramiklerinin tarihsel gelişimini araştırmak, bu araştırmanın yanı sıra Anadolu Türk Devri giyim kültürünün de araştırılarak bir arada sunmak ve bu çalışmaların ışığı altında bu verilerden yararlanılarak eserler oluşturmaktır. Aynı zamanda bu çalışmanın daha sonra bu konuda yapılacak çalışmalara destek olması hedeflenmektedir. Yapılan çalışmalar sonrası verilerin ışığı altında uygulanan seramik çalışmaları düzenlenen bir sergi ile sunulmaktadır.
Optik yanılsama ve seramik sanatında kullanımı-uygulamaları
Görsel sanatların oluşmasında ve izlenmesinde en önemli unsur; görme ve bu fizyolojik olgununun oluşumuna ya da farklılaşmasına kaynaklık eden olgulardır. Bu olguların tümü, optik yani görmeyle ilgilidir. Buna ek olarak optik yanılsama da görmenin farklılaşmasında, bilgi ve buna bağlı olarak gelişen algı sürecinde ortaya çıkan en ilgi çekici konulardan biridir. Seramiğin ihtiyaç gereci olarak insanoğlunun yaşamına girişiyle başlayıp bir sanat dalı olarak kabul görüşü ile devam eden süreçte optik yanılsama olgusu estetik katma değer unsuru olarak değerlendirilmiş, bir çok tarihsel, arkeolojik ve sanatsal eserde hayat bulmuştur. Sözü edilen bu eserlerden yola çıkarak yapılan incelemeler sonucunda elde edilen veriler doğrultusunda seramik malzeme kullanılarak farklı yöntemlerin de deneylendiği kişisel uygulama olanakları araştırılmıştır.
İroni kavramının postmodern dönüşümü ve postmodern seramik eserlerde ironi
İroni kavramının, ortaya çıkışından günümüze sanat ve felsefe birlikteliğini su yüzüne çıkarırken, edebiyat, tiyatro gibi alanların yanı sıra, resim, heykel ve seramik sanatına da yeni bir çehre kazandırmış olduğunu gözlemliyoruz. Kavramın, bir söz oyunu olarak gündeme gelişi, zaman içerisindeki gelişimi, özellikle tiyatro ve edebiyat alanlarında kolaylıkla görülebilmektedir. Resim sanatında ise, geçmişten beri var olan bir özelliktir.Modern dönemin öncü sanatçıları, Pablo Picasso, Joan Miro, Marc Chagal, Georges Braque, Paul Gauguin, Cobra Grubu ve Fernard Leger seramiği bir malzeme olarak değil, sanatsal bir ifade aracı olarak görmüşlerdir. Bu gelişim seramiğin sanatsal dönüşümüne önemli bir katkıdır. Özellikle Paul Gauguin'in seramik heykelleri, seramik sanatında ironi kavramının kullanımı açısından bir başlangıçtır. Postmodern sanatın oluşumuna ve seramik sanatında yeni sanatsal üretimlerin ortaya çıkması açısından Marcel Duchamp, önemli bir sanatçıdır. 1960'lı yılların sanat ve estetiği ile birlikte yoğrulan seramik sanatı ve sanatçılarının eserleri, güncel birçok eğilimi yansıtmakla birlikte, çoğu zaman ironik etkiler göstermektedirler. İronik olarak nitelendirilen birçok eserde olduğu gibi, Postmodern dönemin seramik sanatçıları da yaşanılan dönemin açmazlarını, çarpıklıklarını, ikilemlerini ve tüm özelliklerini eserlerine ironik ve eleştirel olarak bir başkaldırı biçiminde yansıtmışlardır.`İroni Kavramının Postmodern Dönüşümü ve Postmodern Seramik Eserlerde İroni' başlıklı bu tez çalışması ironi kavramı üzerine kapsamlı bir araştırmayı içermektedir. Edebiyat, Tiyatro, Resim ve Heykel gibi alanlarda ironiyi kullanan birçok sanatçı ve eseri, örnekleriyle sunulmuştur. İncelemenin ana bölümü olan seramik sanatı açısından ise Modern Sanattaki gelişim sürecinden başlanılarak, Postmodern sanat bağlamından ironinin kullanımı ile birlikte çeşitli eğilimlerin seramik sanatında ironik bir dil ile gündeme gelişi, sanatçılar ve eserlerinin ironi açısından analizinin yapılması ile ortaya konulmuştur.
Seramik sanatında alternatif bir ifade aracı olarak atık seramik kullanımı
Tarih içerisinde gelişim gösteren toplumsal, ekonomik, kültürel ve politik değişimler, Endüstri Devrimi'yle birlikte daha önce görülmemiş bir hız almış; gelişen teknoloji, üretim-tüketim ilişkilerinde büyük değişimlere yol açmış, insanoğlu daha çok ürettikçe daha da çok tüketir olmaya başlamıştır. Buhar gücüyle çalışan ilk makineden günümüze geçen 249 yıllık endüstrileşme sürecinde insanoğlu, dünyanın neredeyse temiz kaynaklarının çoğunu tüketmiş, bu hızlı tüketiminin sonucunda yalnızca atıkların sayısı artmamış, insanlar sahip olduklarından daha kolay vazgeçebilmeye, onları eskisi kadar değerli bulmamaya ve rahatça atabilmeye de alışmışlardır. Böylece insanlar için atıkların bertaraf edilebilmesi ciddi bir soruna dönüşmüş, fiziksel varlıkları ise modern ve post modern dönemi biçimlendirirken yeni arayışlara giren sanatçılar için alternatif bir malzeme ve simge olarak katkı sağlamıştır.Tez bu katkıyı seramik sanatı bağlamında değerlendirecek, atık seramik malzemenin sanatsal ifade olanaklarına olan etkisini hem tarihsel süreçte hem de çağdaş seramik sanatçıları açısından irdeleyecektir. Ülkemizde özellikle seramik endüstrisine hizmet amaçlı, üzerinde yoğun çalışmalar yapılan geri dönüşüm projeleri bulunmaktadır. Bu projeler endüstri tarafından atık olarak kabul edilen bir malzemenin üretime belli miktarlarda geri kazandırılmasını hedefleyen içeriklere sahiptir. "Seramik Sanatında Alternatif Bir İfade Aracı Olarak Atık Seramiklerin Kullanımı" adlı tezin özgün değerini belirleyen en önemli unsur ise, atığa dönüşmüş seramiklerin, estetik amaca dayalı, sanatsal tasarım ve uygulamalarda kullanılmak üzere farklı seramik teknikleri kullanarak yeniden değerlendirilmesi olacaktır.
21. yüzyıl dinamiklerinin seramik sanatına etkisi
İçinde bulunan yüzyılda, iletişim teknolojilerinin olağanüstü gelişimiyle beraber, uluslararası düzeyde ekonomik, sosyokültürel ve politik ilişkilerin hız kazanmasına bağlı olarak, dünyada bütüncül ve ortak değerler gelişmeye başlamıştır. Yaşamın her alanında etkin olan küreselleşme hali, teknoloji alanında yaşanan gelişmelerle ve çağın görsel kültür unsurlarıyla birleştiğinde sanat alanında daha önce hiç olmadığı kadar önemli değişiklikler ve etkiler yaşanmıştır. Küreselleşmenin paralelinde sanatın üretim şekli, sunumu ve algılanışı değişmiş, teknolojinin sunduğu yeni araçlar ve dijital platformlar, sanatçıların eserlerini daha geniş kitlelere ulaştırma ve ifade biçimlerini çeşitlendirme imkanı sağlamıştır. Teknoloji, sanat eserlerinin dijitalleşmesini, sanal gerçeklik ve arttırılmış gerçeklik gibi teknolojilerin kullanılmasını ve yapay zeka alanında yaşanan devrim niteliğindeki gelişmelerin, sanatsal uygulamalarla iç içe geçmesini sağlayarak ortaya multidisipliner yaklaşımların bir araya geldiği eserlerin üretilmesine yol açmıştır. 21. yüzyıl, popüler kültür, medya ve internet sosyal ağları aracılığıyla şekillenen bir görsel kültür anlayışını oluştururken, sanatın içeriğini ve sunumunu derinden etkilemiş, sanat eserlerinin anlam ve işlevlerini dönüştürmüştür. Bu tez çalışmasının amacı değişen sanat anlayışlarını küreselleşme, teknoloji ve görsel kültür ekseninde, seramik sanatının gelişimi üzerindeki etkilerini incelemek; malzeme ve teknik olanakların günümüzde nasıl bir değişim ve etkileşim içerisinde olduğunu belirlemektir. Bu dinamiklerin 21. yüzyıl seramik sanatına olan etkileri araştırılırken, bu kavramların alt başlıkları irdelenerek tez kapsamında yapılacak uygulamalar için araştırma temeli oluşturması sağlanmıştır. Tezin araştırma yöntemi, temel nitel araştırma olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak; kişisel uygulamalarla ortaya konan sanatsal çalışmalarda, küreselleşme, teknoloji, görsel kültür olarak belirlenen üç dinamik işletilmiş, seramik sanatı üzerindeki etkileri kapsamlı bir şekilde incelenmiş ve bu alandaki değişimler ve gelişmeler belgelenmiştir.
Sanat terapide seramik çamurlarıyla farkındalık uygulamaları
İletişimin henüz gelişmediği ilk çağlardan, günümüzün dijital çağına kadar en temel ifade biçimi olan sanat; dile dökülemeyen duygu ve düşüncelerin dışavurumunu kolaylaştırdığı için, sağaltıcı bir etki yaratır. Bu niteliğiyle sanat, terapi yöntemlerinde de kullanılan yaratıcı bir dışavurum aracıdır. Sanat terapi uygulamalarında seramik çamuruyla çalışmak, yaşamımızdaki söz öncesi ilksel iletişim dönemini hatırlatan, yoğun bir dokunma deneyimi sunar. Çamurun bu özelliği, onun terapötik bağlamda faydasını ve kalitesini ortaya koyar. Bu çalışmanın amaçları; çamurla terapi uygulamalarının insan hayatına sağlayacağı desteği incelemek, sanat terapi alanında sanatçının ve seramik sanatının yerini belirlemek, sanat terapi disiplininin dünyada ve yurdumuzdaki durumunu ortaya koymaktır. Yukarıdaki amaçlar doğrultusunda; sanat ve psikoloji kavramlarına değinilmiş, sanat terapi disiplini ve sanat terapisti yetiştiren kurumlar incelenmiş, alanda seramik çamuru kullanarak terapi uygulayan seramik sanatçıları ele alınmıştır. Ayrıca hem danışman hem de danışan olarak iki farklı sanat terapi uygulaması gerçekleştirilmiştir. Bunlardan biri, Erciyes Üniversitesi Rektörlüğüne bağlı Güzel Sanatlar Bölümündeki, "Seramik Atölye" dersinde gerçekleştirilen farkındalık uygulamalarıdır. Diğerinde ise, araştırmacı, sanat terapisti eşliğinde seramik çamurunun kullanıldığı bir seans deneyimlemiştir. Seramik Atölye öğrencilerinin; dersi günlük hayatın stresinden arınma ve yaratıcı ürünler ortaya çıkarma isteğiyle seçtikleri belirlenmiştir. Her iki uygulamada da seramik çamuruyla çalışmanın; farkındalık yarattığı, bir tür rahatlama, arınma ve boşalma sağladığı tespit edilmiştir.
Kültür, sanat, pazar ilişkisi içerisinde Türk seramik sanatının durumu ve önermeler
Türk seramik sanatı, kültür, sanat ve pazarın kesişiminde önemli bir yer tutmaktadır. Seramik hem bir sanat hem de bir zanaat olarak tarih boyunca Türk kültürünün ayrılmaz bir parçası olmuştur. Fakat, ne yazık ki sanat pazarı ile bağlantılı olarak seramik sanatı, ekonomik değeri yüksek olan diğer sanat formları gibi yaygın tanınabilirlik ve değerlenme görmemektedir. Kendine has teknik ve estetiği olan seramik sanatının pazarda da önemli bir yer edinmesi gerekliliği olduğu gözlemlenmiştir. Türk seramik sanatının kültür, sanat ve pazar bağlamında değerlendirilmesi, sanatın hem tarihsel derinliğini hem de çağdaş uygulamalarının çeşitliliğini göstermektedir. Türk kültürünün köklerini oluşturan zengin bir geçmişi olan seramik sanatı, tarihi ve çağdaş değerler arasında köprüler kurarak sanat ve pazar arasındaki ilişkiyi şekillendirmektedir. Ancak, Türk seramik sanatının uluslararası pazarda daha geniş bir tanınma ve değer kazanması için daha fazla tanıtıma ihtiyaç duyduğu da bir gerçektir. Geleneksel yöntemlerin ve materyallerin modern teknoloji ve yaklaşımlarla birleştirilmesi, Türk seramik sanatını yenilikçi ve çekici bir alan haline getirmesinin yanı sıra potansiyel yatırımcılar ve koleksiyonerler için de ilgi çekici olmaya başlamıştır. Bu tez çalışması ile seramik sanatının sanat pazarında ki konumunu belirlemek ve pazarlanması hususunda 21. yy'ın getirdiği medya olanaklarının sunduğu potansiyel fırsatların incelenmesi ve çözüm önerilerinin sunulması hedeflenmiştir. Bu çözüm önerileri ile Türk seramik sanatının tanınırlığının, değerinin artırılması, ulusal ve uluslararası sanat pazarında daha geniş bir izleyici kitlesine ulaşmasına yardımcı olması amaçlanmaktadır. Anahtar Sözcükler: Seramik, Kültür, Sanat Pazarı, Teknoloji, Galeri
Seramik sanatında dekonstrüktivist formların 3 boyutlu yazıcılarla şekillendirilmesi
20. yy'da yaşanan teknolojik gelişmeler, yaşamın tüm alanlarında olduğu gibi günümüzde mimari, endüstriyel tasarım, sanat gibi alanlarda da etkili olmuş, buna paralel olarak üretim aşamalarında sağladığı kolaylıklar sebebiyle bilgisayar teknolojilerinin pek çok alanda kullanımı artmıştır. Aynı dönemlerde ortaya çıkan Dekonstrüktivizm de üç boyutlu teknolojilerin kullanımının çokça görüldüğü eleştirel ve özgün bir mimari akımdır. Akımın biçimsel özellikleri ve kavramları esas alınarak, özgün, sürdürülebilir, gelecekçi ve gerektiğinde kontrollü deformasyonlara başvurabilen tasarım üslubunu üç boyutlu teknolojiler ile seramik form üretimine taşıyan bu çalışmada, Dekonstrüktivizm disiplinlerarası bir köprü görevi görmektedir. Bu doğrultuda dekonstrüktivist mimaride ve çağdaş seramik sanatında ortak bir bağ kuran bilgisayar destekli tasarım, sanatsal uygulamaların tasarım ve üretim aşamalarında kullanılarak, Dekonstrüktivist yaklaşımın seramik sanatı ile ele alındığı bir araştırma alanı sunmaktadır. Bu tez çalışması kapsamında yapılan literatür taramaları ve uygulama çalışmaları sonucunda Dekonstrüktivizm akımının tarihsel gelişimi, biçimsel özellikleri ve bilgisayar teknolojileri ile olan bağlantıları, sanat ve tasarım alanındaki önemi, akımın felsefi üslubuna ek olarak mimari ve sanattaki örneklerine değinilmiştir. Bu bağlamda akımın öne çıkan özellikleri tespit edilmiş olup, belirli kavramlardan ilham alınarak bilgisayar ortamında dijital olarak tasarlanan formlar, üç boyutlu yazıcıda çamur kullanılarak üretilmiştir. Bu tezin seramik sanatında özgün ve sürdürülebilir bir dille alana yenilik katacak bir kaynak olması beklenmektedir.
Seramik sanatında spekülatif kurgu
Bu tez, spekülatif kurgunun tanımı, tarihçesi ve çeşitli türlerini incelemektedir. Spekülatif kurgu, gerçek dünyadan farklı alternatif gerçeklikler ve hayali evrenler yaratan bir kurgu türüdür. Fantastik kurgu, bilim kurgu, korku, alternatif tarih ve süper kahramanlar alt türlerini içerir. Tezin ilk bölümü, spekülatif kurgunun tanımını ve tarihsel gelişimini ele almaktadır. İkinci bölüm, spekülatif kurgunun türlerinin alt kategorilerini ayrıntılı bir şekilde incelemektedir. Üçüncü bölümde, spekülatif kurgunun performans sanatları ve görsel sanatlar gibi sanat dallarındaki yansımaları ele alınmıştır. Dördüncü bölüm, seramik sanatında spekülatif kurgunun rolünü ve bu alandaki önemli sanatçıları kapsamaktadır. Klasik, endüstriyel ve çağdaş seramik sanatı alt başlıklarına ayrılarak, spekülatif kurgunun seramik sanatının çeşitli dallardaki tarihi gelişmini ve nasıl kullanıldığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, bu tez, spekülatif kurgunun geniş kapsamlı bir analizini sunarak, bu türün sanat ve tasarım üzerindeki etkilerini detaylandırmaktadır. Anahtar Sözcükler: Spekülatif kurgu, Seramik, Fantastik kurgu, Bilim kurgu, Sanat.
Üç boyutlu çizim ve yazıcı teknolojilerininseramik tasarımına etkileridekonstrüksiyonseramik çaydanlık form önerileri
Günümüzde bilgisayar destekli çizim ve üç boyutlu yazıcı teknolojileri, seramik tasarım alanında yeni ifade biçimlerine olanak sağlamaktadır. Bu teknolojiler, geleneksel üretim yöntemlerinin sınırlarını aşarak, tasarımcılara daha özgür ve yaratıcı olmaları konusunda yeni ufuklar açmaktadır. Bilgisayar destekli çizim programları, seramik formların dijital olarak modellenmesini sağlamakta ve bu sayede formlar farklı açılardan incelenebilmekte, değişiklikler yapılıp üretim öncesi detaylı ön izlemesi sağlanabilmektedir. Üç boyutlu yazıcı teknolojileri ise seramik tasarımını bir adım öteye taşımakta, dijital modellerin fiziksel seramik nesnelere dönüştürülmesine olanak vermektedir. Geleneksel üretim yöntemlerinin kısıtlamalarından kurtularak, karmaşık formların daha hızlı oluşturulmasına olanak tanımaktadır. Dekonstrüksiyon kavramı, seramik tasarımında yeni bir bakış açısını ortaya koymaktadır. Formların parçalanması, yer değiştirilmesi, çoğaltılması/eksiltilmesi ve yeniden birleştirilmesi ile ortaya çıkan eserler, dekonstrüktif yaklaşımı ifade edebilir. Dekonstrüksiyon ile üç boyutlu yazıcı teknolojileri birleştiğinde, tasarımcıların benzersiz formlar yaratmalarına olanak verebilir. Bu tez çalışması, bilgisayar destekli çizim programları, üç boyutlu yazıcı teknolojileri ve dekonstrüksiyon kavramını detaylı bir şekilde incelemektedir. Araştırmanın teorik çerçevesi doğrultusunda, dekonstrüktif yaklaşım benimsenerek özgün seramik çaydanlık tasarımları geliştirilmiştir. Bu tasarımlar, üç boyutlu yazıcı teknolojisi kullanılarak dijital ortamdan fiziksel modellere dönüştürülmüş ve kapsamlı bir şekilde analiz edilmiştir. Uygulamalı nitelik taşıyan bu tez çalışması, teorik bilgilerin pratiğe aktarılmasına olanak sağlamış, böylece seramik tasarımında yenilikçi yaklaşımların potansiyelini somut örneklerle ortaya koymuştur. Bu araştırma, çağdaş teknolojilerin ve dekonstrüktif tasarım anlayışının seramik sanatına entegrasyonunu göstererek, alandaki yeni ifade biçimlerine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.
İmgesel oyun kavramının seramik sanatındaki yeri ve çağdaş yorumları
Düşsel olan ve gerçekleşmesi özlem olarak duyumsanan şey anlamına gelen imge, insanın iç dünyasının bir nevi yansımasıdır. İmgesel oyun ise, oyun aracılığı ile imgelerin gün yüzüne çıkarılması, somutlaştırılması olarak tanımlanabilir. Amaçların olmadığı, belirli bir şeyin düşünülüp tasarlanmadığı ve çoğu zaman anlık olan imgesel oyunlarda bazı durumlarda estetik algı gözetilmez. Çağdaş seramik sanatında Sürrealizm başta olmak üzere dönemin seramik sanatçıları ile ilk defa seramiğin geleneksel yapısının dışına çıkılıp modern imgesel oyun örnekleri üretilmeye başlanmıştır. Seramik formlar üzerindeki özgün ve spontane desenler ile imgeler dışa yansıtılmıştır. Günümüzde görünürlük gösteren birçok başarılı sanatçı da eserlerini rastlantısal çizgiler ve formlar ile oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında ilk olarak imgesel oyun kavramını irdelemek adına imge ve oyun kavramları üzerinde durulmuş, bu doğrultuda sonraki başlıklarda imgesel oyunun, seramik sanatının tarihsel gelişimi ile ilişkisi, çağdaş seramik sanatı üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bununla birlikte bu konunun psikoloji alanı ile bağlantısı üzerinde durulup diğer disiplinlerle ilişkisi görsellerle örneklendirilmiştir. İmgesel oyun hakkında edinilen bilgiler doğrultusunda araştırmacı tarafından yeni tasarımlar yapılarak çağdaş seramik sanatına yeni ifadeler kazandırmak amacıyla eserler üretilmiştir.
20. yüzyıldan günümüze seramik sanatında renk öğesinin malzeme, form ve anlam ilişkisi
Sanatta renk, form ve anlam, görsel ve duygusal etkileri artırarak eserlerin anlam katmanlarını zenginleştiren bir bütün oluşturur. Bu tez çalışmasında, seramik sanatında renk öncelikle bilimsel renk bilgisi bağlamında ele alınmış, ardından seramikte rengi oluşturan ve etkileyen unsurlarla kurulan ilişki üzerinden incelenmiştir. Bu ilişkinin, Sanayi Devrimi'nin olanakları ve Modern ile Avangard Sanat Hareketleri gibi unsurların etkisiyle 20. yüzyıldan itibaren tarihsel bağlamda geçirdiği dönüşüm incelenmiştir. Bu amaç bağlamında, 20. yüzyıldan günümüze Avrupa'da seramik sanatında renk öğesinin malzeme, form ve anlamla olan ilişkisinin geçirdiği dönüşüm kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Araştırmanın ilk bölümünde, öncelikle renk olgusu; rengin boyutları, ışık ile olan ilişkisi, renk teorileri ve rengin temel özellikleri, renk türleri gibi konular bağlamında araştırılmış ve bilimsel renk bilgisinin sanattaki renk kullanımı ile olan ilişkisi örnekler üzerinden incelenmiştir. İkinci bölümde; seramikte kullanılan renklendirici malzemeler ve renk oluşumuna etki eden faktörlerin seramik çamur, astar ve sırların renkleri üzerindeki etkileri incelenerek seramik sanatında renk malzeme ilişkisinin önemi vurgulanmıştır. Üçüncü bölümde; seramik sanatında renk ve form aracılığıyla anlam yaratımında görülen dönüşümler, tarihsel ve kültürel bağlamlar, sanatsal hareketler ve bireysel sanatçı örnekleri üzerinden açıklanmıştır. Dördüncü ve son bölümde ise araştırmacının kişisel uygulamaları üzerinden rengin malzeme, form ve anlamla olan ilişkisi üretilen çalışmalarla ortaya konmuştur. Bu tez araştırmasıyla, 20. yüzyıldan bugüne seramik sanatında renk, form ve anlam ilişkisinin evrilişi; onu etkileyen temel unsurlarıyla birlikte sistematik biçimde düzenlenmiştir. Bu bağlamda tez çalışmasının Çağdaş Seramik Sanatının yakın tarihinin gelişiminde seramik literatüre değerli bir katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
İran ve Anadolu seramik sanatında geleneksel çömlekçilik uygulamaları ve örneklerin karşılaştırılarak değerlendirilmesi
Dünyanın kil kaynaklarının kullanımına ilişkin başlangıç kesin olarak bilinmese de, arkeolojik buluntular en eski seramiklerin on binlerce yıl öncesine ait olduğunu göstermektedir. Anadolu ve İran, en eski uygarlıkların doğduğu coğrafya olarak, çömlekçiliği binlerce yıllık bir süreçte günümüze kadar taşımış önemli birer merkezdir. Bu çalışmada, İran ve Anadolu bölgelerinde geleneksel çömlekçilik uygulamaları ayrıntılı olarak incelenmiş ve bu iki bölgenin seramik sanatındaki benzerlikler ve farklılıklar karşılaştırmalı bir perspektifle değerlendirilmiştir. Anadolu ve İran bölgesinde çoğu şehirlerde geleneksel yöntemler ile üretime devam eden şehirler mevcuttr. Ancak zaman ve butçe sınırılılığı nedeni ile en önemli şehirler seçilmiştir. Anadolu'nun beş önemli çömlekçilik merkezi olan Sorkun, Gökeyüp, Karacasu, Avanos, ve Kınık'taki çömlek üretim süreçleri, form, dekorasyon özellikleri ve pişirme teknikleri detaylandırılmıştır. İran'ın ise önde gelen çömlekçilik merkezleri olan Lalecin, Kelpurgan, Meybod, Mend ve Hekemi şehirlerindeki çömlekçilik uygulamaları benzer bir yaklaşımla incelenmiştir. İran ve Anadolu bölgelerinde yürütülen araştırmalar, bu coğrafyalarda ortak bir kültürel yapının etkili olduğundan, üretilen çömleklerin form ve şekillendirme yöntemlerinde benzerliklere yol açmıştır. Bununla birlikte, bölgesel olanakların farklılığı nedeniyle çömleklerin dekorlama ve pişirme yöntemlerinde belirgin farklılıklar gözlemlenmiştir. Her iki bölgedeki ekonomik sorunların etkisiyle, çömlekçilik ciddi zorluklarla karşı karşıya kalmış ve bu alanda belirgin bir durgunluk izlemlenmektedir. Bu tez kapsamında bu sorunlar incelenip bazı çözüm önerielri sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Anadolu – İran – Çömlek- Geleneksel çömlekçilik - Çömlekçi çarkı
Kalsiyum oksit içeren ham maddelerin sır bünyesinde etkilerinin araştırılması
Seramik yüzeylerde estetik çeşitlilik sağlayan sırlar, yalnızca görsel nitelikleriyle değil, aynı zamanda yüzeyin teknik özelliklerini belirleyen işlevsel bileşenlerdir. Seramik sırları tarih boyunca hem işlevsel hem estetik amaçlarla kullanılmış; malzeme bilgisi ve yüzey etkilerine yönelik araştırmalar ise sanatçılara yeni ifade olanakları sunmuştur. Sırın yapısında kullanılan ham maddeler, renk, parlaklık, matlık, saydamlık ve doku gibi özelliklerin oluşumunda belirleyici rol oynamaktadır. Bu çalışmada, seramik sırlarında ergitici oksit olarak görev yapan kalsiyum oksit (CaO) içeren dört farklı ham maddenin (kalsit, mermer, dolomit ve vollastonit), sır bünyesindeki etkileri açısından karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Çalışma, deneysel araştırma yöntemi temelinde yürütülmüş; sistematik sır reçeteleri oluşturularak standart, ikili ve üçlü sır sistemlerinde denemeler yapılmıştır. 1160°C'de gerçekleştirilen pişirimlerde, FFC (Fine Fire Clay) döküm çamuru kullanılmış; sırlar püskürtme ve akıtma teknikleriyle uygulanmıştır. İlk olarak standart saydam sır baz alınarak CaO kaynakları belirli oranlarda eklenmiş; ardından ikili ve üçlü kombinasyonlar test edilmiştir. Bu süreçte elde edilen sır yüzeyleri, mat, yarı mat, çatlaklı, saydam, ipek matı ve pürüzlü gibi farklı dokusal özellikler sergilemiştir. Uygulama sonuçları başarılı bulunan reçeteler, renklendirici oksitlerle renklendirilmiş ve kişisel uygulamalarda yeniden değerlendirilmiştir. Bu tez araştırması, farklı CaO kaynaklarının sır yüzeyine etkilerini inceleyerek, seramik sanatında estetik çeşitliliği zenginleştirmeye katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Yabanıl inanış ritüellerindeki kadın figürünün çağdaş seramik sanatındaki yansımaları
Yabanıl inanışlar; doğayı anlayıp bağ kuran ve varlığına inanılan ruhani dünya ile iletişim kurmayı hedefleyen topluluklar tarafından, nesillerce yaşatılmış ve aktarılmıştır. Bu inanışlar beraberinde ritüelleri de getirmiştir. Kadın figürünün, inanışlardaki rolü de burada başlamıştır. Yabanıl inanış ritüellerinde kadın figürü iki bağlamda ele alınmış ve incelenmiştir. Bu bağlamlardan ilki; ritüelin gerçekleşmesini sağlayan kadınlarken, diğeri uğruna ritüeller yapılan kadınlardır. Uğruna ritüeller yapılan kadınlar; kültürel ve coğrafi çeşitlilik sebebiyle tapınılan, yeniden var olan ve korkulan kadınlar olarak üç e ayrılmıştır. Araştırmada bu kadınlar ve ritüelleri; Kybele, La Loba ve Lilith, karakterleri üzerinden incelenmiştir. Hayatın her alanında kendini göstererek nesillerce aktarılan yabanıl inanış ritüelleri, elbette ki primitif sanatın da temelini oluşturmuştur. Sanat; yabanıl insanda bazen, ruhani inanışlarını temsil etmenin ve onurlandırmanın bir yolu; bazense ritüelin bir parçası hatta kendisi olmuştur. Yabanıl inanışlar kadar eski olan seramik sanatı ise yüzey ve form özellikleri ile bu ritüellerin önemli bir parçası olmuştur. Yabanıl insan; seramiği yalnızca bir kullanım eşyası değil, aynı zamanda sembolik bir anlatım biçimi olarak da görmüştür. Evrenin bir parçası olarak toprağa bağlanan kadim kadınlar ve pişmiş topraktan yapılmış izleri, çağdaş sanatçıların da ilgisini çekmiş ve sonsuz bir kaynak oluşturmuştur. Bu çalışmada, kadın figürü etkisindeki yabanıl inanışlar ve ritüellerin, seramik sanatındaki yansımaları incelenmiştir. Kybele, La Loba ve Lilith üzerinden; çağdaş seramik sanatındaki yansımaları ile kadın figürünün kültürel ve spiritüel dokuyu oluşturan derinliğine dikkat çekilmek istenmiştir. Anahtar Kelimeler: Yabanıl, Ritüel, Kadın, Seramik, Primitif Sanat
Kastamonu tahta kalıp baskı sembollerinin günümüz seramik kaplama malzeme yüzeylerine uygulanarak yeni tasarım ve kullanım alanlarının yaratılması
Kültürel unsurların kimlik, aidiyet ve sanatsal ifade üzerindeki etkisinden yola çıkılarak hazırlanan bu çalışmada, tekstil ve seramik baskı yöntemlerinin tarihsel gelişimi, kültürel pratiklerle etkileşimi ve estetik dönüşümü çok yönlü olarak ele alınmıştır. Baskı sanatlarının kimlik inşasındaki rolü malzeme, motif ve biçimsel yaklaşımlar bağlamında değerlendirilirken, geleneksel el sanatları ile çağdaş tasarım süreçleri arasındaki ilişki sürdürülebilirlik ve yenilikçilik çerçevesinde incelenmiştir. Bu çerçevede, Kastamonu'ya tahta kalıp baskı sembolleri hem kültürel mirasın taşıyıcıları hem de çağdaş tasarımda referans alınan sembolik unsurlar olarak işlenmiştir. Bu araştırma kapsamında, Kastamonu yöresine özgü tahta kalıp baskı sanatında kullanılan kalıpların motif ve sembol özellikleri incelenmiş; Kastamonu Müzesi Müdürlüğü'nden temin edilen özgün motif örnekleriyle oluşturulan sembol kataloğu ve Kastamonu'daki atölye sahipleriyle yapılan bireysel görüşmelere dayalı veriler, geleneksel üretim yöntemleri, motiflerin kültürel bağlamı ve teknik özellikleri hakkında nitel bilgiler sağlamıştır. Saha çalışması sürecinde, nitel araştırma yöntemi benimsenerek elde edilen betimsel veriler Tasarım Odaklı Araştırma (Design- Based Research– DBR) modeli kapsamında analiz edilmiş; motifler Gestalt Psikolojisi çerçevesinde motif- sembol ve kompozisyon yönünden değerlendirilmiş ve bu analizler doğrultusunda, seramik karo kaplama alanında çağdaş tasarım ilkelerine uygun yeni yaklaşımlar geliştirilmiştir. Böylelikle, geleneksel motiflerin farklı alanlara uyarlanmasına yönelik elde edilen bulgular, kültürel sürdürülebilirliğe katkı sunarken, aynı zamanda tasarımcılara yaratıcı ifade alanları sağlayacak nitelikte uygulama örnekleri ortaya koymuştur.
Çağdaş seramik sanatında yeni nesil teknolojilerin sürdürülebilirlik bağlamında incelenmesi
Bu araştırma, çağdaş seramik sanatında kullanılan yeni nesil teknolojilerin sürdürülebilirlik perspektifiyle kapsamlı biçimde incelenmesini amaçlamaktadır. Çalışmada öncelikle sürdürülebilirlik kavramının kökeni, gelişim süreci ve temel ilkeleri ele alınmış; ardından sanat alanındaki yansımaları tarihsel bir bağlamda değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, tarih öncesinden günümüze uzanan süreçte sanatın doğayla kurduğu ilişki, sürdürülebilir malzeme kullanımı, içeriksel dönüşümler ve dönemsel değişimler üzerinden ele alınmıştır. Araştırmanın odak noktası, çağdaş seramik sanatında ve seramik endüstrisinde giderek önem kazanan geri dönüşüm uygulamaları, yeni nesil teknolojik gelişmeler, otomasyon sistemleri ve enerji verimli pişirme tekniklerinin üretim süreçlerine sağladığı katkılar ve sürdürülebilirlik açısından yarattığı etkiler olmuştur. Bu teknolojilerin çağdaş seramik sanatına yansımaları güncel projeler, sanatçı uygulamaları ve örnek eserler üzerinden açıklanmış; sürdürülebilir üretim süreçlerine sunduğu olanaklar ile seramiğin geleceğine yönelik taşıdığı potansiyel kapsamlı biçimde ele alınmıştır. Seramik sanatının teknoloji ve sürdürülebilirlikle kurduğu ilişki, disiplinlerarası bir bakış açısıyla değerlendirilmiş ve bu doğrultuda alana özgün bir katkı sunulması hedeflenmiştir.
Çağdaş seramik sanatında alternatif bir anlatım dili olarak Derrida örneği üzerinden yapısöküm tekniğinin incelenmesi ve uygulama örnekleri
Seramik; bir malzeme olmanın yanında köklü geçmişiyle hem günlük hayatımızı kolaylaştıran işlevsel nesnelerle, hem de plastik sanatların bir dalı olarak estetik algımıza hizmet eden eserlerle bizlere eşlik eden bir tasarım alanı ve bilimi olan bir sanat dalıdır. Diğer sanat dalları gibi postmodernist süreçte disiplinlerarası etkileşimle ifade gücünü zenginleştirmeye başlayan seramik sanatının modern dönemde dönüşmeye başlayan geleneksel yapısı, postmodernist sürece evrilerek çağdaş örneklere dönüşmüştür. Öte yandan felsefe ve dil temelli bir edebiyat eleştirisi olan, Jacques Derrida tarafından 1960'ların sonlarına doğru postmodernist süreçte kendini gösteren yapısöküm kavramı, tüm sanat dallarında olduğu gibi seramik sanatıyla da etkileşime girmiştir. En temel ifadeyle; yıkıp, yeniden inşa etmek anlamında kullanılan yapısöküm kavramı, seramik sanatında hem anlatım gücünü geliştiren örneklerin karşımıza çıkmasına hem de anlam katmanlarının çoğalmasına olanak tanımıştır. Dolayısıyla yapısöküm kavramı, sanatçılar için alternatif bir dil olması bakımından sıklıkla başvurulan bir yöntem olmuştur. Gerek kavramsal boyutta gerek biçimsel müdahalelerle seramik form üzerinde uygulanan yapısöküm kavramı; işlevselliğini kaybeden bir seramik ürün için, artistik bir forma dönüşüp yeni bir anlama sahip olmasına, diğer açıdan atık seramik parçaların bir kavram bağlamında kompoze edilerek sanat nesnesine dönüşmesine zemin hazırlamıştır. Bunun yanında kültürel işleve sahip seramik formlara yapılan fiziksel müdahalelerle popüler kültür nesnelerine dönüşmesine, yine seramik form yüzeyindeki dekoratif unsurların bozulmasıyla da anlam dönüşümlerine imkân sunan yapısöküm kavramı, seramik sanatı için ifade biçimlerinin çeşitlenmesine aracı olmuştur. Bu yönüyle düşünüldüğünde, araştırma konusu, seramik sanatı için yeni ifade biçimlerinin yapısöküm kavramı bağlamında araştırılmasını ele almakta, bununla birlikte seramik sanatçıları ve bu konuda eğitim alanlar için yeni bakış açılarının geliştirilmesini amaçlamaktadır.
21. yüzyıl yaşam pratiklerine paralel gelişen artistik sofra seramikleri olarak tabaklar ve gastronomi ilişkisi
İnsanın varoluşundan beri hayatını sürdürebilmesi için fizyolojik olarak gereksinim duyduğu beslenme, yemek kavramının temelini oluşturmuş ve bu kavram toplumların yeme-içme alışkanlıklarıyla kültürel kimliklerinin şekillenmesinde önemli rol oynamıştır. Yemek pişirme eylemi zamanla fiziksel ihtiyacı karşılamanın ötesine geçmiş, farklı lezzetler yakalama isteği ve estetik sunumlar da önem kazanmaya başlamıştır. Bu değişim, başlangıçta kullanım amaçlı üretilen sofra seramiklerini de etkilemiş, özellikle tabaklar zamanla yemeklerin özelliklerine göre evrilen estetik ve tasarım odaklı ürünlere dönüşmüştür. Bu tez kapsamında, tabakların tarihsel süreç içinde gelişimi, 21.yüzyıl yaşam pratikleriyle öne çıkan kavramlar doğrultusunda gelişen artistik sofra seramikleriyle gastronomi arasındaki ilişki incelenmiş, endüstriyel üretimden butik el üretimine geçişle beraber özellikle tabak tasarımını etkileyen faktörler değerlendirilmiştir. Gastronomide yemek ve sofra seramiklerinin etkileşim ve uyumu açısından tabak tasarımının önemi vurgulanarak, bu noktada seramik sanatçıları ve şeflerin konumunu tespit etmek ve yeni öneriler sunmak amaçlanmıştır. Çalışmada, nitel araştırma yöntemi olarak sanat temelli araştırma yaklaşımı benimsenmiş, şefler ve seramik tasarımcı-üreticilerle yapılan görüşmeler, gözlemler, literatür taraması yoluyla veriler toplanmıştır. Elde edilen bulguların ardından yapılan tasarım ve uygulamalar doğrultusunda, artistik el üretimi tabakların estetik, işlevsellik, kültürel değer ve el işçiliği açısından taşıdığı özellikler analiz edilmiştir. Üreticisinden izler taşıyan, yemeğin hikayesine şeflerin dokunuşuyla eşlik eden, tadın ötesinde estetik ve görsel deneyim sunan özgün parçalar olarak el yapımı sofra seramikleri yorumlandığında, tabakların kullanım nesnesi olmanın ötesine geçerek, gastronominin somut ve kalıcı yansıması haline geldiği, günümüz kültürel üretimi içinde anlamlı bir yer edinmeye başladığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda bu çalışmanın günümüz koşullarında sofra seramiklerine ilişkin yeni bir bakış açısı geliştirilmesine teorik ve pratik anlamda katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Çağdaş seramik sanatında mitolojik kadının temsili ve kişisel uygulamalar
Her toplumun kendi dünya görüşünü, inanç sistemini, toplumsal düzenini ve değer yargılarını yansıtan mitolojiler, yalnızca kadim öyküleri değil; bir toplumun düşünsel, ahlaki ve sosyal kodlarını da aktarır. Mitolojinin, bu yönüyle toplumsal cinsiyet rollerinin kültürel kodlarını da içerdiği söylenebilir. Dünyanın farklı zaman ve coğrafyalarında tanrıçalar, kahramanlar, şifacılar, bilgeler ya da baştan çıkarıcı, yıkıcı ve ürkütücü figürler olarak çok çeşitli rollerde ortaya çıkan mitolojik kadınların anlatıları, kadın kimliğinin mitsel temellerini ve ataerkil toplum yapılarındaki inşa süreçlerini anlamada bir kaynak olarak değerlendirilebilir. Mitolojinin aktarımında insanlık tarihinin başlangıcından bu yana önemli bir işlevi olduğu görülen sanat ve seramik sanatında, mitolojik kadınların nasıl temsil edildiğinin izinin sürülmesi, kadınlık algısının tarihsel dönüşümünü gözlemlemek için önemli veriler sunmaktadır. Kadın sanatçıların konuya yaklaşımı ise, bu figürleri kendi deneyimleri, kimlikleri ve toplumsal eleştirileri doğrultusunda dönüştürerek ataerkil kodlardan sıyrılmış özgün bir perspektifle sunmaları bakımından araştırma açısından önemli görülmektedir. Bu araştırmada, mitoloji-cinsiyet ilişkisi bağlamında mitolojik kadınların sanat ve seramik sanatındaki çeşitli temsilleri farklı dönem ve sanatçılar üzerinden değerlendirilerek, çağdaş seramik sanatında mitolojik kadının temsili kadın merkezli bir yaklaşımla incelenmekte; yapılan kişisel uygulamalarla konu hem bilimsel hem sanatsal açıdan ele alınmaktadır.
Çağdaş seramik sanatında ruh ve beden düalizmi
Düalizm, karşıt ve birbiriyle bütünleşen iki unsurun uyumunu ifade eden bir kavramdır. Türkçede "ikilik", "ikileme" veya "ikili denge" gibi terimlerle karşılık bulan düalizm, doğada ve evrende sıkça gözlemlenen karşıtlık ve tamamlayıcılık ilkesine dayanır. Bu kavram, ilk olarak felsefi bir bağlamda sorgulanmış ve tanımlanmış; zamanla matematik, fizik, psikoloji, din, sanat ve tasarım gibi pek çok alanda farklı biçimlerde ele alınmıştır. Fen bilimlerinde negatif ve pozitif, sosyal bilimlerde madde ve bilinç, dişil ve eril birlikteliği gibi örneklerle karşımıza çıkan düalizm; sanat ve tasarım alanlarında ise biçim ve içerik ilişkisi üzerinden açıklanabilir. Sanat eserlerinde biçim, eserin fiziksel ve görünür yapısını temsil ederken; içerik, bu biçim aracılığıyla iletilmek istenen kavram ve anlamı ifade eder. Bu yönüyle biçim ve içerik, sanat eserlerinde düaliteyi oluşturan temel unsurlardır. Seramik sanatı, ruh ve beden düalizminin potansiyel olarak derin bir şekilde ele alınabileceği bir alan olmasına rağmen, bu yönde yeterince araştırma yapılmamıştır. Seramik malzemesinin esnek ve şekillenebilir yapısı, form, doku, renk ve yüzey özellikleriyle hem biçim hem de içerik arasında güçlü bir bağ kurmaya olanak sağlar. Böylece, seramik eserlerde düalite, bir bütünlük ve uyum içinde ifade edilebilir. Bu çalışma, düalizm kavramının tanımı ve tarihsel gelişimini inceleyerek başlamaktadır. İkinci bölümde bilimde düalizm, üçüncü bölümde sanatta düalizm ele alınmakta; son olarak seramik sanatında düalizmin yansımaları detaylı bir şekilde analiz edilmektedir. Çağdaş Seramik Sanatı başlığı altında, düalizm kavramını bilinçli olarak eserlerinde işleyen sanatçılar ile bu kavramın yorumlanabileceği eserler ele alınmıştır. Son olarak, kişisel seramik çalışmalarına yer verilerek ruh ve beden düalizmi teması uygulamalı bir bağlamda yorumlanmıştır. Bu araştırma, seramik sanatında düalizmin, biçim ve içerik üzerinden yorumlanan eserler aracılığıyla, ruh ve beden bütünlüğü temelinde anlaşılmasına katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Endüstriyel üretimde kullanılan alçı kalıpların seramik sanatındaki yeri
İnsanlığın varoluşundan itibaren en belirgin değişimin gelişim olduğu rahatlıkla gözlemlenmektedir. Seramik de teknik ve kavramsal açıdan insanlıkla eşzamanlı gelişimini sürdürmekte olan bir malzemedir. Bu bağlamda seramik alanında alçı kalıp hem endüstride seri ürünler hem de sanatta özgün eserler üretmek için etkili ve yeni yöntemler sunan bir malzemedir. Seramiği kabaca biçimlendirmek ve süslemek için taş, ahşap, kemik gibi farklı malzemelerden yapılan kalıplar, teknik gelişmelerle birlikle seramik alanına oldukça geniş imkanlar tanımaya başlamıştır. Bu sayede seramik daha özgün ve seri üretilebilir bir malzeme olmuştur. Alçı taşının pişirilip toz haline getirilmesiyle elde edilen alçı ise kalıp yapımında kullanılmaya başlanmış ve zamanla seramik alanında en çok tercih edilen kalıp malzemesi olmuştur. Çeşitli teknikler sunan alçı kalıplar seramik alanında sıklıkla kullanılmış, bu sebeple seramik sanatçılarının ilgisini çeken bir malzeme olmuştur. Son yıllarda alternatif kalıpların ve tekniklerin araştırılmaya başlanması, farklı malzemelerden kalıpların yanı sıra alçı kalıpların da tekrar ele alınmasını, böylece yeni uygulama biçimlerinin ortaya çıkarılmasını sağlamıştır. Dört bölümden oluşan bu çalışmanın birinci bölümünde alçının işlevi, tarihsel süreç ve çeşitliliği ile incelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde kalıplar ve seramik alanındaki çeşitleri alt başlıklarda incelenmiştir. Üçüncü bölümde, çağdaş seramik sanatçılarının alçı kalıp kullanımları, uygulama ve eserler üzerinden incelenmiştir. Çalışmanın son bölümü kişisel uygulamalar ile sonuçlandırılmıştır. Anahtar Sözcükler: Endüstri, Seramik, Sanat, Alçı, Kalıp
Anadolu Selçuklu duvar kaplamaları geometrik desenlerinin incelenerek günümüz karo endüstrisinde kullanımı ve güncel yorumları
Seramik kaplama malzemeleri, Anadolu Selçuklu Devri 13.yy mimari yapıların iç ve dış yüzeylerinde yüzyıllar boyu kullanılmış, zengin desen özelliklerinin yanı sıra desenlerin kompozisyonlardaki olağanüstü kullanımla ile bu kültürel mirasın değerini arttırmıştır. Anadolu Selçukluların kendilerine özgü teknik ve desen anlayışı dönemin karakteristik özelliğini oluşturmaktadır. Özellikle geometrik desenlerin en çarpıcı uygulamaları Anadolu Selçuklular'a ait mimari yapıların bezemelerinde görülmektedir. Bu dönem duvar kaplama bezemelerde yaygın kullanılan tasarım elemanlarından biri olan geometrik desenler, tasarım, teknik ve çeşitlilik bakımından oldukça zengindir. Anadolu Selçuklu yapılarının duvar kaplama malzemesi olarak, taş ve tuğlanın yanı sıra dekoratif unsur olarak çiniler kullanılmıştır. Bu çiniler; bitkisel, hayvan ve çeşitli desenlerin yanı sıra özellikle geometrik desen dekor uygulamaları ile yapılara üst düzey estetik ve görsel zenginlikler kazandırmıştır. 18.yy Endüstri Devrimi ve teknolojinin gelişmesi ile birlikte seri üretimin gündeme gelmesi, seramik endüstrisinin ve tasarım gereksiniminin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Bu süreçte, çinilerin yerini, seramik kaplaması olan karolar almıştır. Yer ve duvar olarak kullanılan karolarda serigrafi baskı ile başlayan dekor uygulamaları, roto baskı yöntemi ile devam etmiş, gelişen süreçte yerini son teknoloji olan inkjet dijital dekor uygulamaya bırakmıştır. Bu araştırma, Anadolu Selçuklu duvar kaplamalarında uygulanan geometrik dekor uygulamaları ile günümüz seramik karo (kaplama) sanayiinde kullanılan dekor teknolojileri ile elde edilen verileri kapsamaktadır. Bu çalışma kapsamında, Anadolu Selçuklu duvar kaplamalarındaki geometrik desenlerden seçmeler yapılarak, geçmişteki ve günümüzdeki desen aktarım yöntemlerinin ve geometrik motiflerin çizim yöntemleri incelenerek, var olan desenler üzerinden bu kültürel mirası modern tasarımlarla buluşturmak adına yeni tasarımlar gerçekleştirilmiştir. Böylece geleneksel mirasımız olan Selçuklu Geometrisi ile geleneğin sürekliliği vurgulanarak günümüz karo dekor teknolojisi birleştirilmiştir. Farklı bakış açıları getireceğine inanılarak yapılan bu çalışmanın; Anadolu topraklarına damgasını vuran 13.yy izlerini bugünün çağdaş mekânlarına taşımasının yan ısıra, genç tasarımcı adayları için alana katkı sağlaması beklenmektedir. Anahtar Sözcükler: Anadolu Selçuklu, Çini, Geometri, Karo.
Seramik döküm çamuru ve sır bünyelerinde (1200 C) opaklık ve matlık veren bileşiklerin ve oksitlerin etkilerinin araştırılması
Toprak kullanım eşyalarının yapımından itibaren seramik üretimi sürekli gelişme göstermiştir. Sanatsal ve günlük kullanım eşyalarının üretimi açısından fonksiyonellik, verimlilik, dayanıklılık, daha az maliyet gibi amaçlarlar ve üretim süreci değişim göstermiştir. Bilimsel gelişmeler, hammaddelerin doğadan elde edilmesinin ve işlenip, üretilmesini olumlu yönde etkilemiştir. Maliyeti yüksek olan hammaddeler yerine doğal kaynağı çok bulunan ve daha ucuz elde edilen hammaddeler seramik üretimine dahil edilmiştir. İnorganik hammaddelerin çamur ve sır bünyelerinde fiziksel ve görsel etkiler yaratır. Bu etkiler çamur ve sır bünyelerindeki miktarlarına, pişirim derecelerine, pişirim ortamının atmosferine göre farklılıklar gösterir. Bu araştırmada; Anadolu Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Seramik Bölümünde bulunan döküm çamuru kullanılmak üzere şeffaf sır reçetesi oluşturulmuş; bu reçeteye ek olarak opaklaştırı ve matlaştırıcı hammaddeler kullanılmış ve etkileri incelenmiştir. Bu hammaddeler belli oranlarda şeffaf sırlara ve döküm çamuruna eklenmiş, sır üretiminde az ve çok kullanılan hammaddelerle olarak gruplandırılıp, üçlü artan sistemde denemeler yapılmıştır. Verimlilik ve sanatsal etkisine göre başarılı bulunan sır denemeleri üç boyutlu objelerde denemiş ve testleri yapılmıştır.
Metal oksitlerin farklı pişirim atmosferlerinde sır bünyesindeki etkilerinin araştırılması
Metalik sırlar, farklı pişirim yöntemleri ile elde edilen görsel etkilere sahip sırlardır. Metalik sır elde etmek için parlak bir sır bünyesine metal etki veren oksitlerin artan azalan oranlarda ilaveleri gerekmektedir. Metal oksitler genellikle sır bünyelerine katıldıklarında sır yüzeyine mat-parlak etki kazandıran oksitlerdir. Metalik sırların oluşumunda pişirim sıcaklığı, uygulama şekli oldukça önemlidir. Bu araştırma, metalik sırların uygulamalı olarak çalışıldığı, olumlu özellik gösteren sırların pişirim sıcaklığı ve programının yer aldığı, çeşitli hammadde ve oksitlerin artan azalan oranlarda ilaveleri ile denemelerin yapıldığı bir araştırma programını kapsamaktadır. Dört bölümden oluşan bu araştırmanın, ilk bölümünde seramik sırlarının genel tanımı ve artistik sırların sınıflandırılması yapılmış, ikinci bölümde ise metalik sırların tarihçesine yer verilerek, metalik sır ile çalışan bazı seramik sanatçıları ele alınmıştır. Üçüncü bölüm kullanılan hammaddelerin ve oksitlerin tanımlarının yer aldığı, farklı pişirim atmosferlerinde yapılan denemelerin anlatıldığı bir araştırma sürecini kapsamaktadır. Son bölüm üç boyutlu seramik uygulamaların yer aldığı, olumlu sonuç veren reçetelerin seçilip çoğaltılarak, bu formlar üzerine uygulandığı bir çalışma sürecinin anlatılmasından oluşmaktadır. Araştırmanın temel amacı sanatsal anlamda başarılı metalik sırların elde edilmesidir. Araştırmanın sonucunda elde edilen verilerden yola çıkılarak, bu konuda akademik araştırma yapmak isteyenlere yol göstermesi adına fayda sağlanması amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Artistik sırlar, Metal oksitler, Metalik sırlar
Isparta Gelincik köyü yöresi pomzasının seramik çamur ve sırlarında kullanımı
Dünya da ve ülkemizde bol miktarda rezervi bulunan pomza taşları, volkanik faaliyetler sonucunda bünyedeki gazların, bünyeyi ani terk etmesi ve ani soğumasıyla beraber oluşan boşluklu, süngerimsi ve camsı bir kayaç türüdür. Pomza, kimyasal ve fiziksel etkenlere karşı dayanıklı bir çeşif volkanik tüftür. Pomza taşları uygun maliyetinden dolayı inşaat sektörü başta olmak üzere tarım, tekstil, kimya ve endüstriyel alanlarda tercih edilmektir. Bu çalışmada Isparta Gelincik köyü pomzasının, 1200°C sırlı bünye ve çamur bünye üzerinde etkileri araştırılmıştır. Isparta yöresinden alınan pomza taşları öğütülüp eleklerden geçirilerek farklı hammaddeler ile birlikte kullanılmıştır. Üç bölümden oluşan bu çalışmada; birinci bölümde seramik sırlarının tanımı ve özellikleri hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde, pomzanın tanımı, özellikleri, kimyasal analizi (XRF) ve pomza taşlarının kullanım alanları yer almaktadır. Üçüncü bölümde, pomzanın uygulamaya hazırlık aşamaları, sır denemeleri, çamur denemeleri ve kişisel uygulamalar yer almaktadır. Sonuç kısmında ise denemeler kişisel uygulamalar değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Isparta Gelincik Köyü Pomzası, Sır, Seramik Çamurlar
Kullanıcı odaklı tasarım ve çömlekçi tornası: Taşınabilir mini çömlekçi tornası üzerine bir tasarım çalışması
Seramik, insanoğlunun varoluşundan beri yaşamın her alanında yer alan önemli bir malzeme olmuştur. Farklı şekillerde kullanılan seramik bazen günlük kullanım eşyası olarak bazense sanatsal ifade aracı olarak kullanılmıştır. Arkeolojik kazılarda ortaya çıkan el aletleri ve çömlekçi tornası çeşitleri bu malzemenin nasıl şekillendirildiği hakkında tarihe ışık tutmaktadır. Çömlekçi tornalarının ilk örnekleri kil, taş ve ağaçtan yapılmıştır. Elle döndürülen farklı boyutlardaki tablalara sahip tornalardır. Ardından değişime uğrayarak ayakla döndülen torna örneklerine geçilmiştir. Günümüzde ise motorla döndürelen tornalar kullanılmaktadır. Teknolojiye paralel çömlekçi torna tipleri de gelişip değişmiştir.İlk örneklerden yola çıkılarak günümüze kadar gelen değişim süreci izlenmiştir. Bu doğrultuda kullanıcı odaklı ve teknoloji tabanlı taşınabilir mini çömlekçi tornası tasarlanması amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında yapılan literatür ve ön araştırmalar sonucunda piyasadaki çömlekçi tornalarında üreticilerin üründe tasarım parametrelerini yeterli olarak göz önünde bulundurmadıkları tespit edilmiştir. Kullanıcı beklentilerini karşılayabilecek beklentilere cevap vermek amacıyla kullanıcı odaklı görüşmeler yapılarak tasarım parametreleri belirlenmiştir. Kullanıcı odaklı parametreler yardımı ile yaratıcı süreç desteklenmiştir. Bu kapsamda yapılan çalışmada kullanıcı gereksinimlerini karşılayabilen, tasarım parametrelerini içinde barındıran, üretim kalitesini arttırmaya katkı sağlayabilecek özelliklerde kullanıcı odaklı ve teknoloji tabanlı mini çömlekçi tornası üretilmiştir. Anahtar Kelimeler: Mini çömlekçi tornası, Seramik, Sanat
Anadolu seramiklerinde ölüm ve yas teması
Yaşamın sonu, biyolojik fonksiyonların durması şeklinde tanımlanan ölüm, deneyime dair bilgi edinilmediğinden insanın en büyük bilinmezliği, korkusu ve karşısında çaresiz kaldığı bir olgudur. Tam bu noktada din, ölüm ve ölüm ötesini açıklamaya çalışmış, birey ve toplumu rahatlatan, inanç sistemleri içerisinde yapılan belirli davranışlar dine yaslanarak geliştirilmiş, gelenekler, ritüeller ve ritüel nesneleri ortaya çıkmıştır. Söz konusu davranış pratiklerinin aktarımında ise seramik sanatı aktif bir rol oynamıştır. Antik dönemlerden çağdaş döneme uzanan zaman boyunca ölüm algısı değişiklik gösterdiğinden seramik sanatında ele alınış biçimi, amacı da değişiklik göstermiştir. Ölüm, Anadolu coğrafyasının toplumsal belleğinde yer edinmiş yaradır. Bu toplumsal gerçeğin; psikolojik, sosyolojik, kültürel yansımaları vardır. Geçmiş dönemlerde ölüm ve yas pratikleri doğrultusunda kullanım görmüş veya üretilmiş seramik objeler, mezarlar Anadolu'nun zengin kültürel dokusunun ve ölüm ötesi inancının simgesel anlatımını üstlenmişlerdir. Birçok din ve inanç sistemine sahne olan Anadolu, ölüm kavramına çok farklı açılardan yaklaşmış ve farklı davranış biçimleri geliştirmiştir. Ölüme dair inancın ve algının ifadesi olan gelenek ve ritüeller, Anadolu coğrafyasının zengin kültürel yapısının da göstergeleridir. Seramikten yapılmış mezarlar, ritüel nesneleri ve ölü hediyeleri Anadolu'da ölü kültünde seramiğin yerinin önemini göstermektedir. Çağdaş Seramik Sanatında ise ölüm, salt sanat üretimi doğrultusunda kullanılan önemli temalardan biri olmuştur. Anahtar Sözcükler: Ölüm, Yas, Seramik ritüel nesneleri, Anadolu seramikleri, Seramik sanatı.
Anadolu seramiğinde neolitik figürin ve eklektik yorumu
Anadolu'da Neolitik dönem MÖ 10500'ler – 5500'ler arasına tarihlenmektedir. Yerleşik düzen, tarım ve hayvancılık, toplumsal yapılanma, sanat, mimari ve zanaat belirgin bir şekilde bu dönemde ortaya çıkmıştır. Bu araştırmanın amacı, Anadolu'da Neolitik Dönemde yapılan seramik figürinlerin saptanarak plastik değerleriyle incelenmesidir. Böylece seramik figürinler yapılma ve kullanılma amaçların yanı sıra biçimsel değerleriyle de incelenmiş olacaktır. Tez kapsamında Neolitik dönem seramik figürin geleneğinde önemli etkileri olan Ana Tanrıça Kültü araştırılmış ve 72 adet seramik figürinin incelenmiştir. Araştırmanın bir diğer amacı da; Anadolu seramiğindeki Neolitik figürinlerin sahip oldukları biçimsel ve kavramsal değerleri eklektik olarak yorumlamaktır. Sanayi Devrimi sonrasında yenilik ve özgünlük arayışına giren sanatçılar sanat dışı nesneler, geçmiş kültürler, farklı disiplinler ve yeni teknikler ile eklektik bir bakış açısı geliştirmişlerdir. Felsefi temellere sahip eklektik eğilim sanat alanında eklektizm olarak adlandırılmıştır. Neolitik döneme ait seramik figürinler ile eklektizm arasındaki bağlantı kişisel seramik uygulamaları ve ilgili manifesto ile tez kapsamında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın sonucunda Anadolu'da Neolitik döneme ait seramik figürinlerin özellikleri maddeler halinde açıklanmış ve bu özellikler ile yapılan eklektik yorumların çağdaş seramik sanatına sağlayabileceği katkılar aktarılmıştır.
Profillitin plastik çamur hazırlamada (kuvars yerine) kullanımının araştırılması (1200 °c ve 1280 °c)
Seramik çamurları temelinde kil, kuvars ve feldspatın bir araya gelmesi ile oluşturulan bünyelerdir. Profillit, Türkiye'nin sahip olduğu önemli hammaddelerden biridir. Türkiye dünyada profillit üreten 10 ülke arasında 5. Sırada yer almaktadır. Profillitin bünyesinde yüksek miktarda kuvars içermesinden yola çıkarak bu çalışmada Malatya Pütürge yöresinde çıkan profillit cevherinin çamur bünye içerisinde kuvars yerine kullanılabilirliği araştırılmıştır. Bu araştırma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, seramik çamurları ve çamur hazırlamada kullanılan hammaddelere yer verilmiş, ikinci bölümde profillitin tanımı, özellikleri ve kullanım alanları ile ilgili bilgiler verilmiştir. Kuvars yerine profillit katılan reçetelerin deneysel çalışmaları 1200 °C ve 1280 °C'de pişirilmiş ve hesaplanan su emme, toplu küçülme değerleri ise üçüncü bölümde yer almaktadır. Son olarak teknik ve görsel özellikler açısından en uygun sonuçları veren reçeteden plastik çamur hazırlanarak elde ve kalıpla şekillendirme yöntemiyle farklı boyutlarda uygulamalara ve sonuçlara yer verilmiştir. Çalışmanın neticesinde profillitin plastik seramik çamuru yapımında kullanımına uygun olduğu görülmüştür.
Parçadan bütüne kırkyamanın seramik sanatında çağdaş yorumlamaları
Bu tez araştırmasında, Anadolu'daki tarihi Selçuklulara dayanan parçadan bütüne kültürel zenginlik olan kırkyamanın; günümüzde sadece kültürel miras olarak kalmayıp, geleneksel yapısını bozmadan varlığını sürdürmesi ve diğer kültürlerin de "patchwork" adı altında farklı tekniklerle tüm dünyada nasıl halen uygulanabilir olduğunun üzerinde durulmuştur. Kırkyamanın tanımı, tarihsel süreç içerisinde ortaya çıkışı, kültürel yayılımı, zamanla birlikte teknolojiyle gelişmesi ve dünyanın çeşitli yerlerinde sanatsal etkinliklere konu olması, tez araştırmasının birinci bölümünde anlatılmıştır. Kırkyamanın zamanla kültürel bir olgudan çok daha fazlasına dönüşmesi, bu süreçte uygulama tekniklerinin ve kullanılan malzemelerin çeşitlendirilmesi ve sanatın farklı alanları ile buluşmasıyla nasıl zengin bir hale evirildiğine, çağdaş sanat ve sanatçı örnekleri üzerinden ikinci bölümde incelenmiştir. Tez araştırmasının sonuca bağlandığı üçüncü bölüm olan uygulama bölümünde ise geleneksel ve modern sanat algısı içinde daima güncelliğini koruyacak olan seramik sanatı ile kırkyamanın, bu araştırmaya katkı sağlayacak ve destekleyecek şekilde; form, biçim, renk ve doku zenginliklerinin bir araya gelmesiyle söz konusu olan araştırmanın uygulamaları gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada ana malzeme seramik olmakla birlikte, çalışmanın amacı sanatsal eylemler içerisinde, kırkyama ile disiplinlerarası etkileşim yaratmaktır.
Hazır endüstriyel seramik ürünlerin sanat objesi olarak kullanımı: Seramik bebekler
18. yüzyılda Endüstri Devrimi ile birlikte seramik endüstrisi de gelişme sürecine girmiş, seramik hammaddelerin işlenmesi sonucu endüstriyel seramik ürünler ortaya çıkmıştır. Buna paralel olarak insan hayatını kolaylaştıran hazır endüstriyel seramik ürünler, kendi kullanım amacı dışında, yeni sanat anlayışları ile çeşitli biçimlere bürünerek, çağdaş seramik sanatında sanat objesi olarak kullanılmaya başlanmıştır. Bu bağlamda hazır endüstriyel seramik ürünlerin sanat objesi olarak kullanımında konu olarak bebeklerde yer almaya başlamıştır. Dünya coğrafyalarına bakıldığında oyuncak, sanatsal ve koleksiyon amacıyla seramik ve farklı malzemelerden yapılan insan formundaki her türlü figür "bebek" olarak nitelendirilmiş ve Dünya'da 20. yüzyılda sanat bebekleri (art doll) olarak yerini almıştır. Dünya bebeklerinden örnekler incelendiğinde her birinin ait olduğu coğrafyanın inanç ve kültürel kodlarını yansıttığı görülmüştür. İlk örneklerine Antik Çağ'da rastlanan seramik (pişmiş toprak) bebekler ise günümüz çağdaş seramik sanatında da sanatçıların her zaman ilgi alanına girmiş ve aynı zamanda eserlerinde ifade aracı olmuştur. Üç ana bölümden oluşan tez çalışmasının ilk bölümünde; endüstriyel seramik ürünler araştırılmış, çağdaş seramik sanatında hazır endüstriyel seramik ürünleri sanatsal ifade aracı olarak kullanan sanatçıların eser örnekleri incelenmiştir. İkinci bölümünde; dünya bebeklerinden örneklere yer verilmiş ve seramik bebeklerin tarihsel süreci araştırılmıştır. Çağdaş seramik sanatında serbest şekillendirme ve hazır endüstriyel seramik parçalar kullanarak seramik bebek üretimi yapan sanatçıların eser örnekleri incelenmiştir. Araştırma kapsamının üçüncü bölümünde ise; tezin ana konusunu da teşkil eden seramik bebeklerle ilgili konular seçilerek uygulamaları gerçekleştirilmiştir. Uygulama aşamasında bisküvi pişirimi yapılmış ürünler tercih edilmiş ve özgün çalışmalar ortaya çıkarılarak uygulama süreci ve sonucu anlatılmıştır.
Beton, porselen ve cam malzemelerinin sanat alanında inovatif kullanım olanaklarının araştırılması
Endüstri alanında üretilen her ürünün kendine özgü üretim süreçleri ve tasarım sınırlılıkları mevcuttur. Bu tasarım sınırlılıkları ürünleri oluşturan bileşenlerin optimizasyonu ve malzeme endüstrilerinde gerçekleşen teknolojik gelişmeler doğrultusunda süreç içerisinde en aza indirilmeye çalışılmıştır. Tasarımdaki sınırların zaman içerisinde en aza indirilmesi, malzemelerin esas üretim amaçlarının yanı sıra farklı kullanım amaçlarının ortaya çıkmasına ve nihai ürüne, ek özellikler kazandırılmasına kaynak oluşturmuştur. Araştırmada, geçmişte Modernizmle ilişkilendirilen çimentonun, porselen ve cam ile birlikte kullanım olanakları araştırılarak, sanatsal ürüne dönüştürülebilme potansiyelleri değerlendirilmiştir.
İslam döneminde İran seramik sanatında kadın betimlemeleri
Bu tez çalışmasında, İran İslam Dönemi seramiklerinde kadın betimlemeleri konu ve içerik açısından araştırılmıştır. Kadın betimlemelerinin değerlendirilmesinde işlevsellik, estetik ve teknik farklılıklar üzerinde durulmuştur. Tezin temel amacı; İran İslam Dönemi seramik sanatında kadın betimlemelerinin özelliklerini, betimlemelerin oluşumunda etkili olan faktörleri ve İslam Dönemi seramik sanatının tarihsel gelişimi kapsamında kadın betimlerinin yeri ve kullanım çeşitliliklerini ortaya koymaktır. Bu bağlamda, İran İslam Dönemine ait özellikle de Orta çağın en önemli seramik örnekleri incelendikten sonra, kadın betimlemeli seramik uygulamaların gelişiminde etkili olan faktörler araştırılmıştır. Araştırmanın ilk bölümlerinde İran İslam Dönemi seramiklerinde özellikle Selçuklu ve İlhanlı Dönemlerindeki kadın figürleri, kadınlara farklı yaklaşım ve bakış açısı olan yeni kavimlerin İran'a gelişi, İran edebiyatının Şahnameh ve Khamseh Nezami gibi ulusal hikayeleri şeklinde gelişmesi ve kadın sembolleriyle ilişkili özel astronomik kavramların yaygınlaşması incelenmiştir. Sonrasında; İran seramik sanatında Safevi Döneminde başlayan batılılaşma ve modernleşmeye geçiş Kaçar Döneminden günümüze devam eden gelişmeler ele alınmış, son bölümde ise; İran da günümüz seramik sanatında kadın betimlemeleri ve araştırmacının kişisel yorumlarına dayalı uygulamalarına yer verilmiştir. Anahtar sözcükler: Kadın betimlemeleri, İran İslam Dönemi, İran Seramik sanatı
Çağdaş seramik sanatında brütalist eğilimler
20. yüzyılın başlarında teknolojinin gelişimi ile birçok disiplinde yenilikler meydana geldi. Beton ve çeliğin inşaat alanında kullanılması gibi yeni malzeme ve teknikler, mimari alanda gelenekselden uzak yaklaşımlar oluşturmaya uygun bir zemin hazırladı. 20. yüzyılın ilk yarısından itibaren ortaya çıkan modern mimari, özellikle 2. Dünya Savaşı sonrasında yaygın hale geldi. Brütalizm, modern mimari hareketin devamında, 1950'ler sonrası ortaya çıkan bir akımdır. Bu akım, malzeme olarak betondan üretilen, yalın, biçimsel olarak süslemeden uzak, keskin geometrik formlardan oluşur. Spesifik olarak akımın en belirgin özelliği malzeme fonksiyon ya da taşıyıcı elemanların anlaşılır olmasıdır. Malzemenin sadeliği ve ham halinin kullanımı bu yapılarda heykelsi bir izlenim yaratır. Bu sebeple Brütalist yapılar incelendiğinde plastik sanatlar ile bağ kurmak mümkündür. Brütalist yapıların temel özellikleri dikkate alınarak değerlendirildiğinde heykel alanında ve çağdaş seramik sanatında benzer özellikler taşıyan eserler görülür. Klasik seramik sanatını incelediğimizde karşılaştığımız seramik ürünler, sırsız yüzeylerden oluşan, pürüzlü, ham ve kaba bir estetik algısı oluşturur. Bu bağlamda klasik seramik sanatında brütalist eğilimler araştırma kapsamında detaylı incelenecektir. Günümüz endüstriyel seramik sanatı, seramik karo endüstrisinde serigrafi baskı teknikleri, dijital baskı teknikleri ile yer ve duvar karosunda dekorlu üretim yöntemleri geliştirmiştir. İç mekanlarda endüstriyel stilin popülerleşmeye başlaması ile brüt beton görünümlü seramiklerin duvar ve zemin kaplamalarında sıklıkla kullanıldığı görülmektedir. Çağdaş seramik sanatı diğer sanat alanları gibi çağın getirilerinden ve teknolojiden faydalanarak gelenekselden uzaklaşmış yeni üslup ve yöntemler geliştirmiştir. Çağdaş seramik sanatında anıtsal değerler taşıyan, geometrik formlardan oluşan, teknik özelliklerin gizlenmediği, minimalist eserler bulunmakatadır. Bu çalışmada seramik sanatında bazı sanatçıların eserleri brütalist bir gözle yeniden incelenerek, seramik sanatı için brütalist etkinin ne olduğu konusu tartışılacaktır.
Seramik sanatında mutlak varlığın biçimsel yansıması
Mutlak varlık kavramı, her şeyi kapsayan esas gerçeklik niteliğindedir. İnsanlık, tabiat güçleri, gökyüzü ve çeşitli nesnelerin karşısında kendi özünü de keşfetme sürecine girmiştir. İnsanlık tarihine bakıldığında, insan varoluşunda olan bilgiyi eyleme dönüştürmek istemiş ve içindeki mutlak varlığı somutlaştırarak bir bakıma sanat yolu ile yansıtmıştır. Seramiğin tarihinde de, insanlık seramiği keşfettiğinde ihtiyaca dayalı arayışlarının yanı sıra özündeki mutlak varlığı da biçimlendirerek yansıtmaya başlamıştır. Seramik sanatının zamanla gelişmesi, insanın özündeki mutlak varlığını biçimsel olarak farklı anlatımlarla da aktarabilmesini sağlamıştır. Bu bağlamda mutlak varlık kavramını, seramik sanatında sanatçı, kendi özünü özgün saltık yaklaşımlar ile oluşturduğu sanat nesnesine yansıtmaktadır. Bu araştırmada; mutlak varlık kavramı üzerinde durularak, seramik sanatı tarihi üzerindeki etkisini, tarih öncesi uygarlıklardan günümüze kadar olan süreçte biçimsel olarak nasıl yansıdığı tetkik edilecektir. Seramik sanatının zamanla gelişmesi, sanatsal olgunun ön plana çıkması ile sanatçının kendi özünü, özgün bir biçimde yansıtırken, sanat nesnesine aktardığı mutlaklığa değinilecektir. Anahtar Kelimeler: Mutlak, Varlık, Seramik, Sanat, Biçim
Aidiyet ve yabancılaşma kavramlarının seramik sanatı özelinde incelenmesi
Aidiyet ve yabancılaşma kavramları, insanlığın varoluşuyla birlikte günümüze kadar kendisini gösteren kavramlardır. İnsanların içinde doğduğu ev ve toplum ile kurulan yaşam süreci içerisinde çevresiyle olan ilişkisi sonucunda sosyolojik ve psikolojik durumların getirisi olan aidiyet ve yabancılaşma insani bir ihtiyacıdır. Aidiyet; insanlarla, nesnelere, topluma ve çevresiyle bağlantı kurma, ilişki kurma duygusudur. Yabancılaşma; nesneye, çevreye, topluma ve toplumsal değerlere karşı ilgisizleşerek, kendi iç dünyasına dönme halidir. Aidiyet ve Yabancılaşma kavramlarını insan ve toplum bilimlerinde, felsefe, sosyoloji, psikoloji ve edebiyatta birçok düşünür farklı şekillerde ele almış ve yorumlamıştır. Günümüz yaşamı içerisinde, topluma, bireye, dile, nesneye, çevreye, kültürel yaşama, politik durumlara ve kendisine karşı aidiyet ve yabancılaşma gibi olgular farklı şekilde kullanılan kavramlar haline gelmiştir. Aidiyet ve yabancılaşma psikoloji, sosyal psikoloji ve sosyoloji alanlarında gerçekleştirilen araştırmalarda ele alınan önemli konular arasındadır. Temelde birbirine bağlı olan bu kavramlar psikoloji, sosyal psikoloji ve sosyoloji alanlarında ve önemli kuramcılar tarafından ayrı ayrı konu kapsamında işlemişlerdir. Aidiyet kavramı insanoğlunun varoluşuyla, yabancılaşma ise Sanayi Devrimi ve modernleşme ile ele alınarak işlenmiştir. Yabancılaşma, Sanayi Devrimi'yle ele alınmış olsa da insanlığın var olmasıyla yaşam mücadelesi içerisine girmesi, dış etmenlerin etkisinde hayat sürdürme ve toplumların gelişimleriyle sürekli var olma isteği yabancılaşma kavramını ortaya çıkartmıştır. Aidiyet ve yabancılaşma olguları toplumsal hayatın neredeyse tüm alanlarını kapsamasına karşın, ayrı ayrı farklı alanlardaki yansımaları ve getirdiği sorunlar ışığında düşünürler, günümüz araştırmacıları, sanat içerisinde, seramik sanatı ve sanatçılar üzerinde yansımaları ve eserleri incelenerek ele alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Aidiyet, Yabancılaşma, Seramik, Ev, Kentleşme
Bilgisayar destekli tasarım ve üretim teknolojileri ile oluşturulan ürün tasarımları ve endüstriyel seramik eğitimindeki yeri
21.yy'ın ilk çeyreğinde bulunduğumuz çağda endüstriyel ürünlerin tasarımından üretimine, her aşamasında bilgisayar destekli teknolojilerin sağladığı olanaklardan faydalanılmaktadır. Geleneksel üretim sistemlerine göre bilgisayar destekli teknolojilerin, üretim süresi ve iş gücünü̈ azaltması, kalite ve verimliliği arttırması gibi etkileri, bu teknolojilerin yaygınlaşmasındaki önemli faktörlerdendir. Bilgisayar destekli teknolojiler, endüstriyel tasarım, otomotiv, havacılık, inşaat gibi sektörlerde seramik, plastik, metal, kompozit, gibi farklı birçok materyallerin kullanıldığı tasarım ve üretim süreçlerinde önemli bir unsur haline gelmektedir. İnsan yaşamının birçok ayrıntısında teknolojilerin kullanımı, çağın getirdiği gereksinimler sonucunda kaçınılmaz olarak yaygınlaşmaktadır. Buna paralel olarak eğitim modelleri ve uygulamalı alanlarda öğretim biçimleri de değişmektedir. Bu araştırmada endüstriyel seramik eğitiminde kullanılan geleneksel yöntemlere alternatif olarak, bir ürünün tasarımından üretimine tüm aşamalarında bilgisayar destekli teknolojiler kullanılarak yapılan uygulamalar incelenecektir. Uygulamalar sonucunda, bilgisayar destekli üretim ile geleneksel model-kalıp üretim yöntemleri karşılaştırmalı olarak ele alınacaktır. Endüstriyel seramik eğitimi alanında bilgisayar destekli teknolojilerin kullanımı teorik bilgilerle sınırlı olup, uygulama alanında kullanımları kısıtlıdır. Tasarım ve üretim süreçlerini kolaylaştıran bu teknolojilerin eğitim programlarının içerisine dahil edilmesi ile tasarım ve üretim aşamalarını hızlandırması ve çağa uygun hale getirmesi her alanda olduğu gibi endüstriyel seramik eğitimi için de büyük avantaj oluşturacaktır. Bu araştırma, üç boyutlu yazıcı ve CNC tezgahını kullanarak, endüstriyel seramik üretim süreçlerinde yapılan uygulamaları kapsamaktadır. Dijital ortamda tasarlanan ürünler, üç boyutlu yazıcıların plastik ve reçine bazlı biçimlendirme yapan çeşitleri ile prototip ve model çalışmalarında kullanılmıştır. Ayrıca endüstride yaygın olarak kullanılan CNC tezgahlarının küçük ölçekli modelleri ile eğitim ortamında alçı kalıp şekillendirme yöntemleri deneyimlenmiştir. Tasarım ve üretim yöntemlerinin disiplinler arası ortamlarda ele alınması, tasarım alanlarının birbirleriyle etkileşime girmelerine olanak sağlayacak bir faktördür. Farklı malzeme ve farklı üretim biçimlerinin seramik eğitiminde kullanılmak üzere uyarlanması, eğitimde; tasarım ve üretim aşamasında uygulama alanlarını genişleterek, yenilikçi ve özgün tasarımlar oluşturma imkanını arttıracağı düşünülmektedir.
Antik yunan seramiklerinin form ve bezeme nitelikleri açısından çağdaş seramikte yeniden ele alınışı
Antik Yunan seramik sanatı, kültürel ve tarihsel açıdan büyük bir öneme sahiptir. Anadolu'daki seramik üretim merkezlerinin coğrafi konumu ve zengin kaynakları sayesinde bu topraklarda yaşayan seramik ustaları Yunan seramiklerinin benzersiz tarzını yaratmakta önemli rol oynamışlardır. Bu eserler, tarzları ve estetik özellikleriyle sonraki uygarlıklara ilham kaynağı olmuşlardır. Roma, Bizans ve Osmanlı dönemlerinde Anadolu seramiği, kendi üslubunu oluştururken Yunan seramiğinin etkisini taşımıştır. Günümüzde bu kültürel miras, çağdaş seramik sanatında da varlığını sürdürmektedir. Günümüzde bazı sanatçılar, Antik Yunan döneminde Anadolu toprağı ve tekniği ile üretilen eserlerden ilham alarak seramik üretimine yeni teknikler ve estetik yaklaşımlar katmaktadırlar. Bu çalışma, Antik Yunan geleneğinin çağdaş sanattaki yansımalarını sosyal ve kültürel açıdan aynı zamanda günümüz tasarım trendleri bağlamında araştırmayı amaçlamaktadır. Araştırmanın temel amacı, farklı kültürler ve uygarlıklar arasındaki etkileşimleri ve günümüz sanatında yaratıcı süreçlerin nasıl geliştiğini karşılaştırmalı analiz yöntemi kullanarak ortaya koymaktır. Bu araştırma, çağdaş sanatta geleneksel unsurların kullanımını, dönüşümünü ve yeniden yorumlanmasını incelemeyi hedeflemektedir. Çalışmada Sosyal ve kültürel etkileşimlerin çağdaş sanattaki rolü, kültürel alışverişin sanat ve tasarım üzerindeki etkisi ve günümüzdeki sanat ve tasarım trendleriyle ilişkisi araştırılacaktır. Ayrıca, Antik Dönemde üretilen seramik teknolojisinin günümüz malzeme bilimi ve teknolojisi alanında nasıl bir kaynak oluşturabileceği de incelenmiştir. Bu çalışma ile sanatsal ve kültürel ögelerin farklı uygarlıklar boyunca devamlılığının ortaya konulması ve bu kültürel akışın günümüzdeki yaratıcı süreçleri nasıl etkiletildiğinin tespit edilmiştir. Ayrıca çalışma, antik dönemde üretilen seramik teknolojisinin günümüzdeki malzeme bilimi ve teknolojisi için nasıl bir kaynak oluşturabileceğini gösterecektir. Bu çalışma, çağdaş sanat ve tasarımın sosyokültürel bağlamlarını anlamak, kültürel etkileşimleri araştırmak ve sanatın ve tasarımın geçmişten günümüze nasıl evrildiğini anlamak isteyen akademisyenler veya araştırmacılar için değerli bir katkı sağlayacaktır.
Çağdaş seramik sanatında figüratif anlatım uygulamaları
Sanatta Yeterlik tezi olarak ele alınan bu çalışmada çağdaş seramik sanatı adına temelinde işlevsellik olan hazır seramik ürünler ile figüratif biçimin objeyi dönüştürmesi süreci araştırmanın temelini oluşturmaktadır. Seramik, medeniyet sürecinde üretilen sanat ve zanaat üretiminin belki de başını çekmektedir. Bu anlamda izleyici belleğinde köklüce tamamlanmış bir anlama sahiptir. Bu anlam, seramiğin ilk andan beri varlığının amacı olan eşya statüsünden ileri gelir. Çalışmanın amacı çağdaş seramik sanatında figüratif uygulamaların özellikle çömlek ile sentezinde nasıl bir karşılık bulduğunun araştırılmasıyla ilgilidir. Araştırma kapsamında çağdaş sanat konusu tarihsel kronolojisiyle ele alınmış, 1960 sonrası sanatta fikir değişiminin altı çizilmiştir. Figüratif anlatım gerek iki boyutlu düzlem, gerekse üç boyutlu formlarda primitiften günümüze betimsel oluşu ve basit temsil diliyle biçimlendirmenin yegane unsuru olmuştur. Bu bağlamda heykel ve seramik sanatı figüratif anlatım noktasında biçimlendirmedeki paydaşlığı güncelliğini sürdürmektedir. Figüratif anlatım günümüzde sadece geleneksel betimci bir biçimlendirme yöntemiyle münhasır değil, aynı zamanda gerçek vücutları anımsatmaktan çok geçmiş kodlara dayanan bir temsil dili haline gelmiştir ve güncelliğini sürdürmektedir. Figüratif anlatım olgusu heykel sanatı ve seramik sanatı bağlamında başlıklar altında açıklanmış, çağdaş seramik sanatında figüratif anlatım konusu tezin amacına paralel olarak ele alınmıştır. Ele alınan "Çağdaş Seramik Sanatında Figüratif Anlatım Uygulamaları" kapsamında üretilen uygulamalar araştırmalar bağlamında oluşturulmuş ve bu yönde şekillendirilmiştir.
M.Ö. 3000-M.Ö. 500 yılları arasında Anadolu uygarlıklarında kullanılan mühürler ve seramiğin mühürlerdeki yeri
MÖ3000-MÖ500 yılları arasında Anadolu'da yaşamış olan Erken Tunç Çağı, Hatti-Hitit uygarlıkları ve Urartu Krallığı dönemi içerisinde seramiğin malzeme olarak kullanım alanları incelenmektedir. Bu uygarlıkların kullanmış olduğu , o dönemlerin örneklerini yansıtan mühürler, kompozisyonel ve sanatssal açıdan değerlendirilmiştir.
Alternatif pişirim tekniklerinden sagarin araştırılması ve uygulanması
Seramik ateşle sağlamlaştığı keşfedilen önemli bir buluştur. En eski sanat dallarından birisi olarak kabul görmüş ve insanoğlunun yerleşik düzene geçmesinin ardından önemli bir kullanım malzemesi olarak günlük yaşamdaki yerini almıştır.Çok ince taneli, kıvamlı balçık çamuru, örgü sepetler üzerine sıvanarak kurutulmuş ve pişirilmiştir. İlk etapta dayanıklı bir kullanım süresi sağlaması hedeflenerek gerçekleştirilen pişirim etkinliği, yerini zamanla yeni arayışlara bırakmıştır. Pişirim teknolojilerinin ilerleyişi, dış etkenlere karşı direnç kazanmış ve kullanım sahası genişlemiş seramik ürünü ortaya çıkarmıştır. Seramiğin ortaya çıkmasındaki son aşamayı oluşturan pişirim zamanla sıra dışı, sanatsal bir boyut kazanmıştır.Sagar pişirim tekniği de bu önemli gelişmelerden bir tanesidir. Teknik yanmanın gerçekleşmesi için gerekli oksijen girişinin sınırlandırıldığı indirgen fırın atmosferinde gerçekleştirilmektedir. Tekniğe adını veren sagar kutuları ateş tuğlası, mukavemeti yüksek kil ve metal malzemeden üretilebilen; içerisine yerleştirilen ürünü uçuşan kül, istenmeyen is lekelerinden koruyan kapaklı fırın içi muhafaza kapları olarak tanımlanabilir. İlk olarak, seledon sırlı porselen ürünlerin odunlu ve kömürlü pişiriminin gerçekleştirildiği Çin'de alev, kül ve gazların yakın temasından korunması istenen porselen ürünler için kullanılmıştır.Sanatsal olarak sagar pişiriminin amacı, ilk kullanım amacının tersine kutu içerisine konulan sülfat, oksit, talaş, kuru yaprak, tuz ve çeşitlilik gösteren malzemeler ile bisküvi durumundaki seramik parçayı karşı karşıya getirerek kutuda yanma gerçekleştirmek, organik ve inorganik maddelerin ürün üzerindeki etkisini kuvvetlendirirken, kutunun içerisinde bulunduğu fırını bu etkilerden korumaktır.Bu pişirim tekniği, redüksiyonlu pişirim teknikleri arasında uygulayıcıya sır kullanmaksızın sınırsız geçişli görüntüler sağlayan bir alternatif pişirim tekniğidir. Uzun vadeli çalışmalar gerektiren tekniğin bilinen diğer yöntemler ile elde edilemeyecek türde etkileri, ona olan ilgiyi ve merakı arttırmaktadır.
Seramik sofra eşyası üretiminde kullanılan mekanik dekor yöntemlerinin sanatsal ifade aracı olarak kullanımı
Seramik üretimi başladığı ilk dönemlerden itibaren onu dekorlamak, güzel göstermek ve bazen de işlevi ile örtüşen estetik değerler katmak insanoğlunun çabaları arasında yer almıştır. Bu çaba zaman ilerledikçe, medeniyetler, imkânlar ve teknoloji geliştikçe yeni boyutlar kazanarak varlığını sürdürmüştür. Süreç içerisinde, dekor yöntemleri hem bir ihtiyaç nesnesi hem de bir sanat alanı olan seramik için her zaman üretilene değer katan bir unsur olarak değerlendirilmiştir. Seramik sanatı içinde en çok estetik kaygı güdülen üretim türlerinden biri olan sofra seramiğinde, 19.yy. endüstrileşme süreciyle birlikte başlayan seri üretim olanakları kullanılmış, böylelikle dekorda da yeni yöntemler geliştirilmeye başlanmıştır. Bu imkânlar içinde kullanılan mekanik dekor yöntemleri, üretimin yapıldığı döneme bağlı olarak yenilenmiş ve çeşitlenmiştir. Seramik; kimyası, işlevselliği, biçimi ve bunlara bağlı eklenen dekorlarla daha estetik bir ifade kazanmaktadır. Endüstriyel bağlamda çözümlenen yöntemler, sanatçılar tarafından yeniden yorumlanıp güçlü bir ifadeye kavuşmuştur. Bu çalışmada öncelikle literatür taraması yapılıp nitel araştırma yöntemlerinden döküman toplama yoluyla tarihsel süreç araştırılmıştır. Ardından sektör içerisinde yapılan (sofra eşyası üreten firmada) gene nitel araştırma yöntemlerinden biri olan katılımcı gözlem yoluyla veriler toplanarak güncel mekanik dekor yöntemleri listelenerek çağdaş sanatçı örnekleri anlatı analizi yöntemiyle araştırılıp konunun sanatsal ifade aracı olarak kullanış biçimleri ele alınmıştır. Son bölümde ise yapılan uygulama süreci aracılığıyla konu tartışılarak değerlendirilmeye çalışılmıştır.
Tekerlekli sandalye kullanıcısı olan bedensel engelliler için klozet tasarımı ve vitrifiye imalat sürecinde CAD/CAM sistemleriyle üretimi
Tuvalet ve banyo kullanımı bedensel engelli kişiler için Türkiye'de olduğu gibi diğer ülkelerde de önemli sorun teşkil eden konuların başında gelmektedir. Bedensel engellilerin tuvalet ihtiyaçları bazı özel gereksinimleri beraberinde getirirken, bu ihtiyaçların anlık çözümlenmesi yetersiz kalmakta ve engellilerin günlük yaşamlarını zorlaştırmaktadır. Engelliler üzerinde olumsuz etkiler yaratan zorlukları gidermeye yönelik inovasyon, ergonomi, hijyen ve uluslararası standartlar gibi kavramlar ortaya çıkarken, engeli olan bireylerin ihtiyaçlarını kolaylıkla gidermelerini sağlayacak evrensel tasarım yaklaşımı bu noktada önem kazanmaktadır. Engelliler için tuvalet kullanımı 20. Yy sonunda ilk kez söz konusu olurken, başlangıçta İngiltere'de sınırlı sayıda tekerlekli sandalye kullanan engelli bireyler bu olanaktan faydalanabilmiştir. Zaman içinde yaygınlaşsa da, banyolardaki yetersiz alanlar, sağlığa uygun olmayan koşullar, ergonomik olmayan klozet ve lavabo tasarımları gibi genel sorunların hiçbir zaman tam olarak çözümlenemediği gözlemlenmiştir. Bedensel engellilerin tuvalet kullanımında yaşadıkları sorunları hedef alan bu çalışmada, tasarım süreçleri, kalıplama süreçleri (CAD/CAM), işletme ortamında imalat süreçleri, fonksiyon test aşamaları Seramik Sağlık Gereçleri sektöründe uygulamalı olarak incelenecektir. Bu imalat süreci ile Klozet ve Lavabo ünitelerinin tasarımında, bu her iki sağlık gerecinin aynı gövde üzerinde konumlandırılıp ergonomi (kolay kullanım), fonksiyon, su ve alan tasarrufu elde edilmesine odaklanılmıştır. Böylece bedensel engelli kişilerin tuvalet kullanımında Seramik Sağlık Gereçlerinden klozet ve lavaboların daha kolay ve pratik olmasına yönelik farkındalık yaratmak ve önerilen çözümlerin, banyolarda genel kullanıma açık olarak yaygınlaştırılması amaçlanmaktadır. Bu araştırmada, önerilen engelsiz banyo tasarımı ile engeli olan bireylerin ihtiyaçlarını kolaylıkla gidermelerini sağlayacak evrensel bir tasarım yaklaşımı öne sürülürken, aynı zamanda onların tüm bireyler gibi toplumda sosyal yaşamın içinde özgürce yer almalarını sağlamaya yardımcı olacak bir sosyal sorumluluk projesi olması hedeflenmektedir. Anahtar Sözcükler: Bedensel Engelli, Bilgisayar Destekli Tasarım ve İmalat, Seramik Sağlık Gereçleri, Vitrifiye, Engelli Klozeti
Bauhaus ekolünün günümüz Türkiye'sindeki seramik eğitimine, endüstriyel seramik sanatçılarına ve tasarımına etkisi
Bauhaus, sadece bir temel sanat akımlarına "başkaldırı" ekolü değil, aynı zamanda bir anlayış ve bir yeniden doğuştur. Her ne kadar Almanya'da doğup büyümüşse de, dünyanın geri kalanı için de önemli bir ilham kaynağı olmayı başarmıştır. Heykeltıraşlık, mimari, endüstriyel ürün tasarımı ve diğer birçok alan gibi seramik alanını da doğrudan etkileyen bu akım, güçlü eğitim modelleri ile desteklenen zorlu bir eğitim süreci içermektedir. Günümüzde de özellikle Türkiye gibi ülkeler bu noktada önemli kazanımların elde edilmesi adına bazı okullar ve sanat meslek yüksek okulları nezdinde bu akım ve akımın yön verdiği temel dalları desteklemiştir. Bu çalışmada genel olarak Bauhaus akımının dünü ve bugününe odaklanılmış ve temel kavram ve çerçeveler oluşturulduktan sonra Türkiye'deki geçmiş ve günümüz yansımalarına yer verilmiştir. Aynı zamanda seramikte Bauhaus eğitimine ve bu eğitimin dinamiklerine Türkiye ve Dünya perspektifinde değinilmiştir.