
2,794
Archived Theses
16
DOIs Assigned
1%
DOI Rate
Discipline
Hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda sanal gerçeklik gözlüğü ve solunum egzersizi uygulamalarının oluşan semptomlar ve yaşam kalitesi üzerine etkilerinin değerlendirilmesi
Giriş ve Amaç: Hemodiyaliz tedavisi alan hastalar sıklıkla tedavi ile ilişkili çeşitli semptomlar deneyimlemekte olup; bu durum yaşam kalitelerini olumsuz yönde etkilemektedir. Bu araştırmanın amacı, hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda sanal gerçeklik gözlüğü ve solunum egzersizlerinin oluşan semptomlar ve yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntemler: Bu randomize kontrollü araştırma 25.10.2022-03.09.2024 tarihleri arasında hemodiyaliz tedavisi alan 138 hasta ile bir üniversite hastanesinin hemodiyaliz kliniği, bir eğitim araştırma hastanesi ve bir devlet hastanesinin diyaliz üniteleri, ile özel iki hemodiyaliz kliniğinde gerçekleştirildi. Hastalar randomizasyon tablosu kullanılarak sanal gerçeklik gözlüğü uygulanan, solunum egzersizi yapılan ve kontrol grubu olmak üzere üç gruba ayrıldı. Hastalara birer hafta ara ile toplamda üç uygulama gerçekleştirildi. Veriler yüz yüze olarak Kişisel Bilgi Formu, Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği Kısa Formu Türkçe Sürümü, Diyaliz Semptom İndeksi ile toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS paket programı 27 sürümü kullanılarak tanımlayıcı istatistiksel yöntemler, ANOVA, Kruskal Wallis H, Tukey post-hoc testi, Pearson ki-kare testi, Fisher kesin ki-kare testi, Bonferroni testi ve Çoklu Regresyon Modeli Analizleri kullanılarak değerlendirildi. Anlamlılık en az p<0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: Gruplar arası yapılan karşılaştırmada, uygulama sonrası birinci ve ikinci haftada yapılan değerlendirmede sanal gerçeklik gözlük uygulaması yapılan hasta grubunda, genel sağlık, fiziksel sağlık, psikolojik sağlık, sosyal ilişkiler ve çevre ilişkili yaşam kalitesinin istatistiksel olarak anlamlı derecede daha iyi olduğu saptandı (p<0,05). Derin solunum egzersizi ve sanal gerçeklik gözlük uygulanan gruplarda hastaların grup içi değerlendirmesinde genel sağlık, fiziksel sağlık ve psikolojik sağlık ilişkili yaşam kalitesi değişiminin istatistiksel olarak anlamlı düzeyde olduğu saptandı (p<0,05). Uygulama sonrası birinci hafta diyaliz semptomlarının değerlendirmesinde, solunum egzersizi ve kontrol gruplarına kıyasla sanal gerçeklik gözlük müdahale grubunda ağız kuruluğu, göğüs ağrısı ve sinirli hissetme semptomlarının istatistiksel olarak anlamlı derecede daha az görüldüğü saptandı (p<0,05). Modelin bağımsız değişkenleri ile bağımlı değişken arasındaki ilişki incelendiğinde; sanal gerçeklik gözlüğü uygulaması yapılan hastaların fiziksel ve psikolojik sağlıkla ilişkili yaşam kalitelerinin daha yüksek olduğu bulundu. Sonuç: Bu araştırmada, derin solunum egzersizi ve sanal gerçeklik gözlüğü uygulamalarının hastaların yaşam kalitelerini olumlu yönde etkilediği saptandı. Sanal gerçeklik gözlüğü kullanan hastalarda ağız kuruluğu, göğüs ağrısı ve sinirli hissetme gibi semptomların daha az görüldüğü belirlendi. Hemodiyaliz tedavisi alan hastaların yaşam kalitelerinin iyileştirilmesinde ve bazı semptomların azaltılmasında sanal gerçeklik gözlüğü ve derin solunum egzersizi uygulamaları önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Hemodiyaliz, yaşam kalitesi, hemodiyaliz semptomları, sanal gerçeklik gözlüğü, solunum egzersizi Destekleyen Kurum: Bu çalışma, Trakya Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından desteklenmiştir. Proje No: 2021/160
İnmeli hastalara bakım veren hasta yakınlarının bakıma hazır oluşluk ve stres durumlarının değerlendirilmesi
Giriş ve Amaç: Bu araştırmanın amacı, inmeli hastalara bakım veren hasta yakınlarının bakıma hazır oluşluk ve stres durumlarını değerlendirmektir. Gereç ve Yöntemler: Kesitsel tanımlayıcı tipte olan bu araştırma, nöroloji kliniğinde inme tanısı almış 118 hastanın primer bakım verici olan hasta yakınları ile yürütüldü. Veriler 'Bakıma Hazır Oluşluk Ölçeği', 'Bakım Verenin Stres Ölçeği' ve 'Hasta Yakını Tanıtım Formu' kullanılarak toplandı. Çalışmada elde edilen veriler, tanımlayıcı istatiksel yöntemler (ortalama, standart sapma, frekans, yüzde, maksimum, minimum) ve Student t testi, Oneway Anova testi, Kruskall Wallis testi ve korelasyon analizi kullanılarak değerlendirildi. p< 0,05 değeri istatiksel olarak anlamlı kabul edildi. Bulgular: Bakım vericilerin yaş ortalamasının 52.00±14,00 yıl, %70,3'ünün kadın, %80,5'inin evli, %66,9'unun ilköğretim mezunu olduğu saptandı. Bakım vericilerin cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, çocuk sayısı, çalışma durumu, gelir düzeyi, kronik hastalığa sahip olma durumu, hastaya yakınlık derecesi gibi özelliklerinin bakım vermeye hazır oluşluk ve stres durumlarını etkilemediği saptandı. Köyde yaşayanların bakım vermeye hazır oluşluk düzeylerinin düşük, stres düzeylerinin ise yüksek olduğu bulundu. Sonuç: Bakım vericilerin stres düzeyi arttıkça bakım vermeye hazır oluşluk düzeylerinin azaldığı saptandı. İnme geçiren hastaların yakınlarının bakıma hazır oluşluk ve stres durumlarının hemşireler tarafından değerlendirilmesi ve gerekli girişimlerin uygulanması önerilmektedir.
Kanser nedeniyle kolorektal cerrahi girişim geçirmiş hastalarda ameliyat sonrası iyileşme ile hastaların iyilik hali arasındaki ilişkinin incelenmesi
Giriş ve Amaç: Bu araştırma kanser nedeniyle kolorektal cerrahi girişim geçirmiş hastalarda ameliyat sonrası iyileşme ile hastaların iyilik hali arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapıldı. Gereç ve Yöntemler: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı nitelikteki bu çalışma kanser nedeniyle kolorektal cerrahi girişim geçirmiş 110 hasta ile yürütüldü. Çalışmanın verileri Kişisel Bilgi Formu, Ameliyat Sonrası İyileşme İndeksi ve Bütüncül İyilik Hali Ölçeği ile toplandı. Veriler SPSS 22.0 programında, tanımlayıcı istatistikler, Bağımsız örneklem t-testi, Mann Whitney U ve Kruskal Wallis ve Spearman Korelasyon analizi ile değerlendirildi. p<0,05 olan değerler istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Bulgular: Hastaların ameliyat sonrası iyileşmede yaşadıkları güçlüklerin orta düzeyde olduğu, en fazla güçlüğün fiziksel semptomlarda, en az güçlüğün ise psikolojik semptomlarda yaşandığı saptandı. Ameliyat sonrası süreçte, hastaların bütüncül iyilik hallerinde üzüntü veren duygu ve bağlı olmama boyutlarının en fazla etkilendiği; hastaların yaş, cinsiyet, çalışma durumu, sigara kullanma durumu, daha önce cerrahi girişim geçirmiş olmaları, ameliyat türü, ameliyat sonrası gün sayısı ve stoma türü ile ameliyat sonrası iyileşme durumu arasında ilişki olduğu belirlendi. Kolorektal cerrahi girişim geçiren hastaların ameliyat sonrası iyileşme durumları ile bütüncül iyilik halleri arasında pozitif bir ilişki vardı. Sonuç: Kolorektal cerrahi girişim geçiren hastaların ameliyat sonrası iyileşme durumları ile bütüncül iyilik halleri arasında paralel bir ilişki vardır. Ameliyat sonrası iyileşmeye yönelik yaşanan güçlükler arttıkça, hastaların bütüncül iyilik halleri de bozulmaktadır. Kanser nedeniyle kolorektal cerrahi girişim geçirmiş bireylerin tedavi ve bakım sürecinde ameliyat sonrası hasta sonuçlarının yanı sıra iyilik hallerini de iyileştirecek hemşirelik girişimlerinin uygulanması, hastaların fiziksel, psikolojik ve sosyal açıdan desteklenmesi önerilmektedir. Anahtar kelimeler: Ameliyat sonrası bakım, ameliyat sonrası iyileşme, hemşirelik bakımı, iyilik hali, kolorektal kanser.
Travma, acil ve cerrahi kliniklerinde çalışan hemşireler ile ulusal medikal kurtarma ekibinde görev alan hemşirelerin afetlere hazırbulunuşluk durumları
Giriş ve Amaç: Hemşirelerin, afete hazırbulunuşluk ve müdahale konularında yeterliliğe ve yetkinliğe sahip olmasının, afet kaynaklı mortalite ve morbidite oranlarının azaltılmasında önemli rol oynayacağı vurgulanmaktadır. Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı nitelikteki bu çalışmanın amacı, travma, acil ve cerrahi kliniklerinde çalışan hemşireler ile Ulusal Medikal Kurtarma Ekibi içerisinde görev alan hemşirelerin afetlere hazırbulunuşluk durumlarının incelenmesidir. Gereç ve Yöntemler: Araştırma, Temmuz 2022-Mart 2023 tarihlerinde Trakya Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi travma, acil ve cerrahi servisleri ile Edirne İl Sağlık Müdürlüğü UMKE Ekibi'nde görev alan ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan 122 hemşire ile yapıldı. Araştırma verilerinin toplanmasında "Kişisel Bilgi Formu'' ve ''Afet Hazırbulunuşluk Ölçeği (AHBÖ)'' kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesinde, ortalama ve standart sapma, frekans ve yüzde ile Ki-Kare testi, bağımsız örneklem t-testi ve varyans analizi kullanıldı. Sonuçlar; %95 güven aralığında, anlamlılık ise p<0,05 altında değerlendirildi. Bulgular: Travma, acil ve cerrahi birimlerde görev yapan hemşirelere kıyasla UMKE'de görev yapan hemşirelerin afet hazırbulunuşluk düzeyinin daha yüksek olduğu saptandı. 11 yıl ve üzeri mesleki deneyimi olan, daha önce afet yaşayan, bir acil veya afet durumunda görev alan, afet ve acil durum hazırlık eğitimlerine katılan, afet ve acil durumda sorumluluklarını ve görevlerini bildiğini belirten, afet bilinci, afete hazırlık veya afetlere müdahale temalı yayın takip eden, herhangi bir afet durumunda müdahale çalışmalarına katılabilme açısından kendini hazır ve yeterli gören hemşireler ile UMKE'de görev yapan evli hemşirelerin afetlere hazırbulunuşluk düzeylerinin daha yüksek olduğu belirlendi. Sonuç: Hemşirelerin afet hazırbulunuşluk düzeyleri orta düzeydeydi ve UMKE hemşireleri daha hazırdı. Hemşirelerin afete hazırlık eğitimlerine katılımının desteklenmesi, afet öncesinde afet senaryolarındaki rol ve sorumluluklarının belirlenmesi ve hemşirelerin afetlere daha hazırlıklı olmalarının teşvik edilmesi önerilmektedir.
Yoğun bakım hemşirelerinin tıbbi cihaz alarm deneyimleri
Giriş ve Amaç: Sağlık hizmetlerinin sunumunda önemli konulardan birisi hasta güvenliğidir. Hasta güvenliğinin sağlanması tıbbi hataların en aza indirilmesi ile gerçekleşebilmektedir. Yoğun bakım ünitelerinde tıbbi hataların birçoğu yanlış alarmlar nedeniyle oluşmaktadır. Yoğun bakım ünitelerinde çalışan hemşireler yanlış alarmların sık gerçekleşmesi sonucunda birçok deneyim ile karşı karşıya kalmaktadır. Yanlış alarmlar nedeniyle hemşirelerin yaşadığı deneyimler alarm yorgunluğunu ve duyarsızlığını meydana getirmektedir. Alarm yorgunluğu hem hemşire için hem de hasta güvenliği için olumsuz sonuçlar oluşturmaktadır. Bu çalışma yoğun bakım ünitelerinde çalışan hemşirelerin alarm deneyimlerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metod: Araştırma nitel çalışma deseni olan Giorgi'nin fenomenolojik yaklaşımı benimsenerek yapılmıştır. Araştırma Şubat-Mayıs 2023 tarihleri arasında Edirne Sultan 1. Murat Devlet Hastanesinde yoğun bakım ünitelerinde çalışan 21 hemşire ile gerçekleşmiştir. Araştırma verileri yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak hemşireler ile yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Hemşireler ile yapılan yüz yüze görüşmeler 2 adet ses kayıt cihazı ile kayıt altına alınmıştır. Bulgular: Araştırma verilerinden 3 ana tema ve 11 alt tema elde edilmiştir; 'Hemşirelerin Tıbbi Cihaz Alarmı Konusundaki Deneyimleri', 'Hemşirelerin Yanlış Alarm Konusundaki Düşünceleri' ve 'Hemşirelerin Alarm Yorgunluğu Hakkındaki Düşünceleri' dir. Hemşirelerin çoğu yanlış alarmlardan meydana gelen ve hasta güvenliğini tehdit eden deneyimler yaşadığını belirtmektedir. Yanlış alarmların hemşireler üzerinde stres, psikolojik yıpranma, baskı, gürültü kirliliği, zaman kaybı, iş aksaması/iş yükü gibi sonuçları olduğunu belirtmişlerdir. Hemşirelerin çoğu alarm yorgunluğunu hissettiğini belirtmiştir. Hemşirelerin çoğu alarm duyarsızlığının gerçekleşmediğini bildirmiştir. Sonuç: Alarm yorgunluğunun hemşirelerde sık rastlanan bir sorun olduğu belirlenmiştir. Yanlış alarmların meydana gelmesi sonucunda olumsuz hasta sonuçları ortaya çıkmıştır. Hemşireler alarm duyarsızlığı gelişmediğini belirtseler de alarm duyarsızlığına ilişkin bulgular saptanmıştır. Hemşirelerin eğitimine önem verilmesi, alarm yorgunluğunun ve yanlış alarmların önlenmesine dair politikalar oluşturulması, yanlış alarmların hasta güvenliğini nasıl etkilediği üzerinde durulması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Yoğun Bakım Hemşiresi, Alarm Yorgunluğu, Yanlış Alarm, Hasta Güvenliği, Hemşirelik Nitel Çalışma.
Meme kanseri tanısı alan kadınlara oral mukoziti önlemeye yönelik verilen eğitimin yaşam kalitesine etkisi
Giriş ve Amaç: Bu randomize kontrollü araştırma, meme kanseri tanısı alan kadınlara oral mukoziti önlemeye yönelik verilen eğitimin yaşam kalitesine etkisini değerlendirmek amacıyla planlandı. Gereç ve Yöntemler: Bu araştırma, Şubat-Ağustos 2023 tarihleri arasında bir onkoloji hastanesinin ayaktan kemoterapi ünitesinde tedavi görmekte olan 43 deney ve 42 kontrol olmak üzere 85 meme kanseri tanılı hasta ile yürütüldü. Araştırmanın verileri; Hasta Bilgi Formu, DSÖ Oral Toksisite Kriterleri, Ağız Değerlendirme Rehberi, EORTC QLQ-C30 Yaşam Kalitesi Ölçeği, ECOG Performans Skalası kullanılarak toplandı. Bulgular, SPSS 26.0 programında değerlendirildi. Veriler, Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi, bonferroni post hoc testi, Wilcoxon signed-rank testi kullanılarak analiz edildi. p<0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 57,08±10,97 yıl olup deney ve kontrol grubunda yer alan hastaların kişisel, hastalığa ve tedaviye ilişkin özellikler açısından benzer özelliklere sahip olduğu belirlendi. Deney grubunda eğitim sonrası oral mukozit evresinde anlamlı düzeyde gerileme, ağız sağlığında iyileşme olduğu saptandı (p<0,05). 21. günde yapılan değerlendirmelerde deney grubunun genel sağlık puan ortalamasının ve fonksiyon skorunun alt boyutları olan fiziksel işlev, rol işlevi, duygusal işlev, bilişsel ve sosyal işlevi kapsayan yaşam kalitesine ilişkin puan ortalamalarının kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı derecede arttığı; deney grubunda yorgunluk, iştahsızlık, bulantı-kusma, dispne ve uykusuzluğu içeren semptom puan ortalamalarının anlamlı derecede azaldığı, kontrol grubunda ise yorgunluk ve uykusuzluğun anlamlı derecede arttığı bulunmuştur (p<0,05). Sonuç: Meme kanseri tanısı ile kemoterapi alan kadınlara oral mukoziti önlemeye yönelik verilen eğitimin oral mukozit şiddetini azalttığı ve yaşam kalitesini arttırdığı saptanmıştır. Hemşirelerin oral mukoziti yönetebilmek ve yaşam kalitesini arttırmak için hastalara bu konuda eğitim vermeleri önerilmektedir.
İnhaler ilaç uygulanan 3-6 yaş çocuklarda masal okuma ve boyama yapmanın çocukların korku düzeyine ve ebeveyn sağlık bakım memnuniyetine etkisi
Giriş ve Amaç: İnhalasyon tedavisi, ilacın direkt akciğerlere uygulanması, kısa sürede hızlı etki göstermesi, non-invaziv olması, yan etkilerinin az olması nedeniyle sık tercih edilmektedir. Ancak çocukların inhaler ilaç uygulaması sırasında yaşadığı korku ve anksiyete tedaviye uyumlarını zorlaştırmaktadır. Bu çalışma ilk kez maske ile inhaler ilaç uygulanan 3-6 yaş çocuklarda masal okuma ve boyama yapmanın çocukların korku düzeyine ve ebeveyn sağlık bakım memnuniyetine etkisini belirlemek amacıyla gerçekleştirildi. Gereç ve Yöntem: Çalışma randomize kontrollü müdahale çalışmasıdır. Araştırma 15.09.2023-20.01.2024 tarihleri arasında bir devlet hastanesinin Çocuk Hastalıkları Kliniği'nde yatan ve ilk kez maske ile inhaler ilaç alan 3-6 yaş arasındaki 99 çocuk ve ebeveyni ile yürütüldü. Araştırmada masal okuma grubu (n=33), boyama yapma grubu (n=33) ve kontrol grubu (n=33) olmak üzere üç grup vardı. Masal okuma grubunda yer alan çocuklara işlem süresinde araştırmacı tarafından masal okuma yapıldı. Boyama yapma grubundaki çocuklarla kuru boya ile boyama yapıldı. Kontrol grubundaki çocuklara servisin rutin işlemleri uygulandı. Verilerin toplanmasında "Çocuk ve Aile Bilgi Formu", "Çocuk Korku Ölçeği", "Çocuklarda Emosyonel Göstergeler Ölçeği", PedsQL Sağlık Bakımı Ebeveyn Memnuniyet Ölçeği (PedsQL SBEMÖ)" kullanıldı. Veriler IBM SPSS V23 programında; tanımlayıcı istatistikler, Kruskal Wallis, Pearson Ki Kare, Kolmogorov Smirnov, Shapiro Wilk, Wilcoxon, Fisher Freeman Halton, Spearman's korelasyon testleri kullanılarak analiz edildi. Bulgular: Masal okuma ve boyama yapma grubunda yer alan çocukların inhaler ilaç uygulaması sırasındaki Çocuk Korku Ölçeği ve Çocuklarda Emosyonel Göstergeler Ölçeği medyan puanları kontrol grubunda yer alan çocuklara göre düşük bulundu (p<0,001). Masal okuma ve boyama yapma gruplarının inhaler ilaç uygulaması sırasındaki Çocuk Korku Ölçeği ve Çocuklarda Emosyonel Göstergeler Ölçeği medyan puanlarının işlem öncesine göre daha düşük olduğu saptandı (p<0,001). Kontrol grubunda yer alan çocukların işlem sırasındaki Çocuk Korku Ölçeği ve Çocuklarda Emosyonel Göstergeler Ölçeği medyan puanları işlem öncesine göre yüksek bulundu (p<0,001). Boyama yapma ve masal okuma grubunda yer alan ebeveynlerin PedsQL SBEMÖ medyan puanlarının kontrol grubunda yer alan ebeveynlere göre yüksek olduğu belirlendi (p<0,001). Boyama grubunda yer alan ebeveynlerin PedsQL SBEMÖ medyan puanlarının masal okuma grubunda yer alan ebeveynlere göre yüksek olduğu bulundu (p<0,001). Sonuç: Çalışma sonucunda 3-6 yaş çocuklarda inhaler ilaç uygulama sırasında masal okuma ve boyama yapmanın çocukların korku düzeyini ve negatif emosyonel göstergelerini azalttığı, ebeveynlerin sağlık bakım memnuniyetlerini arttırdığı bulundu. İnhaler ilaç uygulama sırasında boyama yapma etkinliğinin masal okumaya göre ebeveynlerin memnuniyetinin artmasında daha etkili olduğu bulundu. Anahtar kelimeler: İnhaler ilaç, korku, masal okuma, boyama yapma, memnuniyet.
İlk kez baba olacaklara roy adaptasyon modeline göre verilen eğitimin babalık rolüne etkisi
Giriş ve Amaç: Ebeveynler, çocukların fiziksel, zihinsel ve çevresel refahı toplumun gelişimine olumlu katkıda bulunurlar. Babalardan ortak ebeveynlik, çocuğun hayatında aktif olma ve çocuğa bakım sağlama gibi beklentiler, toplumsal cinsiyet rollerindeki algının değişmesiyle, artmıştır. Bu çalışma ilk kez baba olacak erkeklere Roy Adaptasyon Modeline göre verilen babalık eğitiminin babalık rolü üzerine etkisini belirlemek amacıyla yarı deneysel saha çalışması olarak yürütüldü. Gereç ve Yöntemler: Araştırma, Mayıs 2019 – Aralık 2022 tarihleri arasında ilk kez baba olacak 95 (41 müdahale grubu, 54 kontrol grubu) bireyler ile gerçekleştirildi. Veriler Baba Rolü Algı Ölçeği, Baba Katılım Ölçeği, Pharis Öz-Güven Ölçeği ve Baba-Bebek Bağlanma Ölçeği kullanılarak doğumdan önce, doğumdan 2 ay sonra ve doğumdan 6 ay sonra olacak şekilde toplandı. Veriler; tanımlayıcı analizler, ki-kare testleri, bağımlı-bağımsız örneklem t testi, Mann Whitney u testi, Wilcoxon işaret sıraları testi ve korelasyon analizi ile değerlendirildi. Bulgular: İlk kez baba olacaklara Roy Adaptasyon Modeline göre müdahale grubuna verilen babalık eğitimi, eğitim verilmeyen kontrol grubundakilere göre Babalık Rolü Algı Ölçeği, Baba Katılım Ölçeği, Pharis Öz-Güven Ölçeği ve Baba-Bebek Bağlanma Ölçeği puan ortalamaları yüksek bulundu (sırasıyla p<0,001; p=0,009; p=0,001; p=0,002). Babaların, babalık rolü algısı ile baba katılımı arasında orta düzeyde pozitif yönlü ilişkinin olduğu; bebek bakımına katılımları sağlandığında baba-bebek bağlanmasının erken dönemde gerçekleştiği belirlendi (sırasıyla p=0,002, rs=0,437; p=0,034, rs=0,288). Sonuç: Roy Adaptasyon Modeline göre hazırlanan ve ilk kez baba olacaklara verilen eğitimin babalık rolü algısına, bakıma katılıma, babaların özgüvenlerine ve bebekleri ile olan bağlanmalarına olumlu etkisinin olduğu belirlendi. Baba adaylarının doğumdan sonra rol algısının yükseltilmesi, özgüvenlerinin düşmemesi ve baba-bebek bağlanmasının erken dönemde sağlanması için babalara Roy Adaptasyon Modeli'ne göre hazırlanmış eğitimin verilmesi önerilmektedir.
Klinikte çalışan hemşirelerde iş yükü belirleme ölçeğinin geliştirilmesi
Giriş ve Amaç: Bu çalışmanın amacı "Klinikte çalışan hemşirelerde iş yükü belirleme ölçeği"nin geliştirilmesidir. Gereç ve Yöntemler: Bu kesitsel ve metodolojik tipte olan çalışma Kocaeli şehir hastanesi iç hastalıkları 1 ve iç hastalıkları 2 kliniğinde 01.11.2023- 01.05.2025 tarihleri arasında yapıldı. Ölçek için madde havuzu oluşturuldu ve gözlemlenen işler listelenerek iş değerleme yöntemlerinden sayısal olan yöntemler kısmında var olan puanlama sistemi yöntemine göre süre, beceri, çaba, sorumluluk, deneyim olmak üzere 5 faktöre göre değerlendirilip puanlandırıldı. 44 maddelik taslak ölçek önce uzman görüşüne sunulup sonrasında ön uygulaması yapıldı. Gözlem sayısı esas alınan örneklemde 310 gözlem ve 30 paralel gözlem yapıldı. Veriler SPSS 22 ve LISTREL 5.6 paket programları ile analiz edildi. Açıklayıcı faktör analizi, doğrulayıcı faktör analizi, Uyum iyiliği testleri ve Cronbach Alpha testi yapıldı. Paralel gözlem verileri için t testi uygulanarak istatistiksel analiz yapıldı. Anlamlılık düzeyi 0.05 olarak ele alındı. Bulgular: Klinikte çalışan hemşirelerde iş yükü belirleme ölçeğinin KGİ 0,96 değerinde belirlendi. Açıklayıcı faktör analizine göre 26 madde ölçekten çıkarılarak geriye 18 madde kaldı. KMO değeri 0,771 olarak saptandı. Bartlett küresellik testine göre veriler ile değişkenler arasında anlamlı düzeyde bir ilişki saptandı. Yamaç eğilim grafiğine göre ölçek tek boyutlu yapıda olduğu saptandı. Uyum iyiliği indekslerinde ꭓ2/sd:1,68, GFI: 0,91, CFI:1 RFI:0,86, RMSEA:0,079, NFI:0,88 ve S-RMR: 0,093 olarak saptandı. Cronbach Alpha katsayısı 0,762 olarak saptandı. 18 maddeden oluşan ölçek için yapılan paralel gözlemde çok yüksek düzeyde uyum ve tutarlılık saptandı. Sonuç: Klinikte çalışan hemşirelerde iş yükü belirleme ölçeği yapılan analizler sonucunda toplam puanı arttıkça hemşire iş yükü düzeyinin arttığı olarak değerlendirilmektedir. 18 maddeden oluşan geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olarak kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.
Spinal anestezi ile varis operasyonu geçiren hastalarda konfor düzeyi ve konforu etkileyen faktörler
Giriş ve Amaç: Varis, venöz hipertansiyona bağlı olarak alt ekstremite venlerini etkileyen ve tedavi gerektiren en yaygın damar hastalıklarından biridir. Cerrahi operasyon uygulanan hastalarda konfor düzeyinin değerlendirilmesi, uygun hemşirelik girişimlerinin planlanması ve uygulanması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu doğrultuda, bu çalışma spinal anestezi altında varis operasyonu geçiren hastaların konfor düzeyini belirlemek ve konforu etkileyen faktörleri ortaya koymak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Gereç ve Yöntemler: Tanımlayıcı ve kesitsel araştırma tipinde olan bu çalışma bir devlet hastanesinin Kalp-Damar ve Göğüs Cerrahisi Servisine 01.11.2023-01.05.2024 tarihleri arasında yatış yapan 142 hasta ile yürütüldü. Veriler "Hasta Bilgi Formu", "Vizüel Analog Skala" ve "Perianestezi Konfor Ölçeği" kullanılarak toplandı. Bulgular: Araştırmaya katılan hastaların yaş ortalaması 49,36±11,96 yıl olup, %64,8'i kadındır. Hastaların konfor düzeyi ile birlikte, insizyona bağlı ağrı ve spinal anesteziye bağlı baş ağrısı düzeylerinin de orta düzeyde olduğu saptandı. 61 yaş ve üzeri olan, evli ve emekli olan hastaların konfor düzeyinin daha yüksek olduğu belirlendi (p<0,05). Kronik bir hastalığı bulunan, ailede varis öyküsü bulunmayan hastaların konfor düzeyi daha yüksek tespit edildi (p<0,05). Ameliyat olma korkusu yaşamayan, ameliyatının başarısız geçeceği yönünde kaygısı olmayan ve ameliyathanede olumlu duygular içinde olan bireylerin konfor düzeyi daha yüksek bulundu (p<0,05). Ameliyat sonrası kusma ve üriner sondaya bağlı rahatsızlık yaşayan hastaların konfor düzeyinin daha düşük olduğu belirlendi (p<0,05). Sonuç: Araştırma sonucunda, spinal anestezi ile varis operasyonu geçiren hastaların konfor düzeylerinin ortalamanın üzerinde olduğu saptanmıştır. Ayrıca, hasta konforunu etkileyen sosyo-demografik, klinik ve bireysel algıya ilişkin birçok farklı faktörün belirleyici olduğu görüldü. Elde edilen bulgular doğrultusunda, hasta konforunu değerlendirmeye yönelik geçerli ve güvenilir ölçüm araçlarının klinik uygulamalarda kullanılması önerilmektedir. Bunun yanı sıra, hasta konforunu artırmaya yönelik geliştirilecek hemşirelik müdahale programlarının etkililiğini değerlendiren deneysel tasarımlı çalışmaların yapılması da önerilmektedir.
Acil servise başvuran hastalarin akılci ilaç kullanımı ve sağlık okuryazarlık düzeyi
Giriş ve Amaç: Akılcı ilaç kullanımı ve sağlık okuryazarlık düzeyleri, bireylerin sağlığının korunması, tedavi sürecinin etkinliği ve sağlık hizmetlerinin sürdürülebilirliği üzerinde doğrudan etkili olan önemli etmenlerdir. Sağlık kuruluşlarına, özellikle de acil servislere yapılan başvuruları etkileyen bu faktörler, sağlık hizmetlerinin verimliliği açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada farklı şikayetler ile acil servise başvuran hastaların sağlık okuryazarlığı ve akılcı ilaç kullanımı düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Kesitsel ve tanımlayıcı araştırma tipinde olan bu çalışma bir devlet hastanesinin acil servisine 01.05.2022-01.11.2022 tarihleri arasında başvuruda bulunmuş olan 138 hasta ile yürütüldü. Veriler "Demografik Bilgi Formu", "Sağlık Okuryazarlık Ölçeği" ve "Akılcı İlaç Kullanımı Ölçeği" kullanılarak toplandı. Veriler SPSS 22.0 programında tanımlayıcı istatistik yöntemler ve karşılaştırmalı analizler kullanılarak değerlendirildi. Bulgular: Araştırmaya katılan hastaların yaş ortalaması 38,62±13,87 yıl olup %63'ü kadındır. Hastaların akılcı ilaç kullanım ve sağlık okuryazarlık düzeyleri yüksek idi. Bekar olan, eğitim durumu daha yüksek olan ve acil servise kaza-yaralanma nedeni ile başvuran hastaların sağlık okuryazarlık düzeyinin daha yüksek, sağlıkla ilgili eğitim almayan hastaların ise daha düşük olduğu bulundu (p<0.05). Sürekli ilaç kullanan, ilaçlarını zamanında kullanan, reçetesiz ilaç kullanmayan hastaların akılcı ilaç kullanma düzeyi daha yüksek bulundu. Sürekli kullandığı ilacı olmayan, ilaç kullanma nedenini bilen, reçetesiz ilaç kullanmayan ve ilacın son kullanma tarihini kontrol eden hastaların sağlık okuryazarlık düzeyi daha yüksek bulundu (p<0,005). Hastaların sağlık okuryazarlık düzeyi ile akılcı ilaç kullanım düzeyi arasında pozitif yönlü düşük düzeyde anlamlı ilişki belirlendi. Ayrıca hastaların yaşları ile sağlık okuryazarlık düzeyi arasında negatif yönde düşük düzeyde anlamlı ilişki belirlendi (p<0,005). Sonuç: Bu çalışmada acil servise başvuran hastalarda sağlık okuryazarlığı ve akılcı ilaç kullanımı düzeylerinin yüksek olduğu belirlendi. Hastaların sağlık okuryazarlık düzeyi arttıkça akılcı ilaç kullanım düzeyi de artmaktadır. Ayrıca hastaların yaşları arttıkça sağlık okuryazarlık düzeyi azalmaktadır. Gelecek araştırmalarda daha geniş örneklemin alınması, sağlık okuryazarlık düzeyi ile akılcı ilaç kullanım düzeyini arttıracak eğitimler ve projeler yapılması önerilmektedir.
Ameliyat öncesi dönemde jel yastık kullanımının hastaların uyku kalitesi ve genel konfor düzeylerine etkisi
Giriş ve Amaç: Ameliyat öncesi dönemde çevresel etmenler, bilinmezlik korkusu, malignite şüphesi, ilaç kullanımı, aktivitelerde kısıtlanma ve beslenme sorunları gibi nedenlerle hastaların uyku kalitesi ve genel konfor düzeylerinde azalma görülebilmektedir. Bu dönemde hastalara uykuya geçişi kolaylaştırmak ve gece boyunca konforu sağlamak için hemşirelik bakım uygulamaları önem taşımaktadır. Bu çalışma, ameliyat öncesi dönemde serinletici jel yüzey özelliğine sahip yastık kullanımının hastaların uyku kalitesi ve genel konfor düzeyleri üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla yapıldı. Gereç ve Yöntemler: Randomize kontrollü, tek kör deneysel tipte tasarlanan bu çalışma 01.08.2022- 07.08.2023 tarihleri arasında Trakya Üniversitesi Hastanesi Genel Cerrahi Servisi'nde gastrointestinal sistem kanser cerrahisi geçirmesi planlanan 60 hasta ile (çalışma grubu:30, kontrol grubu:30) yürütüldü. Veriler ameliyattan önceki günün sabahında (T1) ve ameliyat günü sabahında (T2) olmak üzere iki aşamada toplandı. Çalışma grubundaki hastalara kontrol grubundaki hastalardan farklı olarak gece uykusunda kullanmaları için serinletici jel yüzey özelliğine sahip yastık verildi. Verilerin toplanmasında Hasta Tanılama Formu, Richard Campbell Uyku Ölçeği ve Genel Konfor Ölçeği kullanıldı. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, ki-kare testi, Shapiro-Wilk testi, bağımlı/ bağımsız örneklem t testi, Mann Whitney U testi, Wilcoxon testi, Spearman ve Pearson Korelasyon testleri kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışma ve kontrol grubunda yer alan hastaların uyku kalitesi ve genel konfor puan ortalamaları karşılaştırıldığında, çalışma grubunun T1-T2 değerlendirmelerinden elde edilen puan farklarının kontrol grubundan anlamlı derecede yüksek olduğu belirlendi (sırasıyla, p=0,000, p=0,000). Çalışma grubunda yer alan hastaların T2 değerlendirmesindeki rahatlama alt boyutu puan ortalamasının kontrol grubu hastalarından anlamlı derecede yüksek olduğu belirlendi (p=0,009). Sonuç: Gastrointestinal sistem kanser cerrahisi geçirmesi planlanan hastalarda ameliyat öncesi dönemde serinletici jel yüzey özelliğine sahip yastık kullanımının, hastaların uyku kalitesini ve genel konfor düzeyini artırıcı yönde katkı sağladığı görüldü. Bu sonuçlara göre gastrointestinal sistem kanser cerrahisi geçirecek hastaların ameliyat öncesi dönemdeki hemşirelik bakım uygulamalarında uyku kalitelerini ve konfor düzeylerini artırmak için serinletici jel yüzey özelliğine sahip yastık kullanmalarını önermekteyiz. Anahtar Kelimeler: Cerrahi, hemşire, konfor, soğuk jel yüzeyli yastık, uyku kalitesi.
Aile Merkezli Güçlendirme Modeli'nin besin alerjisi olan çocukların yaşam kalitesine ve ebeveyn öz yeterliğine etkisi
Giriş ve Amaç: Besin alerjisi olan çocuk ve ebeveynleri yaşadıkları zorluklar nedeniyle eğitim ve desteğe ihtiyaç duyarlar. Bu nedenle bu araştırma, besin alerjisi olan çocuklar ve ebeveynlerine Aile Merkezli Güçlendirme Modeli uygulanarak, modelin besin alerjisi olan çocukların yaşam kalitesine ve ebeveynlerin öz yeterliğine etkisini belirlemek amacı ile yürütüldü. Gereç ve Yöntemler: Eğitim-kontrol gruplarında ön-test ve son-test randomize kontrollü deneysel tasarımda yürütülen araştırma Ağustos 2022- Mayıs 2023 tarihleri arasında Edirne İli Trakya Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Çocuk Alerji ve İmmünoloji Polikliniği'nde 64 ebeveyn (eğitim=31, kontrol=33) ile yürütüldü (n=64). Veriler "Tanıtıcı Bilgi Formu", "Ebeveynler İçin Besin Alerjisi Öz Yeterlik Ölçeği" ve "Besin Alerjisi Hayat Kalitesi Ölçeği - Ebeveyn Formu" ile toplandı. Eğitim grubundaki ebeveynlere Aile Merkezli Güçlendirme Model'inin 4 adımı (1.adım; eğitim oturumu, 2. adım: öz yeterlik geliştirme, 3. adım: eğitime katılım yoluyla benlik saygısını arttırma, 4. adım: değerlendirme süreci) uygulandı. Eğitim grubuna ilk oturumdan hemen önce ve 4. adımdan 1 ay sonra, kontrol grubuna ise 1 ay ara ile ön test son test veri toplama araçları uygulandı. Bulgular: Eğitim grubundaki ebeveynlerin eğitim sonrası öz yeterlik düzeylerinin (87,53±6,94) eğitim öncesine (76,06±12,14) göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu bulundu (p=0,000). Kontrol grubundaki ebeveynlerin ön-test ve son-test öz yeterlik düzeyleri arasında anlamlı fark yoktu (p=0,318). Eğitim grubundaki çocukların, eğitim sonrası yaşam kalitesi düzeyleri (2,31±1,51) eğitim öncesine (2,96±1,56) göre anlamlı olarak yüksek olduğu bulundu (p=0,004). Kontrol grubundaki çocukların ön-test ve son-test yaşam kalitesi düzeyleri arasında anlamlı fark yoktu (p=0,395). Eğitim grubundaki ebeveynlerin eğitim sonrası besin alerjisi öz yeterlik düzeyleri arttıkça, çocuğun Besin Kaygısı, Sosyal ve Diyet Sınırlılıkları yaşam kalitesinin arttığı bulundu. Sonuç: Eğitim grubundaki ebeveynlerin eğitim sonrası öz yeterlik düzeyleri toplam ve tüm alt boyutlarda arttı. Eğitim grubundaki çocukların eğitim sonrası yaşam kaliteleri toplam ve tüm alt boyutlarda arttı. Aile Merkezli Güçlendirme Modeli" nin besin alerjisi olan çocukların yaşam kalitesini ve ebeveyn öz yeterliğini arttırmada etkili olduğu bulundu. Besin alerjisi olan çocuk ve ebeveynleri ile yapılacak çalışmalarda "Aile Merkezli Güçlendirme Modeli" nin kullanılması önerilmektedir. Anahtar kelimeler: Aile merkezli güçlendirme modeli, besin alerjisi, çocuk, öz yeterlik, yaşam kalitesi
Açık kalp cerrahisi geçiren hastaların yakınlarına yapılan bilgilendirmenin hastaların yaşam kalitesi ve bakım verici yüküne etkisi
"Açık Kalp Cerrahisi Geçiren Hastaların Yakınlarına Yapılan Bilgilendirmenin Hastaların Yaşam Kalitesi ve Bakım Verici Yüküne Etkisi", Trakya Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Anabilim Dalı, Doktora Tezi, Edirne, 2025. Giriş ve Amaç: Açık kalp cerrahisi sonrası hastaların yaşam kalitelerinde düşüş ve bakım vericilerin bakım verme yükünde artış görülebilmektedir. Bu dönemde hastaların yaşam kalitelerinin artırılmasında ve bakım vericilerin bakım verme yüklerinin azaltılmasında taburculuk sürecinde hemşireler tarafından bilgilendirme yapılması önem taşımaktadır. Bu tez çalışması, açık kalp cerrahisi geçiren hastaların bakım vericilerine yapılan bilgilendirmenin hastaların yaşam kalitesine ve bakım vericilerin bakım verme yüküne etkisini belirlemek amacıyla yapıldı. Gereç ve Yöntemler: Bu tez çalışması 06.10.2022- 30.12.2023 tarihleri arasında Trakya Üniversitesi Hastanesi Kalp Damar Cerrahisi Servisi'nde açık kalp cerrahisi geçiren 94 hasta ve bakım vericilerinde randomize kontrollü tek kör deneysel araştırma deseninde (çalışma grubu 47, kontrol grubu 47) yürütüldü. Tüm hastalar ve bakım vericileri 4 aşamada (taburculuk öncesi, taburculuk sonrası 4.hafta, 8.hafta ve 12.hafta) değerlendirildi. Çalışma grubu bakım vericilerine kontrol grubu bakım vericilerinden farklı olarak birinci değerlendirme öncesinde hemşirelik bilgilendirmesi yapılarak ''Kalbime İyi Bak'' bilgilendirme kitapçığı verildi. Verilerin toplanmasında Hasta Tanıtım Formu, Bakım Verici Tanıtım Formu, Çok Boyutlu Yaşam Kalitesi Ölçeği, Bakım Verme Yükü Ölçeği, Bakım Vericilerin Günlük Yaşam Aktiviteleri Zorluk Düzeyi Değerlendirme Anketi kullanıldı. Verilerin analizinde Mann- Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi, Dunn's multiple comparison testi, Wilcoxon signed ranks testi, Ki-Kare testleri, araştırma değişkenleri arasındaki nedenselliğin araştırılmasında Yapısal Eşitlik Modeli analizi kullanıldı. Anlamlılık sınırı p<0,05 olarak değerlendirildi. Bulgular: Çalışma ve kontrol grubunda yer alan hastaların her dört değerlendirmedeki yaşam kalitesi puan ortalamaları karşılaştırıldığında, çalışma grubunun üçüncü değerlendirmesinden elde edilen yaşam kalitesi toplam puan ortalamalarının ve T1-T4 değerlendirmelerinden elde edilen puan farkının kontrol grubundan anlamlı derecede yüksek olduğu belirlendi (p<0,05). Çalışma ve kontrol grubu bakım vericilerinin her dört değerlendirmedeki bakım verme yükü puan ortalamaları karşılaştırıldığında, çalışma grubunda yer alan bakım vericilerin ikinci değerlendirmesinden elde edilen puan ortalamalarının kontrol grubundan anlamlı derecede vii düşük olduğu (p<0,05); T1-T4 değerlendirmelerinden elde edilen puan farkının gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı olmadığı belirlendi (p>0,05). Sonuç: Açık kalp cerrahisi geçiren hastaların bakım vericilerine yapılan taburculuk bilgilendirmesinin hastaların yaşam kalitelerinin artırılmasında ve bakım vericilerin kısa dönemdeki (ilk 4 hafta) bakım verme yüklerinin azaltılmasında etkili olduğu, uzun dönemde (8. ve 12.hafta) etkisinin olmadığı görüldü. Bu sonuçlara göre açık kalp cerrahisi geçiren hastaların bakım vericilerine taburculuk bilgilendirmesi yapılmasını, çalışmanın farklı popülasyonlarda da yürütülmesini önermekteyiz.
Yaşlı koroner kalp hastalarında kırılganlık düzeyi ile öz bakım davranışları arasındaki ilişki
Giriş ve Amaç: Koroner kalp hastalıkları, tüm dünyada ve özellikle yaşlı nüfusta sık görülen kronik hastalıklardan biridir. Yaşlı koroner kalp hastalarında tedavi ve bakım hedeflerinin belirlenebilmesi için kırılganlık ve öz bakım kaybına yol açan bileşenlerin açıklığa kavuşturulması; sağlık çalışanlarının hastalarına bireyselleştirilmiş bakım önerileri sunabilmesi açısından önem taşımaktadır. Bu çalışma, koroner kalp hastalığı bulunan yaşlı hastalarda kırılganlık düzeyi ve öz bakım davranışlarının belirlenmesi ile aralarındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Gereç ve Yöntemler: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı desende planlanan bu çalışma, bir üniversite hastanesinin Kardiyoloji Kliniğinde, 15.06.2023 - 15.01.2024 tarihleri arasında koroner kalp hastalığı tanısı ile yatan 138 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Veriler, "Hasta Bilgi Formu", "Edmonton Kırılganlık Ölçeği" ve "Koroner Kalp Hastalığı Öz Bakım Envanteri" kullanılarak toplandı. Bulgular: Araştırmaya katılan hastaların yaş ortalaması 74,07±8,60 yıl olup %61,6'sı erkektir. Hastaların yarısından fazlasının çeşitli düzeylerde kırılgan oldukları ve öz bakım davranışlarının ise orta düzeyde olduğu saptanmıştır. Kadınların, düşük eğitim ve gelir düzeyine sahip hastaların, hareketsiz yaşam tarzı, ek kronik hastalığı ve son bir yılda tekrarlayan hastane yatışı olan hastaların kırılganlık düzeyinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Hastaların öz bakım davranışlarının medeni durum, eğitim düzeyi, çalışma durumu, gelir düzeyi, yaşam tarzı, son bir yıldır tekrarlayan hastane yatışı varlığı ve ilaçlarını düzenli kullanma durumu ve kırılganlık kategorisine göre anlamlı farklılık gösterdiği saptanmıştır (p<0,05). Ayrıca kırılganlık düzeyi arttıkça öz bakım davranışlarının azaldığı; yaş arttıkça kırılganlık düzeyinin arttığı ve bazı öz bakım davranışlarında düşüş olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Sonuç: Araştırma sonucunda hastaların çeşitli düzeylerde kırılgan oldukları ve öz bakım davranışlarının orta düzeyde olduğu, kırılganlık ve öz bakım davranışlarının tanımlayıcı ve hastalığa ilişkin özelliklere göre farklılık gösterdiği, kırılganlık düzeyi arttıkça öz bakım davranışlarının azaldığı bulundu. Sonuçlar doğrultusunda, yaşlı koroner kalp hastalarının bireysel özellikleri göz önünde bulundurularak kırılganlık düzeylerini azaltmaya ve öz bakım davranışlarını geliştirmeye yönelik sağlık eğitimi ve destekleyici bakım girişimlerinin planlanması önerilmektedir.
Hipospadias ameliyatı planlanan çocukların ebeveynlerine uygulanan planlı eğitimin anksiyete düzeyi ve memnuniyetlerine etkisi
ÖZET "Hipospadias Ameliyatı Planlanan Çocukların Ebeveynlerine Uygulanan Planlı Eğitimin Anksiyete Düzeyi Ve Memnuniyetlerine Etkisi", Trakya Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Edirne, 2024. Giriş ve Amaç: Cerrahi işlemler çocuklar ve ebeveynlerinde stres ve anksiyete oluşturan durumlardır. Ebeveyn ve çocukların anksiyetelerini azaltmada bilgi verilmesi çok önemlidir. Çocuklarının ameliyat olması ebeveynlerde; bilinmezlikten kaynaklanan korku, çocuğa ne olacağı korkusu, vücut imajı ile ilgili korku, ölüm korkusu, çaresizlik, öfke ve suçluluk duygusuna neden olmaktadır. Bu çalışma hipospadias ameliyatı planlanan ve çocuk cerrahisi servisine yatışı yapılan çocukların ebeveynlerine verilen planlı eğitimin anksiyete ve memnuniyetlerine etkisini belirlemek amacıyla gerçekleştirildi. Gereç ve Yöntemler: Çalışma randomize kontrollü müdahale çalışmasıdır. Trakya Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Hastanesi Çocuk Cerrahisi Kliniğinde 15 Temmuz-15 Aralık 2023 tarihlerinde 100 ebeveyn ile yürütüldü. Araştırmada müdahale grubu (n=50) ve kontrol grubu (n=50) olmak üzere iki grup vardı. Müdahale grubunda yer alan ebeveynlere "Çocuğum Hipospadias Ameliyatı Oluyor" adlı eğitim kitapçığı doğrultusunda hipospadias ameliyatı ile ilgili bilgiler verildi ve ebeveynlerin soruları yanıtlandı. Kontrol grubunda yer alan ebeveynlere hipospadias ameliyatında yapılan servisin rutin işlemleri uygulandı. Verilerin toplanmasında " Çocuk ve Aile Bilgi Formu", " Durumluluk- Süreklilik Anksiyete Ölçeği" ve "PedsQL Sağlık Bakımı Ebeveyn Memnuniyet Ölçeği (PedsQL SBEMÖ)" kullanıldı. Veriler IBM SPSS V23 programında; tanımlayıcı istatistikler, Mann Whitney U, Bağımsız İki Örnek t, Wilcoxon, Eşli İki Örnekt Testi, Pearson ve Spearman's rho Korelasyon Katsayısı kullanılarak analiz edildi. Bulgular: Müdahale grubundaki ebeveynlerin durumluluk anksiyete ölçeği son test medyan değerleri kontrol grubuna göre daha düşük bulundu (p=0,003). Süreklilik anksiyete ölçeği son test medyan puanları arasında istatiksel anlamlı bir fark bulunmadı (p=0,215). Müdahale grubunda yer alan ebeveynlerin PedsQL SBEMÖ toplam medyan puanı kontrol grubuna göre daha yüksek bulundu (p<0,001). Müdahale grubunda yer alan ebeveynlerin 'iletişim' alt boyut puanı ile Süreklilik anksiyete ölçeği son test puanı arasında istatistiksel olarak negatif yönde zayıf bir ilişki bulunmuştur (r=-0,284; p=0,046). Sonuç: Çalışma sonucunda hipospadias ameliyatı olacak çocukların ebeveynlerine uygulanan planlı eğitimin durumluluk anksiyete düzeylerini düşürdüğü, süreklilik anksiyete düzeyinde değişiklik olmadığı ve ebeveynlerin sağlık bakım memnuniyetlerini arttırdığı bulundu. Anahtar kelimeler: Hipospadias cerrahisi, anksiyete, ebeveyn memnuniyeti, eğitim, hemşirelik bakımı
Hemşirelerin çalışma ortamı algıları ile iş stresi kaynaklı işte varolamama durumu arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Giriş ve Amaç: Bu çalışma hemşirelerin çalışma ortamı algıları ile iş stresi kaynaklı işte varolamama durumu arasındaki ilişkiyi belirlemek amacı ile tanımlayıcı tipte yapıldı. Gereç ve Yöntemler: 29.11.2023 – 11.12.2023 tarihleri arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi-Çocuk Hastanesi'nde çalışmaya katılmaya gönüllü, hemşire ünvanına sahip ve yatan hasta hizmetlerinde çalışan 405 hemşireyle gerçekleştirildi. Verilerin toplanmasında "Hemşirelere yönelik tanıtıcı bilgi formu" ile "Hemşirelik İş İndeksi-Hemşirelik Çalışma Ortamını Değerlendirme Ölçeği (Hİİ-HÇODÖ)" ve "Stresle İlişkili İşte Varolamama Ölçeği" kullanıldı. Çalışmada elde edilen veriler IBM SPSS Statistics 25 (SPSS Inc., Chicago, IL) programında analiz edildi. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiksel metotlar (sayı, yüzde, minimum, maximum, medyan, ortalama, standart sapma), bağımsız örneklem t Test, Tek Yönlü Varyans Analizi (F testi), Bonferroni çoklu karşılaştırma testi, Pearson Korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizi kullanıldı. Bulgular: Hemşirelerin çalışma ortamı algılarının ortalamanın biraz üzerinde (2,30±0,55), stresle ilişkili işte varolamama durumlarının da ortalama düzeyde (17,69±5,63) olduğu belirlendi. Hİİ-HÇDÖ alt boyutlarından en yüksek puanı "Kaliteli Bakım İçin Gerekli Hemşirelik Kaynakları" (2,56±0,58), en düşük "İnsan Gücü ve Diğer Kaynakların Yeterliliği" alt boyutunun (1,77±0,55) aldığı bulundu. Demografik verilerden yaş, çalıştığı bölüm ve pozisyon, bölümde çalışma süresi arasında sadece Hİİ-HÇODÖ kapsamında, cinsiyet açısından da sadece stresle ilişkili işte varolamama ölçeğinde farklılık saptandı (p< 0.05). Her iki ölçekte; meslekte çalışma süresi, çalışma şekli, haftalık çalıştığı ortalama saat, genel sağlık durumu, çalıştığı birimi isteyerek seçme, stres durumu ve birim memnuniyeti açısından fark bulundu (p< 0.05). Stresle İlişkili İşte Varolamama Ölçeği ile Hİİ-HÇODÖ arasında anlamlı negatif yönlü ve orta düzey bir ilişki olduğu tespit edildi (r=-0,441, p=0,000). Hİİ-HÇODÖ alt boyutlarının tümü ile Stresle İlişkili İşte Varolamama Ölçeği arasında anlamlı negatif yönde, "Hemşirelerin Yönetime Katılması ve Temsil Gücü" (r=-0,429, p=0,000) orta düzey; "Kaliteli Bakım İçin Gerekli Hemşirelik Kaynakları" (r=-0,370, p=0,000), "Yönetici Hemşirelerin Tutumu ve Liderlik Özellikleri" (r=-0,379, p=0,000), "İnsan Gücü ve Diğer Kaynakların Yeterliliği" (r=-0,371, p=0,000) ve "Hekim Hemşire Meslektaş İletişimi" (r=-0,317, p=0,000) nin zayıf düzeyde olduğu saptandı. Hemşirelerde çalışma ortamı algısının iş stresi kaynaklı işte varolamama durumunda meydana gelen değişimin %19,2'sini açıkladığı bulundu (R2 =0,192). Sonuç: Hemşirelerin olumlu çalışma ortamı algılarının iş stresi kaynaklı işte varolamama durumlarını azalttığı sonucuna ulaşıldı. Anahtar kelimeler: Çalışma ortamı, algı, hemşireler, iş stresi, işte varolamama
Edirne merkezdeki bir hastanede görev yapan sağlık çalışanlarının iş stresi ve tükenmişlik durumlarının incelenmesi
Giriş ve Amaç: İş yaşamına bağlı stres ve tükenmişlik global bir halk sağlığı sorunu haline gelmiştir. Türkiye'de çalışanların %68'i iş stresi, sağlık çalışanlarının %40-60'ı tükenmişlik yaşamaktadır. Bu çalışma; Edirne ilinde bir hastanede görev yapan sağlık çalışanlarının iş stresi, tükenmişlik durumları ve etkileyen faktörlerin incelenmesini amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntemler: Tanımlayıcı tipteki çalışma, 25.09.2023–27.09.2024 tarihleri arasında Edirne ilinde bir vakıf hastanesinde görev yapan 120 sağlık çalışanıyla yapıldı. Veriler yüz yüze olarak "Sosyodemografik Bilgi Formu", "Genel İş Stresi Ölçeği" ve "Maslach Tükenmişlik Ölçeği" kullanılarak toplandı ve SPSS (v.25) ile tanımlayıcı analizler, Tukey HSD, t testi, tek yönlü varyans analizi, regresyon ve korelasyon analizleri kullanılarak analiz edildi. Anlamlılık düzeyi p<0,05 dikkate alındı. Bulgular: Katılımcıların çoğunluğu kadın (%78,3), bekar (%58,3), ön lisans mezunu (%45,0), tekniker/teknisyen (%28,3), kronik hastalığı olmayan (%83,3), ilaç kullanmayan (%83,3) ve yaptığı işten memnun olan (%56,7) bireylerdi. Örneklemin yaş ortalaması 32,66±11,55 ve haftalık çalışma saatleri ortalama 53,44±7,55 ve beden kitle indeksi ortalama 25,93±4,22 kg/m2 idi. Katılımcıların genel iş stresi puan ortalaması 3,10±1,13 iken; tükenmişlik ölçeği alt boyutlarının puan ortalamaları: duygusal tükenmişlik 23,69±10,02, kişisel başarısızlık 15,12±8,16 ve duyarsızlaşma 10,75±5,56 idi. Kadınların, beden kitle indeksi ve haftalık çalışma saatleri yüksek olanların ve sigara kullananların daha fazla iş stresi ve tükenmişlik yaşadığı, eğitim seviyesi ve yapılan işten memnuniyet arttıkça stres ve tükenmişliğin azaldığı görüldü. Katılımcıların iş stresi arttıkça, tükenmişlik seviyesi de artmaktaydı (r=0,90, p<0,01). Sonuç: Çalışmada sağlık çalışanlarının iş stresinin ve tükenmişlik düzeylerinin yüksek olduğu görüldü. Stres ve tükenmişliğin önlenmesinde; özellikle cinsiyete özgü düzenlemelerin yapılması, haftalık çalışma saatlerinin yeniden düzenlenmesi, sağlıklı beslenme ve sigarayı bırakma konularında çalışanların desteklenmesi, personel memnuniyetini artırmaya yönelik bireysel, çevresel ve örgütsel düzenlemelerin planlanması gerekmektedir. Çalışma sonuçları belirlenen tarihler arasında bir hastanede çalışan sağlık çalışanlarına genellenebileceği için konuyla ilgili daha büyük örneklem gruplarında, uzun süreli izlemleri içeren ileri çalışmalar önerilmektedir.
Kalp ameliyatı öncesi hastalara verilen eğitimin hasta tarafından algılanan çevresel stresörlere etkisi: Randomize kontrollü çalışma
Giriş ve Amaç: Bu araştırmada kalp ameliyatı öncesi hastalara verilen eğitimin hastaların yoğun bakım ünitesinde algıladıkları çevresel stresörlere etkisini belirlemek amaçlandı. Gereç ve Yöntemler: Randomize kontrollü bu çalışma Trakya Üniversitesi Hastanesi Kalp Damar Cerrahi Servisinde Kasım 2023-Ağustos 2024 tarihleri arasında, kalp ameliyatı uygulanan 64 hasta ile yürütüldü. Çalışmanın verileri "Hasta Bilgi Formu", "Yoğun Bakım Ünitesi Çevresel Stresörler Ölçeği" ve "Hasta Memnuniyet Formu" ile toplandı. Veriler SPSS 22.0 programında, tanımlayıcı istatistikler, Bağımsız örneklem t-testi, Ki-Kare Analizi ve Mann Whitney U testi ile değerlendirildi. p<0,05 olan değerler istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Bulgular: Ameliyat öncesi eğitim alan deney grubundaki hastalar, standart bakım alan kontrol grubundaki hastalara kıyasla Yoğun Bakım Ünitesi Çevresel Stresörler Ölçeğinde daha düşük ortalama puanlar bildirmiştir. Deney grubu için en önemli üç stres faktörü tüplere bağlı olmak, susuzluk ve ağrıdır. Buna karşılık, kontrol grubu için ilk üç stres kaynağı tüplere bağlı olmak, susuzluk ve uyku güçlüğüdür. Sonuç: Deney grubundaki hastaların yoğun bakım ünitesinde stres yönetimi konusunda genel olarak daha iyi bir deneyim yaşadıkları belirlenmiştir. Ameliyat öncesi eğitimin açık kalp cerrahisi sonrası yoğun bakım ünitesindeki çevresel stresörlerin algılanmasının azaltılmasını sağlayan bir yöntem olduğu ve hastalar tarafından memnuniyetle karşılandığı belirlendi. Açık kalp cerrahisi uygulanan hastaların yoğun bakım ünitesinde çevresel stresörlerden etkilenmelerini azaltmada cerrahi hemşirelerinin ameliyat öncesi eğitim vermelerinin etkili ve güvenli bir hemşirelik müdahalesi olarak kullanılması önerilmektedir.
İnmeli hastaların bakım vericilerinin bakım yükü ve yorgunluğunun değerlendirilmesi
Giriş ve Amaç: Bu araştırmanın amacı, inme tanısı ile tedavi gören hastalara bakım veren bireylerin bakım yükü ve yorgunluk düzeylerini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntemler: Kesitsel ve tanımlayıcı tipte olan bu araştırma, Mart 2024–Şubat 2025 tarihleri arasında bir devlet hastanesinin nöroloji kliniğinde inme tanısı ile tedavi gören hastaların bakım vericisi olan 103 birey ile yürütüldü. Katılımcılar, 18 yaş ve üzeri, inme tanılı hastanın yakını olan ve iletişim problemi bulunmayan bakım vericiler arasından seçildi. Veriler, "Sosyo-demografik Bilgi Formu", "Bakım Verme Yükü Ölçeği" ve "Chalder Yorgunluk Ölçeği" ve ''Modifiye Rankin Skalası'' ile toplandı. Bulgular: Bakım vericilerin yaş ortalaması 53,65±13,32 yıl olup, %75,7'si kadındır. Hastaya bakım vericilerin %48,5'i kronik hastalığa sahiptir ve %41,7'si gelirlerinin giderlerinden az olduğunu belirtmiştir. Bakım verme yükü ölçeği puan ortalaması 36,99±13,14, Chalder Yorgunluk Ölçeği puan ortalaması ise 15,48±5,19 olarak bulunmuştur. Bakım vericilerin bakım yükü arttıkça fiziksel, zihinsel ve genel yorgunluk düzeylerinin arttığı saptanmıştır (p<0,05). Sonuç: İnmeli hastalara bakım veren bireylerde orta düzeyde bakım yükü ve yüksek düzeyde yorgunluk tespit edilmiştir. Bakım vericilerin bakım yükü ve yorgunluk düzeylerinin hastanın bağımlılık düzeyi, inme tanısı alma süresi, bakım vericinin yaşı ve cinsiyetinden etkilendiği bulunmuştur. Hemşirelerin bakım sürecinde yalnızca hastayı değil, bakım vericiyi de değerlendirmeleri, bakım sürecine yönelik bilgilendirme ve destekleyici girişimlerde bulunmaları önerilmektedir. Anahtar kelimeler: Hemşirelik, inme, bakım yükü, yorgunluk, bakım verici
Ruhsal bozukluğu olan hastaların yakınlarının intihara ilişkin bilgi düzeyleri
Giriş ve Amaç: Bu araştırmanın amacı, ruhsaӏ bozukӏuğu oӏan hastaӏarın yakınӏarının intihara iӏişkin biӏgi düzeyӏeri ve ilişkili olan faktörlerideğerlendirmektir. Gereç ve Yöntemler: Kesitsel tanımlayıcı tipte olan bu araştırma, Sağlık Bakanlığı Edirne Sultan 1. Murat Devlet HastanesiPsikiyatri Polikliniklerinderuhsaӏ bozukӏuğu oӏan hastaӏarın 88yakını ile yürütüldü. Veriler "Anket Formu" ve "İntihara İlişkin Bilgi Düzeyi Ölçeği" kullanılarak toplandı. Bulgular:Araştırmaya katılan hasta yakınlarınınİntihara İlişkin Bilgi Düzeyi Ölçeğipuan ortalaması 10,34±3,20olduğu belirlendi. Hasta yakınӏarının tedavi/önӏeme iӏişkin biӏgi düzeyinin %59,4 oranӏa en yüksek, beӏirtiӏerle iӏişkin biӏgi düzeyinin ise %26,9 oranӏa en düşük olduğu saptandı. Hasta yakınlarının İntihara İlişkin Bilgi Düzeyi Ölçeğitoplam puanının, gelir düzeyi, eğitim düzeyi veailesinde başka ruhsal hastalık tanılı birey varlığı değişkenlerine göre farklılık gösterdiği belirlendi. Sonuç:Ruhsaӏ bozukӏuğu oӏan hastaӏarın yakınӏarının intihara iӏişkin biӏgi düzeylerinin düşük olduğu belirlendi. Psikiyatri hemşirelerinin ruhsal bozukluğu olan hastaların yakınlarına, intiharı önleme stratejileri, intihar belirtileri, risk faktörleri, nedenleri, tedavisi ve yardım alabilecekleri yerler gibi konulara yönelik eğitimleri planlanmasıönerilmektedir. Anahtar kelimeler:Aile, intihar, psikiyatri hemşireliği,ruhsalhastalık
Menstrual kap kullanımının, menstrual yaşam ve uyku kalitesi üzerine etkisi
Giriş ve Amaç: Menstruasyon döneminde kullanılan menstrual hijyen ürünleri, kadınların mesntrual yaşamını ve uyku kalitesini etkileyebilmektedir. Bu çalışma, menstrual kap kullanımının, kadınların menstrual dönemdeki yaşamı ve uyku kalitesine olan etkisinin belirlenmesi amacıyla yapıldı. Gereç ve Yöntemler: Randomize kontrollü nitelikteki bu çalışma, menstrual kap (n=61) ve menstrual ped (n=64) gruplarında olmak üzere toplam 125 kadının katılımı ile tamamlandı. Çalışmanın verileri Ağustos 2024-Nisan 2025 tarihleri arasında toplandı. Çalışmaya katılan kadınlar ile ilk görüşme dahil 1., 2., 3. ve 6. aylarda olmak üzere toplam 5 izlem gerçekleştirildi. İlk görüşme sonrası kadınlara, atandıkları gruba göre menstrual ped ile menstrual kap ve eğitimi verildi. Veriler "İlk Görüşme Anket Formu", "Menstrual Kap Takip Formu", "Menstrual Ped Takip Formu", "Menstruasyon Etki Ölçeğiˮ ve "Pittsburgh Uyku Kalite Indeksiˮ kullanılarak elde edildi. Verilerin istatistiksel analizi için; tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklem t testi, Pearson ki-kare testi ve Mann Whitney U testi kullanıldı. Bulgular: Menstrual kap grubunun, Menstruasyon Etki Ölçeği (ilk görüşme p=0,086, 1. ay p=0,421; 2. ay p=0,935; 3. ay p=0,046; 6. ay p=0,029) ve Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (ilk görüşme p=0,899, 1. ay p=0,004; 2. ay p=0,091; 3. ay p=0,007; 6. ay p=0,001) puanları menstrual ped grubuna kıyasla izlem sürecinde anlamlı olarak daha düşük olarak saptandı. Gruplar arasında menstrual hijyen ürününün konfor (p=0,121), sızdırmama özelliği (p=0,330) ve genel memnuniyetleri (p=0,179) açısından fark bulunmadı. Menstrual kap grubunun konfor, sızdırmama özelliği, ekolojik olma, yerleştirme ve çıkarma işlemi kolaylığı, temizlenmesi ve saklanması ve genel memnuniyet puanlarının izlem sürecinde zamanla arttığı belirlendi. Gruplar arasında genitoüriner enfeksiyon geçirme durumu açısından anlamlı fark bulunmadı (ilk görüşme p=0,720, 1. ay p=0,327; 2. ay p=0,087; 3. ay p=0,437; 6. ay p=0,107). Kadınların %80,3'ü menstrual kap kullanmaya devam etmeyi düşündüğünü bildirdi. Sonuç: Menstrual kap kullanmaya başlayan kadınlarda zaman içerisinde menstrual kaba uyum düzeyi artmaktadır. Kadınlarda menstrual kaba uyum arttıkça menstrual dönemdeki yaşamları ve uyku kaliteleri de olumlu etkilenmektedir. Anahtar kelimeler: Menstrual hijyen ürünleri, menstrual kap, menstrual yaşam, uyku kalitesi Destekleyen Kurum: Bu çalışma, Trakya Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından desteklenmiştir. Proje No: 2024/25
Açık prostat cerrahisi sonrası hastaların mobilizasyonlarında motive edici kart kullanımının ağrı düzeyi ve adım sayısı üzerine etkisi
Açık prostat cerrahisi sonrası dönemde mobilizasyonun hastalara birçok faydası bulunmaktadır. Hastalar insizyon yerlerinin zarar göreceği düşüncesi ve yeterli motivasyonlarının olmayışından kaynaklı mobilize olmaktan kaçınmaktadırlar. Bu dönemde mobilizasyona yönelik hastaları teşvik etmek ve mobilizasyonun faydalarını hastalar ile paylaşmak önemli hemşirelik bakım girişimleri arasında yer almaktadır. Randomize kontrollü, tek kör olarak yürütülen bu çalışma, açık prostat cerrahisi sonrası hastaların mobilizasyonlarında motive edici kart kullanımının, hastaların ağrı düzeyi ve adım sayısı üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla yapıldı. 29.01.2024-30.05.2025 tarihleri arasında Tekirdağ İsmail Cumalıoğlu Şehir Hastanesi KBB-Üroloji Servisinde açık prostat cerrahisi geçiren 90 hasta ile (çalışma grubu: 45, kontrol grubu: 45) yürütülen çalışmada tüm hastalar cerrahi girişim sonrası birer saat ara ile üç defa mobilize edildi. Hastaların mobilizasyon sırasında attıkları adım sayısı pedometre aracılığıyla ölçülüp kayıt edildi. Çalışma grubu hastalarına kontrol grubu hastalarından farklı olarak mobilizasyon motivasyon kartı tanıtıldı ve yatak ayak uçlarına asıldı. Çalışma grubu hastaların adım sayısı bu karta kayıt edildi. Verilerin toplanmasında Hasta Tanıtım Formu, Visual (Görsel) Ağrı Skalası (VAS), Pedometre ve Mobilizasyon Motivasyon Kartı kullanıldı. Çalışma ve kontrol grubunda yer alan hastaların mobilizasyon sonrası VAS ağrı puan ortalamaları karşılaştırıldığında, mobilizasyon motivasyon kartı kullanan hastaların ikinci ve üçüncü mobilizasyon zamanındaki VAS ağrı puan ortalamalarının, kart kullanmayan kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha düşük olduğu belirlendi (p<0,05). Çalışma ve kontrol grubu hastalarının adım sayısı ortalamaları karşılaştırıldığında, mobilizasyon motivasyon kartı kullanan hastaların ikinci ve üçüncü mobilizasyon zamanında kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde daha fazla adım attıkları belirlendi (p<0,05). Sonuç olarak açık prostat cerrahisi sonrası hastaların mobilizasyonlarında motive edici kart kullanımının, cerrahi girişim sonrası hastaların ağrı düzeylerinin azalmasına ve mobilizasyon boyunca atılan adım sayısının artmasına katkı sağladığı görüldü. Bu sonuçlara göre açık prostat cerrahisi sonrası hastaların ağrı düzeylerinin azaltılması ve mobilizasyona katılımlarının artırılması amacıyla motivasyon kartlarının kullanımını önermekteyiz.
Depresyon hastalarında algılanan aile işlevselliği ve sosyal uyum düzeyi
Giriş ve Amaç: Bu araştırmanın amacı, depresyon hastalarının algıladıkları aile işlevsellikleri ile sosyal uyum düzeyleri ve ilişkili olan faktörleri değerlendirmektir. Gereç ve Yöntemler: Kesitsel tanımlayıcı tipte olan bu araştırma, Sağlık Bakanlığı Edirne Sultan 1. Murat Devlet Hastanesi Psikiyatri Polikliniklerinde depresyon tanısıyla tedavi gören, 123 hasta ile yürütüldü. Veriler "Anket Formu", "Algılanan Aile İşlevselliği Ölçeği" ve "Sosyal Uyum Kendini Değerlendirme Ölçeği" kullanılarak toplandı. Araştırmada elde edilen veriler, tanımlayıcı istatistiksel yöntemler, Bağımsız Örneklem T Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Pearson Korelasyon katsayısı ve Doğrusal Regresyon Analizi kullanılarak değerlendirildi. Bulgular: Araştırmaya katılan hastaların Algılanan Aile İşlevselliği Ölçeği puan ortalaması ve standart sapmasının 104,59±16,98, Sosyal Uyum Kendini Değerlendirme Ölçeği puan ortalaması ve standart sapmasının ise 37,80±8,49 olduğu belirlendi. Hastaların algıladıkları aile işlevsellik düzeyi puanları arttıkça sosyal uyum düzeyi puanlarının da arttığı belirlendi. Depresyon hastalarının Algılanan Aile İşlevselliği Ölçeği toplam puanının, yaş değişkenine göre farklılık gösterdiği saptandı. Algılanan Aile İşlevselliği Ölçeği alt boyut puanlarında ise yaş, gelir durumu, ailede ruhsal hastalık varlığı, ilaç kullanım durumu değişkenlerine göre anlamlı farklılıklar olduğu belirlendi (p<0,05). Sonuç: Depresyon hastalarının aile işlevsellik düzeylerinin orta seviyede ve sosyal uyum düzeylerinin ise normal seviyede olduğu belirlendi. Hastaların aile işlevsellik düzeyleri arttıkça sosyal uyum düzeylerinin de arttığı saptandı. Psikiyatri hemşirelerinin hastaların aileleri ile görüşmeler yaparak aile ilişkilerini güçlendirme ve iyileştirmeye yönelik eğitimleri planlanması önerilmektedir.
Kalp yetersizliği olan bireylerde bakım bağımlılığı ve öz bakım davranışlarının değerlendirilmesi
Giriş ve Amaç: Bu kesitsel araştırma, Kalp Yetersizliği (KY) olan hastaların bakım bağımlılığı ve öz bakım davranışları arasındaki ilişkiyi belirlemek ve etkileyen faktörleri incelemek amacıyla planlandı. Gereç ve Yöntemler: Araştırma 20.05.2024 – 20.03.2025 tarihleri arasında Tekirdağ'da bir şehir hastanesinde Kardiyoloji Kliniği ve Kardiyoloji Polikliniği'ne başvuran 102 hasta ile yüz yüze görüşme metodu ile gerçekleştirildi. Araştırmanın verileri "Anket Formu", "Bakım Bağımlılığı Ölçeği (BBÖ)" ve "Avrupa Kalp Yetersizliği Öz Bakım Davranış Ölçeği (AKYÖBDÖ)" kullanılarak toplandı. Bulgular: KY'li hastaların yaş ortalaması 69,39±12,00 yıl olup %64,7'si erkekti. Hastaların %42,2'si öz bakımını kendi başına yapabildiği, %38,2'si destekle yapabildiği, %19,6'sı ise öz bakımını gerçekleştiremediği bulundu. Hastaların eğitim düzeyi yükseldikçe, evli olan, çalışan ve eşiyle birlikte yaşayanların bakım bağımlılığının daha iyi düzeyde olduğu belirlendi (p<0.05). Öz bakım becerilerini yapamayan ve kalp yetersizliği nedeniyle daha önce hastaneye yatma öyküsü bulunan hastaların bakım bağımlılığı düzeyinin daha kötü olduğu bulundu (p<0.05). Hastaların AKYÖBDÖ ile BBÖ arasında negatif yönlü anlamlı ilişki olup KY'li hastaların öz bakım becerileri arttıkça BBÖ puanlarının yükseldiğini ve dolayısıyla bakım bağımlılığının azaldığı bulundu (p<0.05). Sonuç: KY'li hastaların öz bakım davranışlarının orta düzeyde olduğu, hastaların bakım gereksinimi karşılamada kısmen bağımlı olduğu belirlendi. Hemşirelerin KY'li hastaların bakım bağımlılığı ve öz bakım davranışlarını değerlendirirken kişisel (eğitim durumu, medeni durum vb.) ve hastalığa ilişkin özelliklerini (hastane kontrolüne gelme durumu, NYHA evresi vb.) göz önünde bulundurmalıdır. Hemşireler KY'li bireylerin öz bakım davranışlarını arttırmaya ve bakım bağımlılığı düzeylerini iyileştirmeye yönelik uygun hemşirelik girişimleri planlanmalıdır. Anahtar kelimeler: Kalp Yetersizliği, bakım bağımlılığı, öz bakım davranışı, hemşire
Karşılanmamış hemşirelik bakımı: Cerrahi hemşirelerinin perspektifinden
Giriş ve Amaç: Bu araştırma cerrahi servislerde çalışan hemşirelerin perspektifinden karşılanmamış hemşirelik bakımını değerlendirmek amacıyla yapıldı. Gereç ve Yöntemler: Tanımlayıcı ve kesitsel yapılan bu çalışma Trakya Üniversitesi Hastanesi beyin cerrahi, üroloji, göğüs cerrahi, kalp-damar cerrahi, genel cerrahi, ortopedi, kulak burun boğaz, plastik cerrahi servisleri, postoperatif yoğun bakım, kalp-damar cerrahi yoğun bakım ve cerrahi yoğun bakım ünitelerinde çalışan ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan 94 hemşire ile tamamlandı. Çalışmanın verileri 'Hemşire Tanıtıcı Bilgi Formu' ve Karşılanmayan /Verilmeyen Hemşirelik Bakım Gereksinimleri Anketi –Türkçe formu ile toplandı. Bulgular: Çalışmada Karşılanmayan /Verilmeyen Hemşirelik Bakım Gereksinimleri Anketi- 1. Bölüm puan ortalaması 1,11±0,46, Karşılanmayan /Verilmeyen Hemşirelik Bakım Gereksinimleri Anketi- 2. Bölüm toplam puan ortalaması 3,13±0,69; "iş gücü kaynakları" alt boyut puan ortalaması 3,72±0,46; "malzeme kaynakları" alt boyut puan ortalaması 1,73±0,55; "iletişim/takım çalışması" alt boyut puan ortalaması 1,06±0,30 olarak bulundu. En fazla karşılanamayan hemşirelik bakım gereksiniminin "Hastaya banyo yaptırılması/deri bakımı verilmesi" olduğu, karşılanamayan hemşirelik bakımı için en önemli engel "Çalışan personel sayısının yetersizliği" olduğu bulundu. Sonuç: Çalışmaya katılan hemşirelerin hastaların bakım gereksinimlerini nadiren karşılayamadıkları ve çalışmada bakım gereksinimleri karşılanmama nedenleri olan iş gücü kaynaklarının ve malzeme kaynaklarının ortalamanın üstünde olduğu saptandı. Hastaların bakım gereksinimlerinin karşılanması için personel sayısı ve niteliği, malzeme ve ekipman yeterliliği gözden geçirilmelidir.
Hemşirelikte İş Bölünmelerinin İlaç Uygulamalarında Hasta Güvenliği Kültürüne Etkisi
Bu çalışma hemşirelikte iş bölünmelerinin ilaç uygulamalarında hasta güvenliği kültürüne etkisinin incelenmesi amacıyla tanımlayıcı tipte yapıldı.Trakya Üniversitesi Hastanesi'nde Yatan Hasta Klinikleri, Yoğun Bakım ve Acil Servis'te hemşire ünvanı ile çalışan ve araştırmaya katılmaya gönüllü 356 hemşire ile 05.06.2025 – 15.06.2025 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Veriler "Kişisel özellikler formu'', "Hemşirelikte İşin Bölünmesi Ölçeği'' ve "İlaç Uygulamalarında Hasta Güvenliği Kültürü Ölçeği'' kullanılarak toplanmıştır.Hemşirelikte iş bölünmesi ölçeği için ortalama değer (41,19±12,97) olarak hesaplanmıştır. Hemşirelikte iş bölünmesi ölçeğinin alt boyutlarından insana ait ortalama değer (18,69±7,99), çevreye ait ortalama değer (22,50±6,71) olarak görülmüştür. İlaç uygulamalarında hasta güvenliği kültürü ölçeği için ortalama değer (80,82±11,18) olarak hesaplanmıştır. İlaç uygulamalarında hasta güvenliği kültürü ölçeğinin alt boyutlarından öneme ait ortalama değer (38,19±5,73), önleme ait ortalama değer (31,90±4,82), özveriye ait ortalama değer ise (10,73±5,99) olarak belirlenmiştir. Katılımcıların cinsiyet tanıtıcı değişkenine göre ilaç uygulamalarında hasta güvenliği kültürü toplam puanında ve bu ölçeğin önlem alt boyut puanında istatiksel olarak anlamlı bir farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır (p<0,05). Buna göre, kadın hemşirelerin hasta güvenliği kültürü toplam puanı ve önlem alt boyut puanında erkek hemşirelerin puanlarına göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Hemşirelikte İş Bölünmesi ile İlaç Uygulamalarında Hasta Güvenliği Kültürü ölçek toplam puanları arasında negatif yönlü, zayıf korelasyon (r=-0,116, p=0,029); İlaç Uygulamalarında Hasta Güvenliği Kültürü ölçek toplam puanları ile insan alt boyutu arasında negatif yönlü, zayıf korelasyon (r=-0,148, p=0,005); önem alt boyutu ile insan alt boyutu arasında negatif yönlü, zayıf korelasyon (r=-0,105, p=0,047); önlem alt boyutu ile insan alt boyutu arasında yine negatif yönlü, zayıf korelasyon (r=-0,126, p=0,017) olduğu görülmüştür. Hemşirelikte iş bölünmelerinin ilaç uygulamalarında hasta güvenliği kültürünün %4,1'ini açıkladığı bulundu (R²=0,041).Hemşirelikte iş bölünmelerinin ilaç uygulamalarında hasta güvenliği kültürünü etkilediği sonucuna ulaşıldı.
COVID-19 pandemisinin yoğun bakım hemşirelerinde yorgunluk, stres ve iş yüküne etkisi
Bu çalışma Covid-19 pandemisinin yoğun bakımda çalışan hemşirelerin yorgunluk, stres ve iş yüküne etkisini belirlemek amacıyla tanımlayıcı tipte yapıldı. Çalışma Kasım 2020-Nisan 2021 tarihleri arasında Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi pandemi yoğun bakımlarında çalışan ve araştırmamıza katılmayı gönüllü olarak kabul eden 125 hemşire ile yapıldı. Veriler Kişisel Bilgi Formu, İş Yükü Ölçeği, Algılanan Stres Ölçeği ve Piper Yorgunluk Ölçeği kullanılarak online anket uygulaması şeklinde toplandı. Çalışma verileri NCSS (Number Cruncher Statistical System) kullanılarak ortalama, standart sapma, frekans, Student t Test, Mann Whitney U testi, One-way Anova Test, Kruskal Wallis test, Pearson ve Spearman's Korelasyonları ile istatistiksel analiz yapıldı. Hemşirelerin yaş ortalaması 26,84±4,51 olup %71,2'si kadın, %90'ı bekar ve %80,8'i lisans mezunudur. Hemşirelerin %83,2'si Covid (+) veya şüpheli hastalara bakarken bulaş korkusu, %91,2'si Covid (+) olması durumunda ailesine taşıma korkusu yaşamış olup kişisel koruyucu ekipman giyme zorunluluğu %96,8'inin işini zorlaştırmıştır. Hemşirelerin %31.2'si Covid sürecinde Covid-19 (+) olmuştur. Algılanan stres ölçeği toplam puanı 23,35±5,44, iş yükü ölçeği toplam puanı 37,34±7,45, Piper yorgunluk ölçeği toplam puanı 7,43±1,51 olarak bulunmuştur. Araştırmamızda işinden ayrılmayı düşünen hemşirelerin algılanan stres puanları daha yüksek bulundu. Covid-19 hastalarına bakarken bulaş korkusu yaşayan hemşirelerde iş yükü puanları daha yüksekti. Çalışma saatlerinden memnun olan ve dinlenme için özel zaman ayırabilen hemşirelerin Piper yorgunluk ölçeği puanları daha düşük bulundu. Algılanan stres puanı yüksek olan hemşirelerin iş yükününün de daha yüksek olduğu ve algılanan stres puanı ve iş yükü puanı yüksek olan hemşirelerin daha yorgun olduğu bulundu. Çalışmamızın sonucunda Covid-19 pandemisinin hemşireleri yorgunluk, stres ve iş yükü açısından olumsuz etkilediği sonucuna ulaşıldı.
Ostomi öz bakım indeksi: Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması
Bu araştırma stoması olan hastaların öz bakımlarının değerlendirilmesi ve ölçme aracının hemşirelik literatürüne katkı sağlaması amacıyla metodolojik olarak yapıldı. Araştırma Eylül 2020 – Ocak 2021 tarihleri arasında Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi ve Tekirdağ Dr. İsmail Fehmi Cumalıoğlu Şehir Hastanesinde yürütüldü. Araştırma evrenini, poliklinik kontrolü için başvuran kolostomi, ileostomi ve ürostomisi olan bireyler oluştururken; örneklemi ise araştırmaya katılmayı kabul eden 253 stomalı birey oluşturdu. Veri toplama aracı olarak 11 maddelik "Ostomili Birey Bilgi Formu" ve 32 maddelik "Ostomi Öz Bakım İndeksi" kullanıldı. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, dil ve kapsam geçerliği, doğrulayıcı faktör analizi, iç tutarlık ve zamana karşı değişmezlik yöntemleri kullanıldı. Kapsam geçerlik indeksi 0,99 olarak bulundu. Doğrulayıcı faktör analizine göre uyum iyiliği indeksleri istenilen düzeyde; maddelerin faktör yükleri 0,575-0,964 arasında ve tüm maddeler orijinal ölçekle uyumlu şekilde sekiz alt boyutta yer aldı. Ölçeğin orijinal halinde olduğu gibi, stomalı bireylerin komplikasyon yaşama durumlarını sorgulayan ve istatistiksel olarak anlamlı olmayan 18. madde analizlere dahil edilmeyerek ek olarak kabul edildi. İç tutarlık analizinde Cronbach alfa katsayısının tüm ölçek için 0,949 olduğu; alt boyutların 0,684 ve 0,945 arasında değiştiği sonucuna ulaşıldı. Zamana karşı değişmezliğinde test-tekrar test yöntemi kullanıldı ve Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı'nın ölçek maddeleri için 0,837 ile 0,988 arasında olduğu bulundu. Sonuç olarak; Ostomi Öz Bakım İndeksi'nin orijinal ölçekle benzer yapıda; Türkçe dilinde geçerli ve güvenilir; Türk toplumunda stomalı bireylerin öz bakımlarını değerlendirmede yeterli bir ölçüm aracı olduğu belirlendi.
4-7 yaş çocuklarda perioperatif kaygı düzeyinin azaltılmasında 3 farklı yöntemin karşılaştırılması: Randomize kontrollü bir çalışma
Araştırma, 4-7 yaş çocuklarda üç farklı yöntem ile verilen ameliyat öncesi hasta eğitiminin, perioperatif kaygi düzeyi üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla yapıldı. Araştırma 1 Haziran - 31 Kasım 2021 tarihleri arasında Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Cerrahisi Anabilim Dalı'nda yapıldı. Yarı deneysel türde planlanan araştirmaya, dahil edilme kriterlerini karşılayan ve tabakalı randomizasyon yöntemi ile her bir gruba 22 hasta olmak üzere toplam 66 hasta alındı. Araştırma verileri "Hasta Tanılama Formu" ve ameliyat öncesi ve sonrası uygulanan "Okul Öncesi Çocuklarda Kaygı Ölçeği" kullanılarak elde edildi. Birinci deney grubundaki çocuklara ameliyat öncesi hasta eğitimi servis hemşiresi tarafından oyunlaştırılarak verildi. İkinci deney grubundaki çocuklara ameliyat öncesi hasta eğitimi servis hemşiresi tarafından oyunlaştırılarak verildi, ayrıca ameliyathane hemşiresi tarafından hasta ziyareti sağlandı ve oyunlaştırarak ameliyathane ortamı anlatıldı. Üçüncü deney grubundaki çocuklara ameliyat öncesi hasta eğitimi servis hemşiresi tarafından oyunlaştırılarak verildi, sonrasında ameliyathaneye gidene kadar anneye ait ses kaydı dinletildi. Araştırmaya katılan çocukların annelerin yaşı %69.7 si 30 yaş ve üzeri, %37.9'unun lisans mezunu ve %51.5 in çalışmadığı belirlendi. Çocuklarının önceden ameliyat deneyimi olmayanların genel kaygı bozukluğu düzeyleri önceden ameliyat deneyimi olanlara göre anlamlı derecede yüksek belirlendi (p<0.05). Ameliyat öncesi uygulanan yöntemler arasında kaygı düzeyini etkilemeleri açısından anlamlı farklılık saptandı (p<0.05). Çocukların kaygı düzeylerini azaltmada hem servis hemşiresi hem de ameliyathane hemşiresi tarafından birlikte oyunlaştırılarak verilen eğitimin diğer yöntemlere göre daha etkili olduğu ve aralarında istatistiksel açıdan anlamlı fark olduğu saptandı (p<0.05). Anahtar Kelimeler: Kaygı, çocuk hasta, cerrahi hemşirelik
COVID-19 pandemisinin acil hemşirelerinde kaygı, tükenmişlik düzeyi ve uyku sorunlarına etkisi
Bu çalışma; acil servis hemşirelerinin COVID-19 pandemi sürecinde kaygı ve tükenmişlik düzeyleri ile uyku kalitelerini belirleyebilmek amacıyla gerçekleştirilmiş tanımlayıcı türde bir çalışmadır. Araştırma verileri Kasım 2020-Ocak 2021 tarihleri arasında, İstanbul ilinde Sağlık Bakanlığı'na bağlı bulunan bir şehir hastanesinin acil servis biriminde çalışan hemşireler ile görüşülerek elde edilmiştir. Pandemi başından itibaren acil servis ünitesinde çalışan 142 hemşire araştırmaya katılmada gönüllü olmuştur. Veriler "Kişisel Veri Toplama Formu", "Pittsburg Uyku Kalitesi Ölçeği", "Maslach Tükenmişlik Ölçeği" ve "Sağlık Anksiyetesi Ölçeği" kullanılarak elde edilmiştir. Araştırma verilerinin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiklerin yanısıra Ki-Kare Testi, t testi, Spearmann Testi, ANOVA ve regresyon analizlerinden yararlanılmıştır. Ölçeklerin iç tutarlılığı Cronbach-alfa katsayısı ile hesaplanmıştır. Acil hemşirelerinin yaş ortalaması 29,30±6,77 yıl olup, %61,4'ü kadın, çoğu (%75,4) lisans düzeyinde mesleki eğitime sahipti. Yarıdan fazlasının (%59,9) haftalık çalışma süresi 50 saat ve üzerinde idi. Çalışma verilerinin elde edildiği tarih itibari ile, pandeminin ilk 8 ayı geride kaldığında, acil hemşirelerinin %30,1'inde Covid-19 için PCR pozitifliği saptanmıştı. Acil serviste görev yapan hemşirelerin Maslach Tükenmişlik Ölçeği "Duygusal Tükenme" alt boyut puanı 22,02±7,30, "Duyarsızlaşma" alt boyut puanı 7,52±3,82, "Kişisel Başarı" alt boyut puanı 11,99±3,70 olarak hesaplandı. "Aşırı Duyarlılık" alt boyutundan 3,90±2,19, "Kaygı" alt boyutundan 17,70±6,32 olmak üzere Sağlık Anksiyetesi Ölçeği puanı 13,80±5,21 olarak bulundu. Pittsburg Uyku Kalitesi Ölçeği'nden aldıkları ortalama puan 8,47±3,04 olup, hemşirelerin %89,4'ünün uyku kalitesi kötü idi. Tükenmişlik düzeyi ve uyku kalitesi arasında orta düzeyde pozisitf korelasyon saptandı. Maslach Tükenmişlik Ölçeği puanı üzerine kaygı puanı (p=0.006) 1.171 katsayı ile, uyku latansı (p=0.024) 2.541 katsayı ile, uyku ilacı kullanımı 4.502 (p=0.045) katsayı ile etkili bulundu. Sonuç olarak; pandemi döneminde acil hemşirelerinin uyku kaliteleri kötü, sağlık anksiyetesi düzeyleri düşük, tükenmişlik düzeyleri çoğunlukla orta ve yüksek düzeydedir.
Acil hemşirelerinin karşılaştıkları şiddet türlerinin tükenmişlik düzeylerine etkisi: Bir meta-analiz çalışması
Acil servislerde çalışmak, insanların acılarına tanık olma, öngörülemezlik kişilerde stres oluşumuna neden olur. Bu ortam çalışanların tükenmişlik düzeylerinde de etkili olur. Sağlık çalışanlarına arasında hemşirelerin; hemşireler arasında ise acil servis birimlerinde çalışanların diğer hemşirelere göre tükenmişlik düzeyleri daha fazladır. Bu çalışma 'Acil Hemşirelerinin Karşılaştıkları Şiddet Türlerinin Tükenmişlik Düzeyine Etkisi' ni belirlemek amacı ile meta-analiz çalışması olarak planlandı ve niceliksel araştırma yöntemlerinden meta-analiz yöntemi ile yapıldı. Scopus, Sciencedirect, Pubmed, Medline, Ulusal Tez Merkezi, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Kütüphanesi katalog ve veri tabanlarından bilimsel makaleler ve tezler tarandı ikinci olarak ulaşılan araştırmaların referans bölümünün araştırılması yapıldı. Taramada "Acil Servis", " Hemşire", "Şiddet Türleri", "Tükenmişlik Düzeyi" kelimeleri Türkçe ve İngilizce olarak özet bölümünde tarandı. 24 Eylül 2021 tarihli yapılan son taramaya göre toplamda 3823 çalışma tespit edildi ve incelendi. Araştırma verileri, 10 bilimsel makale üzerinden elde edildi. Analize dahil edilen makalelerin toplam örneklem sayısı 4412'dir. Analize dahil edilen 10 makalenin meta-analiz uygulamasında inceleme sonucunda araştırmaların heterojen bir yapıda olduğu belirlendi. Hesaplamalar sonucunda etki büyüklükleri dağılımının rastgele etkiler modeline göre (p<0.05) değerlendirildi. Yayın yanlılığını belirlemek amacıyla Huni grafiği (Funnel plot), Rosenthal'in Güvenli N yöntemi ve Orwin'in Güvenli N yöntemi kullanıldı. Yapılan hesaplamalara göre şiddet yaşayan hemşirelerin yaşamayanlara göre 2,5 kat, erkek hemşirelerin kadın hemşirelere göre 1,8 kat, 30 yaş altı hemşirelerin 30 yaş üstü hemşirelere göre 2,2 kat, mesleki deneyimi 10 yılın altında olan hemşirelerin mesleki deneyimi 10 yılın üzerinde olan hemşirelere göre 1,9 kat ve sözel şiddetle karşılaşan hemşirelerin diğer şiddet türleri ile karşılaşan hemşirelere göre 4,3 kat daha fazla tükenmişlik yaşadığı tespit edildi. Anahtar kelimeler: Acil Servis, Hemşire, Şiddet Türleri, Tükenmişlik Düzeyi, Meta-Analiz
Hemşirelerin izolasyon önlemlerine uyumlarının değerlendirilmesi ve bir Devlet hastanesi örneği
Araştırma hemşirelerin izolasyon önlemlerine uyumlarının belirlenmesi amacıyla kesitsel ve metodolojik olarak yapılmıştır. Araştırma İstanbul'da bulunan T.C. Sultanbeyli Devlet Hastanesi'nde Ocak 2023-Haziran 2023 tarihleri arasında yapılmıştır. Evrenini, hastanede çalışan 400 hemşirenin oluşturduğu çalışmanın örneklemini kriterlere uygun ve çalışmaya katılmayı kabul eden 293 hemşire oluşturmuştur. Araştırmanın yürütülebilmesi için etik kurul onayı, kurum izni, ölçek kullanım izni ve çalışmaya katılmayı kabul eden hemşirelerden sözlü onamları alınmıştır. Araştırmada kullanılmak üzere literatür bilgileri doğrultusunda araştırmacı tarafından hazırlanan "Demografik Veri Formu" ve Tayran ve Ulupınar tarafından 2011 yılında geliştirilen "İzolasyon Önlemlerine Uyum Ölçeği (İÖUÖ)" kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS Windows 18.0 paket programında, uygun istatistiksel yöntemler kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırmaya katılan hemşirelerin yaş ortalamaları 27,73±4,96, %72,4'ünün kadın, %58,4'ünün bekar, %91,5'inin lisans mezunu olduğu, %33,8'nin acil serviste çalıştığı, toplam çalışma süresinin ortalama 5,90±5,09 yıl ve kurumda toplam çalışma süresinin 4,55±3,51 yıl olduğu belirlenmiştir. Çalışmaya katılan hemşirelerin İÖUÖ toplam puan ortalaması 90 puan üzerinden 77,13±8,29 olarak belirlenmiştir. Hemşirelerin İÖUÖ toplam puanı ve alt boyutlarından aldıkları toplam puanlar ile yaş, medeni durum, çalışma pozisyonu, toplam çalışma süresi, kurumda toplam çalışma süresi ve çalışılan birim arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (p>0,05). Cinsiyete göre İÖUÖ Çalışan ve Hasta Güvenliği alt boyutu ile eğitim durumuna göre İÖUÖ Çevre Kontrolü alt boyutu arasında anlamlı bir fark olduğu saptanmıştır (p<0,05). Sonuç olarak; hemşirelerin izolasyon önlemlerine uyumlarının iyi düzeyde olduğu bulunmuştur. Literatürde yer alan diğer çalışmalar incelendiğinde, çalışmamızın sonucunun ortalamanın üstünde olduğu görülmektedir. Hemşirelerin kurumsal ve çevresel faktörler doğrultusunda hizmet içi eğitimlerinin sürekliliğinin sağlanması, çalışan ve hasta güvenliği konusunda farkındalık yaratacak eğitim ve etkinliklerin planlanması ve araştırmanın farklı illerde ve daha fazla çalışana sahip hastanelerde, kanıt düzeyi yüksek araştırmalar şeklinde planlanarak uygulanması önerilmektedir.
Koroner arter bypass greft ameliyatı olacak hastalarda ameliyat öncesi verilecek rutin hasta eğitimi ile video destekli mobilizasyon eğitiminin ameliyat sonrası hareketlilik, kaygı düzeyi ve ağrı üzerine etkisi: Randomize kontrollü çalışma
Araştırma, Koroner arter bypass greft ameliyatı olacak hastalarda ameliyat öncesi verilen rutin hasta eğitimi ile video destekli mobilizasyon eğitiminin ameliyat sonrası hareketlilik, kaygı düzeyi ve ağrı üzerine etkisini incelemek amacıyla randomize kontrollü bir çalışma olarak planlandı. Çalışma, Tekirdağ ilinde Şehir Hastanesi ve bir Devlet Hastanesinde 15.03.2023-15.09.2023 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Koroner arter bypass greft ameliyatı olacak 40 hasta kontrol grubu, 40 hasta deney grubu olmak üzere toplam 80 hasta dahil edildi. Tüm hastalara ameliyat öncesi dönemde "Sürekli Kaygı Ölçeği" (SKÖ), "Durumluk Kaygı Ölçeği" (DKÖ), "Sosyo-demografik veri toplama formu" doldurtuldu. Kontrol grubuna rutin hasta eğitimi verilirken, deney grubuna ek olarak video destekli mobilizasyon eğitimi verildi. Tüm hastalara ameliyat olduktan sonra, ilk mobilizasyondan önce SKÖ ve DKÖ, ilk mobilizasyondan sonra DKÖ, "Hasta Hareketlilik Ölçeği" (HHÖ), "Gözlemci Hareketlilik Ölçeği" (GHÖ) doldurtuldu. 2. günde mobilizasyondan önce DKÖ, SKÖ, mobilizasyondan sonra DKÖ, HHÖ, GHÖ tekrar doldurtuldu. Gruplar arası karşılaştırmalar "Fisher testi" ve "Bağımsız Örneklem t Testi" ile incelendi. Tekrarlı ölçümlerin grup içi karşılaştırmaları ise "Tekrarlı ölçümler ANOVA testi" ile değerlendirildi. Bireylere ait hareketlilik, kaygı ve ağrı puanları arasındaki ilişkiler için "Pearson korelasyon testi" uygulandı. Deney grubundaki hastaların 2. gün mobilizasyon sonundaki durumluk kaygılarının diğer zamanlardan daha az olduğu bulundu. Deney grubundaki hastaların 1. mobilizasyondan itibaren durumluk kaygılarının kontrol grubundaki hastalara göre daha düşük olduğu belirlendi. Deney grubundaki hastaların kontrol grubuna göre 2. günde hareket aktivitelerinin arttığı bulundu.
Tip 2 diyabet hastalarında tedaviye uyumun, sağlık okuryazarlığı ve aile desteği ile ilişkisi
Araştırma, tip 2 diyabet hastalarında tedaviye uyumun sağlık okuryazarlığı ve aile desteği ile ilişkisini belirlemek amacıyla tanımlayıcı ve ilişki arayıcı türde yapılmıştır. Araştırma İstanbul'da bir devlet hastanesinde Aralık 2022-Temmuz 2023 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırma evrenini, kriterlere uyan ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan 205 hasta oluşturmuştur. Araştırmada veri toplamak amacıyla "Hasta Tanılama Formu", "Tip 2 Diabetes Mellitus Tedavisine Hasta Uyum Ölçeği", Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ve Hensarling Diyabet Aile Destek Ölçeği kullanılmıştır. Hastaların Tip 2 Diabetes Mellitus Tedavisine Hasta Uyum Ölçeği puan ortalaması 91,36±7,14, Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği puan ortalaması 78,76±9,11 ve Hensarling Diyabet Aile Destek Ölçeği puan ortalaması 69,97±8,02'dır. Bu değerlere göre hastaların tedaviye uyum ve sağlık okuryazarlıkları orta düzeyde, aile desteği ise orta düzeyin üstündedir. Tedaviye uyumları düşük olan hastaların son bir yılda hastaneye yatma oranı daha yüksektir. Sağlık okuryazarlığı ve aile desteği düşük olan hastaların HbA1c ve açlık kan glikozu değerleri daha yüksektir. Hastaların sağlık bilgine erişimi ve empatik aile desteği arttıkça tedavi uyumları da artmaktadır. Hastaların sağlık okuryazarlığının ve tedaviye uyumlarının geliştirilmesine ve hasta yakınlarının hastaya daha fazla destek olmaları için teşvik edilmeye ihtiyaçları bulunmaktadır.
Parkinson hastaliğinda tedaviye uyum: bakim veren rolü üzerinden bir değerlendirme
Parkinson Hastalığında tedavi uyumu, semptom yönetimini sağlamak ve sağlık bakım maliyetlerini azaltmak açısından kritik bir öneme sahiptir. Diğer yandan, Parkinson hastalarında bilişsel ve fiziksel sorunların fazlalığı, tedavi yönetiminin bakım verenlerce üstlenilmesini gerekli kılmaktadır. Bu çalışma Parkinson hastalarında tedavi uyumunda bakım verene ilişkin özelliklerin etkisini belirlemek amacıyla planlanmıştır. Çalışma, Aralık 2022-Ekim 2023 tarihleri arasında yürütülmüş olup; veriler bu tarihlerde Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Araştırma Hastanesi Nöroloji Polikliniği'ne başvuran Parkinson tanılı hasta ve bakım verenlerinden elde edilmiştir. Verilerin toplanmasında hasta ve bakım verene yönelik "Tanılama Formları', hastaların tedavi uyumunu değerlendiren "İlaç Uyumunu Bildirim Ölçeği (İUBÖ)", bakım veren yükünü değerlendiren "Zarit Bakım Yükü Ölçeği (ZBI)", anksiyete ve depresyon düzeyini değerlendiren "Hastane Anksiyete Depresyon Ölçeği (HADÖ)", uyku kalitesini değerlendiren "Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ)" kullanılmıştır. Hastalık şiddetinin belirlenmesinde Hoehn Yahr evrelemesinden yararlanılmıştır. Çalışmada yer alan hastaların yaş ortalamaları 70,31±9,48 olup, %54,8'i kadındı. Hoehn-Yahr ile değerlendiren hastalık evresi medyan 3 idi. Parkinson hastalarına bakım verenlerin yaş ortalaması 54,92±13,43 olup, ortalama 3,69±3,47 yıldır hastaların bakımı sürdürmekteydiler. Bakım verenlerin dörtte üçü orta ve daha fazla düzeyde bakım yükü algılamakta, %35,5'i anksiyete sorunu yaşamakta, %53,2'ü depresif duygu durumunda, %37,1'i kötü uyku kalitesine sahipti. İlaç alımlarının bakım verenlerce takip edildiği bu hastaların %30,6'sında "tedavi uyumu tam" idi. Bakım verenin algıladığı bakım yükü, anksiyete, depresyon ve uyku kalitesinin ilaç uyumuna etkisi doğrusal regresyon analizi ile değerlendirildiğinde, bakım yükü, anksiyete, depresyon ve uyku kalitesi puanlarının ilaç uyum puanlarını %42 düzeyinde açıkladığı saptanmıştır. Sonuç olarak Parkinson hastalarında tedavi uyumunu iyileştirmek için, hastanın yanı sıra bakım verenin de değerlendirilmesi ve desteklenmesi önemlidir.
Postmenopozal dönemdeki kadinların cinselliğinin kültürel boyutunun Leininger gündoğumu modeli ile irdelenmesi
Amaç: Çalışmanın amacı postmenopozal dönemdeki kadınların cinselliğinin kültürel boyutunun Leininger Gündoğumu Modeli ile irdelenmesidir. Yöntem: Çalışma nitel tasarımda bir araştırmadır. Leininger'in Gündoğumu Modelini kullanan araştırmacılara önerdiği hemşirelik alanına özel bir yöntem olan ethnonursing/etnohemşirelik araştırma metodu kullanarak yapılmıştır. Araştırma postmenopozal dönemde olan 20 kadınla yürütülmüştür. Örneklem seçiminde amaçlı örneklem yöntemlerinden tipik durum örneklemesi benimsenmiştir. Veri toplamada yüz yüze görüşme tekniği kullanılmıştır. Veriler sosyodemografik veri formu ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Görüşmeler derinlemesine görüşme tekniği kullanılarak yapılmış ve akıllı telefon aracılığıyla kaydedilmiştir. Veri analizi için içerik analizi yaklaşımı kullanılmıştır. Bulgular: Çalışma sonucunda beş ana tema elde edilmiştir. Bu temalar Güzellik-Estetik, Cinselliğin Süreci, CS/ÜS Hizmetleri, Dini Etkiler ve Toplumsal Cinsiyet Faktörleridir. Çalışma bulguları katılımcıların cinselliğe yönelik algı ve cinselliği yaşama biçimlerinin toplumsal ve kültürel normlardan etkilendiğini göstermektedir. Kadın cinselliğinin toplumsal cinsiyet rolleri, din ve kültürel normlar etkisiyle baskı altına alındığı cinselliğin zorunluluk, görev, ayıp ve utanç verici bir durum olarak algılandığı belirlenmiştir. Bu nedenle kadınların tüm yaşam evrelerinde cinsel konularda kendilerini ifade etmekte zorlandıkları tespit edilmiştir. Özellikle postmenopozal dönemdeki kadınların duygusal ve toplumsal baskılar nedeniyle cinselliği tamamen bitirdikleri belirlenmiştir. Ayrıca kadınların cinselliği tabu olarak görmesi, sağlık profesyonellerinin olumsuz tutumları gibi durumlar CS/ÜS hizmetlerininden etkin bir şekilde yararlanmayı engellemektedir. Sonuç: Postmenopozal dönemdeki kadınlarda sosyokültürel normlar, toplumsal cinsiyet ve din, cinselliğe ilişkin algıların oluşmasında etkili olabilmektedir. Ayrıca bu çalışmanın bulguları, kadınların farklı yaşam evrelerindeki cinsellik deneyimlerinin, mevcut algıların oluşumunda önemli bir etkisi olduğunu ortaya koymakta ve farklı yaşam evrelerindeki cinsellik algılarına, yaşanma şekillerine de ışık tutmaktadır.
Aile merkezli güçlendirme modeline dayalı programın total diz protezli hasta ve bakım vericiler üzerine etkisi: Randomize kontrollü çalışma
Bu araştırmada, total diz protezi (TDP) uygulanan hastalar ve bakım vericilerine verilen aile güçlendirme modeline (AMGM) dayalı programın bireylerin fiziksel işlev düzeyine ve öz yeterliliklerine; bakım vericilerin bakım yüküne, bakım verme yeterliliğine ve stresle baş etme durumuna etkisini belirlemek amaçlandı. Randomize kontrollü paralel grup (1:1) tipteki bu araştırmanın örneklemini Aralık 2023 - Ağustos 2024 tarihleri arasında TDP'li 62 hasta ve bakım vericisi oluşturdu. Hastalar randomizasyonla müdahale ve kontrol grubu olmak üzere iki gruba ayrıldı. Müdahale grubunda yer alan hasta ve bakım vericiler AMGM dayalı bir program uygulandı. Kontrol grubundaki hasta ve bakım vericiler rutin bakım aldı. İzlem testinden sonra kontrol grubuna da eğitim kitapçığı verildi. Araştırma verileri sosyodemografik özellikler formu, Modifiye Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği, Genel Öz yeterlilik Ölçeği, Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği, Bakım Verme Yeterliliği Ölçeği ve Stresle Baş Etme Ölçeği kullanılarak toplandı. Veriler IBM SPSS V23, Jamovi V2.3.28 ile R programı ile analiz edildi. Grup ve zamana göre normal dağılıma uymayan verilerin karşılaştırılmasında Walrus paketi kullanılarak Robust ANOVA, normal dağılıma uyan verilerin karşılaştırılmasında Genelleştirilmiş Lineer model kullanıldı. Hastaların Modifiye Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği mobilite alt boyutu (F=8,85; p<0,05; ηp2=0,24); bakım vericilerin Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği (F=44,0; p<0,001; ηp2=0,79) ve Stresle Baş Etme Ölçeği puanlarında (F=5,62; p<0,05; ηp2=0,06) gruplar arası anlamlı fark vardır. Bununla birlikte hastaların Modifiye Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği, Genel Öz yeterlilik Ölçeği; bakım vericilerin Bakım Verme Yeterliliği Ölçeği toplam puanları üzerinde anlamlı farklılık bulunmadı (p>0,05). Sonuç olarak AMGM dayalı program alan hastaların fiziksel mobilitede daha iyi olduğu, bakım vericilerin bakım yükünün düşük olduğu ve stresle baş etme düzeylerinin yüksek olduğu belirlendi. Grupların öz yeterlilik ve bakım verme yeterlilikleri benzerdi. Bu araştırma sonucunda TDP hastalarının tedavi ve bakımından sorumlu ekiplerin AMGM ile ilgili bilgi ve farkındalığının artırılması, AMGM dayalı programın uzun dönem etkilerini belirlemek için daha uzun izlemli çalışmaların yapılması önerilmektedir. Ayrıca bakım vericilerinin yaşadıkları stres ve taburculuk sonrası sorunlarla ilgili sağlık profesyonellerine hizmet içi eğitimler düzenlenmesi, hasta okulları, tele sağlık gibi hizmetlerin kullanılması önerilmektedir.
Adölesanlarda öz güven, iyi oluş, empati ve sempati düzeyinin akran zorbalığı ile ilişkisinin incelenmesi
Bu araştırma adölesanlarda akran zorbalığı, öz güven, iyi oluş, empati ve sempati düzeyini belirlemek; akran zorbalığı ile öz güven, iyi oluş, empati ve sempati düzeyi arasındaki ilişkiyi değerlendirmek; akran zorbalığını etkileyen faktörlerin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Bu araştırma tanımlayıcı ve ilişkisel bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini 2023-2024 yılında Konya ili merkez ilçelerinde öğrenim gören 3468 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklem büyüklüğü ise 1250 öğrencidir. Araştırma verilerinin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Akran Zorbalığı Belirleme Ölçeği Ergen Formu (AZBÖ), Öz Güven Ölçeği, Ergenler İçin Beş Boyutlu İyi Oluş (EPOCH) Ölçeği, Adölesanlarda Empati ve Sempati Kurma Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, ortalama ve standart sapma, bağımsız gruplarda t testi, Oneway ANOVA testi, Pearson korelasyon ve çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre adölesanların AZBÖ zorba toplam puan ortalaması 73,62±22,53 ve AZBÖ mağdur toplam puan ortalaması 79,37±22,86 olarak saptanmıştır. Adölesanların AZBÖ zorba toplam puanı ile öz güven düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olmadığı (r=0,012 ,p>0,05), iyi oluş (r=-0,710 ,p<0,05), bilişsel empati (r=-0,111 ,p<0,05) duygusal empati (r=-0,490 ,p<0,05) ve sempati düzeyi (r=-0,310 ,p<0,05) arasında istatistiksel olarak negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Adölesanların AZBÖ mağdur toplam puanı ile öz güven (r=-0,311 ,p<0,05) ve iyi oluş düzeyi (r=-0,780 ,p<0,05) arasında negatif yönlü, bilişsel empati (r=0,610 ,p<0,05) ve duygusal empati (r=0,404 ,p<0,05) arasında istatistiksel olarak pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu, sempati düzeyi arasında anlamlı bir ilişki olmadığı (r=-0,630 ,p>0,05) tespit edilmiştir. Adölesanların yaş, cinsiyet, sınıf düzeyi, anne eğitim düzeyi, aile gelir düzeyi, anne-baba çalışma durumu, okul başarısı, iyi oluş, bilişsel empati, duygusal empati ve sempati düzeylerinin zorba toplam puanı üzerindeki değişimin %71,2'sini açıkladığı belirlenmiştir (Adjusted R2=0,712 p<0,05). Adölesanların yaş, cinsiyet, sınıf düzeyi, okul başarısı, öz güven, iyi oluş, bilişsel empati ve duygusal empati düzeylerinin mağduriyet toplam puanı üzerindeki değişimin %73,6'sını açıkladığı belirlenmiştir (Adjusted R2=0,736 p<0,05). Adölesanların zorbalık ve mağduriyetinin orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Adölesanların, iyi oluş, empati ve sempati düzeyi akran zorbalığının, öz güven, iyi oluş ve empati düzeyi ise akran mağduriyetinin önemli yordayıcılarıdır. Bu sonuçlar doğrultusunda akran zorbalığı ve mağduriyetinin yaygınlığında etkili olan faktörlerin belirlenmesi, bu faktörlerin birbiri ile ilişkisinin araştırılması, adölesanların akran zorbalığı ve ilişkili faktörler konusunda farkındalığının artırılmasına yönelik müdahale çalışmalarının yapılması önerilmektedir.
Babalara yönelik yapılan girişimlerin babaların bebek bakımına katılımına, bağlanma durumlarına ve paternal depresyona etkisi: Randomize kontrollü çalışma
Bu çalışma, babalara yönelik yapılan girişimlerin babaların bebek bakımına katılımına, bağlanma durumlarına ve paternal depresyona etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma randomize kontrollü ön test- son test, paralel grup deneysel tasarıma sahiptir. Konya ilinde bir Aile Sağlığı Merkez'inde Haziran- Aralık 2024 tarihleri arasında 4-12 aylık bebeğe sahip, ilk kez baba olan 80 baba (40 deney grubu, 40 kontrol grubu) ile yürütülmüştür. Araştırmacı tarafından deney grubuna yönelik 4 oturumdan oluşan online eğitimler verilmiş ve sosyal medya aracılığıyla eğitici mesajlar gönderilmiştir. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Babaların Bebek Bakımına Katılım Soru Formu, Baba Bebek Bağlanma Ölçeği, Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde deney ve kontrol grubunun karşılaştırılmasında bağımsız gruplarda t testi ve ki-kare test kullanılmıştır. Gruplarda değişkenlerin izlem zamanlarına göre karşılaştırılmasında karışık düzen varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık değeri p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma bulguları doğrultusunda, girişim sonrasında deney grubunda alınan Babaların Bebek Bakımına Katılım Soru Formu toplam skor ortalaması kontrol grubundan istatistiksel olarak yüksektir (p<0,05). Ayrıca girişim sonrası deney grubunda alt boyut puan ortalamalarında da anlamlı artış görülmüştür. Deney grubunda son testte alınan Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği toplam puan ortalaması ön teste göre istatistiksel olarak düşük bulunmuştur ve deney grubundaki düşüş kontrol grubundan daha fazladır (p<0,05). Deney grubunda son testte alınan Baba Bebek Bağlanma Ölçeği toplam puan ortalaması ön teste göre istatistiksel olarak düşüktür (p<0,05). Sonuç olarak babalara yönelik yapılan girişimlerin (online eğitim ve video gösterimi) babaların bebek bakımına katılımını arttırdığı ve doğum sonrası paternal depresyon riskini azalttığı görülmektedir. İlk kez baba olan bireylere bu tür girişimlerin yapılması ve eğitim içeriğinde paternal bağlanmayı arttırıcı nitelikte uygulamalara daha fazla yer verilmesi önerilmektedir. Anahtar Sözcükler: Baba; Baba Bebek Bağlanması; Bebek Bakımı; Hemşirelik; Paternal Depresyon.
Şizofreni tanılı bireylere uygulanan psikososyal beceri eğitiminin öznel iyileşme, benlik saygısı ve yaşam niteliği düzeylerine etkisi
Bu çalışma, şizofreni tanılı bireylerde Psikososyal Beceri Eğitimi'nin hastaların öznel iyileşme, benlik saygısı ve yaşam niteliği düzeylerine etkisinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma, randomize kontrollü bir araştırmadır. Araştırma, bir hastanenin Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniği'ne kayıtlı 48 şizofreni tanılı birey (Müdahale: 24, Kontrol: 24) ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Öznel İyileşmeyi Değerlendirme Ölçeği, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği, Şizofreni Hastaları İçin Yaşam Niteliği Ölçeği kullanılmıştır. Veriler araştırmacı tarafından ön test ve son test şeklinde öz bildirime dayalı olarak yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Müdahale grubundaki hastalara 11 hafta boyunca haftada bir oturum şeklinde Psikososyal Beceri Eğitimi uygulanmış, kontrol grubundaki hastalara herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Verilerin değerlendirilmesinde, bağımsız gruplarda t testi ve bağımlı gruplarda t testi kullanılmıştır. Bağımsız değişkenler yönünden gruplar arası homojenlik ki- kare analizi (Yates düzeltmeli ki-kare) ve bağımsız gruplarda t testi yapılarak değerlendirilmiştir. Psikososyal Beceri Eğitimi'nin öznel iyileşme, benlik saygısı ve yaşam niteliği düzeylerine olumlu etkisi olmuştur. Uygulama sonrası müdahale grubundaki bireylerin "Öznel İyileşme" ve "Yaşam Niteliği" puan ortalamalarının kontrol grubuna göre artış gösterdiği, "Benlik Saygısı" puan ortalamalarının kontrol grubuna göre azaldığı saptanmış olup, gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Müdahale ve kontrol grubundaki bireylerin "Kişilerarası İlişkiler", "Mesleki Rol","Ruhsal Bulgular" ve "Günlük Eşya Kullanımı ve Faaliyetler" yaşam niteliği ölçeği alt boyutları toplam puanına ait başlangıç ölçümü puan ortalamaları arasında anlamlı fark bulunmazken (p>0,05), müdahale sonrası her iki grubun puan ortalamaları arasında (p<0.05) anlamlı fark olduğu saptanmıştır. Bu çalışma sonuçları doğrultusunda, uygulanan Psikososyal Beceri Eğitimi'nin hastaların öznel iyileşme, benlik saygısı ve yaşam niteliği düzeylerini arttıran, etkili bir hemşirelik müdahalesi olduğu söylenebilir. Anahtar Sözcükler: Psikiyatri hemşireliği; psikososyal beceri eğitimi; şizofreni.
Kanser tanısı olan bireylerin ölüm kaygısının umut ve psikolojik iyi oluş ile ilişkisi
Bu çalışma kanser hastalarının ölüm kaygısının psikolojik iyi oluş ve umut ile ilişkisini değerlendirmek amacıyla tanımlayıcı ve ilişki arayıcı (korelasyon) türde yapılmıştır. Araştırma 2024 yılında Ankara ili Yenimahalle ilçesinde bulunan bir eğitim araştırma hastanesinde tedavi görmekte olan 188 kanser hastası birey ile yürütülmüştür. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Ölüm Kaygısı Ölçeği, Sürekli Umut Ölçeği ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeği kullanılmıştır. Bireylerin kişisel ve sağlık hastalık özellikleri ile ölüm kaygısı toplam puanları arasındaki ilişkiyi değerlendirmek için veriler normal dağıldığı için bağımsız gruplarda t testi ve Oneway ANOVA testi (Post hoc testi: Bonferroni kullanılmıştır. Çalışmada yaş ve ölçeklerin puan ortalamaları arasındaki ilişkisiyi değerlendirmek için Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Çalışmada ölüm kaygısı toplam puanını etkileyebilecek değişkenleri değerlendirmek için backward metodu seçilerek çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre kanser hastası bireylerin ölüm kaygısı ölçeği toplam puanı 7,32±2,53 olduğu belirlenmiştir. Cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, kanser türü, kanser evresi, tedavi türü, sürekli umut ve psikolojik iyi oluş düzeyi ile ölüm kaygısı puan ortalaması arasında anlamlı bir fark olduğu bulunmuştur (p<0,05). Bireylerin çalışma durumu, aylık geliri ve sosyal güvence durumu ile ölüm kaygısı toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür. Bireylerin yaş ile ölüm kaygısı toplam puanla arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır (p>0,05). Kanser hastalarının ölüm kaygısı toplam puanı ile sürekli umut düzeyi arasında negatif yönlü orta düzeyde bir ilişki (p<0,05), Psikolojik iyi oluşu ile arasında ise yine negatif yönlü orta düzeyde bir ilişki bulunmuştur (p<0,05). Sonuç olarak bireylerin ölüm kaygısı arttıkça sürekli umut ve psikolojik iyi oluş düzeylerinde azalma olduğu görülmüştür. Bu bağlamda umut ve psikolojik iyi oluş düzeyi üzerinde etkili olan ölüm kaygısı hakkında daha fazla bilgi sahibi olabilmek ve bu kaygıyı etkileyen diğer faktörlerin de belirlenebilmesi için yeni çalışmalar yapılmalıdır. Anahtar sözcükler: Kanser, Ölüm Kaygısı, Psikiyatri Hemşireliği, Psikolojik İyi Oluş, Umut
Lise öğrencilerinde kısa video bağımlılığının akran ilişkileri, yalnızlık ve mutluluk düzeyine etkisi
Bu çalışma lise öğrencilerinde kısa video bağımlılığının akran ilişkileri, yalnızlık ve mutluluk düzeyleri üzerine etkisini belirlemek amacıyla tanımlayıcı ve ilişki arayıcı türde yapılmıştır. Araştırma 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Ankara ili Mamak ilçesindeki 3 farklı anadolu lisesinde öğrenim gören lise öğrencileri ile yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini 1617 öğrenci, örneklem grubunu ise 752 öğrenci oluşturmaktadır. Üç okuldan kaç öğrenci alınacağı tabakalı örneklem seçim yöntemi ile belirlenmiştir. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Kısa Video Bağımlılığı Ölçeği, Akran İlişkileri Ölçeği, Yalnızlık Ölçeği ve Mutluluk Ölçeği kullanılmıştır. Verilerinin analizinde IBM SPSS 25 paket programı kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemlerden sayı, yüzde, ortalama ve standart sapma kullanılmıştır. Verilerin normal dağılımı çarpıklık ve basıklık değerleri üzerinden analiz edilmiştir. Verilerin normal dağıldığı bağımsız gruplarda t testi ve Oneway ANOVA testi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre öğrencilerin kısa video bağımlılığı ölçeği toplam puan ortalaması 24,63±8,01 (orta), akran ilişkileri ölçeği toplam puan ortalaması 108,92±19,40 (yüksek), yalnızlık ölçeği toplam puan ortalaması 24,40±4,38 (orta), mutluluk ölçeği toplam puan ortalaması 21,40±5,52 (yüksek) olarak belirlenmiştir. Cinsiyet, anne eğitim durumu, baba eğitim durumu, akademik başarı düzeyi, kısa video izleme durumu, günlük kısa video izleme süresi, kısa videoların en çok izlendiği yer ile kısa video bağımlılığı puan ortalaması arasında anlamlı fark olduğu bulunmuştur (p<0,05). Öğrencilerin kısa video bağımlılığı toplam puanı ile yalnızlık düzeyi arasında pozitif yönlü orta düzeyde bir ilişki (p<0,05), mutluluk arasında negatif yönlü yüksek düzey ilişki (p<0,05), akran ilişkileri arasında negatif yönlü yüksek düzey bir ilişki (p<0,05) bulunmuştur. Sonuç olarak öğrencilerin kısa video bağımlılık düzeyi arttıkça yalnızlık düzeyinin arttığı, mutluluk ve akran ilişkilerinin azaldığı söylenebilir. Bu bağlamda akran ilişkileri, yalnızlık ve mutluluk düzeyi üzerinde etkili olan başta kısa video bağımlılığı olmak üzere diğer faktörlerin de belirlenmesi, birbiri ile ilişkisinin araştırılması ve ilişkili olan faktörler konusunda farkındalığın arttırılmasına yönelik çalışmaların yapılması önerilmektedir.
Yaşlı bireylerde sosyal destek düzeyi ve sağlığı geliştirme davranışlarının sağlıklı yaşlanmaya etkisinin incelenmesi
Bu çalışma yaşlı sosyal destek ve sağlığı geliştirme davranışları ile sağlıklı yaşlanma düzeyi arasındaki ilişkiyi değerlendirmek; sağlıklı yaşlanma düzeyini etkileyen faktörleri incelemek amacıyla yapılmıştır. Bu araştırma tanımlayıcı ve ilişkisel bir çalışmadır. Bu araştırma 10 Eylül 2024 - 14 Mart 2025 tarihleri arasında Tokat il merkezinde bulunan bir Aile Sağlığı Merkezine başvuran 65 yaş ve üzeri yaşlı bireyler ile yapılmıştır. Araştırmanın örneklemi 276 kişiden oluşmaktadır. Araştırma verileri Kişisel Bilgi Formu, Sağlıklı Yaşlanma Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Yaşlı Sağlığı Geliştirme Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, ortalama ve standart sapma, bağımsız gruplarda t testi, Oneway ANOVA testi, Mann Whitney, Kruskall Wallis ve Pearson korelasyon ve çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Yaşlı bireylerin yaş ortalaması 70,97±4,24'tür ve % 84,8'inin evli, % 81,5'inin ilkokul mezunu, % 59,4'ünün ekonomik durumunu orta olarak algıladığı saptanmıştır. Yaşlıların yaş, kronik hastalık sayısı, uyku süresi, cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, aile ile yaşama, uyku problemi yaşama, sosyal destek, sağlığı geliştirme davranışları düzeyinin sağlıklı yaşlanma toplam puanı üzerindeki değişimin % 64,8'ini açıkladığı belirlenmiştir. Yaşlı bireylerin sağlıklı yaşlanma puanının yüksek olduğu bulunmuştur. Yaşlı bireylerin sağlıklı yaşlanma toplam puanı ile sosyal destek ve sağlığı geliştirme toplam puanı arasında pozitif yönlü orta düzey bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Bu doğrultuda sosyal destek sistemlerinin ve bireyin sağlık davranışlarını iyileştirmeye yönelik çabaların yaşlı bireylerin sağlıklı yaşlanma süreçlerinde önemli bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Birinci basmakta çalışan hemşirelerin yaşlı bireylerin sağlıklı yaşlanmasını desteklemek amacıyla sosyal destek mekanizmalarını güçlendirmeye yönelik girişimlerde bulunabilir ve sağlığı geliştirici davranışları teşvik edici hemşirelik müdahaleleri planlanabilir. Anahtar Sözcükler: Yaşlı birey; Sağlıklı yaşlanma; Sosyal destek; Sağlığı geliştirici davranışlar
Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde bebeği olan ebeveynlerin stres durumlarının aile güçlendirme düzeyine etkisi
Bu araştırma, yenidoğan yoğun bakım ünitesinde bebeği olan ebeveynlerin stres durumlarının aile güçlendirme düzeyine etkisini belirlemek amacıyla yapıldı. Tanımlayıcı ve ilişkisel tasarımda olan bu çalışma 166 ebeveyn ile yürütüldü. Veriler Şubat 2024 – Haziran 2025 tarihleri arasında Konya ili Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde yatmakta olan bebeklerin ebeveynler ile toplandı. Veriler Ebeveyn Bilgi Formu, Anne-Baba Stres Ölçeği: YYBÜ ve Aile Güçlendirme Ölçeği kullanılarak toplandı. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans analizi ve çoklu regresyon analizi yapıldı. Bu çalışmada, ebeveynlerin yaş ortalaması 31,1 ± 7,05 ve bebeklerin gestasyon hafta ortalaması 33,97 ± 3,51'dir. Ebeveynlerin %70,48'i anne olduğu saptandı. Ebeveynlerin stres ölçeği puan ortalaması 119,25 ± 25,48 ve aile güçlendirme ölçeği puan ortalaması 120,45 ± 26,65 olarak bulundu. Ebeveynlerin yaşı (β = –0,149), stres durumu (β = –0,586), yakınlık durumu (β = 0,203) ve çalışma durumu (β = 0,226) aile güçlendirme düzeyini anlamlı yordayan değişkenlerdir. Model, aile güçlendirme düzeyindeki varyansın %51,4'ünü açıklamaktadır (Adj. R²= 0,514). Sonuç olarak, ebeveynlerin yaş, yakınlık ve çalışma durumları ile stres düzeyleri, aile güçlendirme üzerinde belirleyici bir etkiye sahiptir. Bu doğrultuda, stres düzeyini azaltmaya ve aile güçlendirme sürecini desteklemeye yönelik bütüncül müdahaleler planlanması önerilir. Anahtar Sözcükler: Aile güçlendirme; ebeveyn; hemşirelik; stres; YYBÜ
Pediatrik yoğun bakımdaki ebeveynlerin aile merkezli bakım algısı ile psikolojik durumların değerlendirilmesi
Bu çalışmanın amacı, Araştırmada, pediatrik yoğun bakımdaki ebeveynlerin aile merkezli bakım algısı ile psikolojik durumlarını (anksiyete, depresyon) etkileyen faktörlerin belirlemektir. Bu çalışma, tanımlayıcı ve ilişki arayıcı türde olup, Haziran 2024-Şubat 2025 tarihleri arasında, çocuk yoğun bakım ünitesinde çocuğu yatan 134 ebeveyn ile yürütülmüştür. Çalışma verileri ebeveyn bilgi formu, Beck Depresyon Ölçeği, Durumluk-Sürekli Kaygı Ölçeği ve Aile Merkezli Bakım Değerlendirme Ölçeği aracılıyla toplandı. Veriler hem yüz yüze hem de çevrim içi (online) yöntemlerle toplanmıştır. Yüz yüze veriler, bir Tıp Fakültesi'ne bağlı çocuk yoğun bakım ünitesinde; çevrim içi veriler ise Instagram ve WhatsApp uygulamaları aracılığıyla ebeveynlerden elde edilmiştir. Veriler SPSS-15 istatistik paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Normal dağılım varsayımını sağlamayan ikili gruplarda Mann-Whitney U Testi ve ikiden fazla olan gruplarda ise Kruskall-Wallis Testi ve ölçeklerinin arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla Spearman's rho ilişki testi ve çoklu doğrusal regresyon analizinde ENTER modeli kullanılmıştır. Çalışma bulgularına göre, ebeveynlerin depresyon puan ortalaması 15,1±9,38, durumluk kaygı puan ortalaması 40,6±7,58, sürekli kaygı puan ortalaması ise 46,1±8,17 ve aile merkezli bakım puan ortalaması ise 83,5±18,6 dir Çoklu doğrusal regresyon analizi sonucunda oluşturulan modelin anlamlı olduğu belirlenmiştir (F= 2,466; p:0,021). Modele dahil edilen bağımsız değişkenlerden depresyon, durumluk kaygı, çocuk sayısı ve çocuk yaşı değişkenlerinin modelde anlamsız olduğu saptanmıştır (p>0,05). Modelde yer alan sürekli kaygı, yaş ve ziyaret sıklığı değişkenlerinin (p:0,004, p:0,045, p:0,033) anlamlı olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, çocuk yoğun bakım ünitesinde tedavi gören çocukların ebeveynlerinde, aile merkezli bakım algısı ile psikolojik durumları arasında anlamlı bir ilişki olduğu; özellikle kaygı düzeyleri bağlamında bu ilişkinin dikkat çekici olduğu belirlenmiştir. Bu bulgular, aile merkezli bakım uygulamalarının güçlendirilmesine yönelik ileri düzeyde araştırmalara ve müdahalelere gereksinim olduğunu ortaya koymaktadır. Anahtar sözcükler: Çocuk Yoğun Bakım, Ebeveyn, Aile Merkezli Bakım, Kaygı, Depresyon, Hemşire
Bipolar bozukluğu olan hastalarda işlevselliğin sürekli öfke-öfke ifade tarzı ve yalnızlık ile ilişkisi
Bu çalışma bipolar bozukluğu olan hastaların işlevselliğinin, sürekli öfke- öfke ifade tarzlarının ve yalnızlık düzeyinin belirlenmesi ve bipolar bozukluğu olan hastaların işlevselliğinin sürekli öfke- öfke ifade tarzı ve yalnızlık ile ilişkinin belirlenmesi amacı ile yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Ankara Etlik Şehir Hastanesi Kampüsü içerisinde bulunan Psikiyatri Hastanesinde tedavi gören bipolar bozukluk tanılı ötimik hasta grubu oluşturmakta olup 219 ötimik bipolar bozukluğu hasta örneklem grubunu oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Kısa İşlevsellik Değerlendirme Ölçeği (KİDÖ), Sürekli Öfke- Öfke İfade Tarzı Ölçeği, De Jong Gierveld Yalnızlık Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde Student t testi, One Way Anova ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre bipolar bozukluğu olan hastaların Kısa İşlevsellik Değerlendirme Ölçeği (KİDÖ) puan ortalaması 25,35±17,23; Sürekli Öfke-Öfke İfade Tarzı Ölçeği Sürekli Öfke alt boyut puan ortalaması 20,19±7,17; De Jong Gierveld Yalnızlık Ölçeği toplam puan ortalaması 4,92±3,01 olarak belirlenmiştir. Bipolar bozukluğu olan hastaların, gelirinin giderden az olması, eğitim durumunun ilkokul/ortaokul olması, işsiz olması, düzenli doktor kontrolünün ve ilaç kullanmamasının, atak sayısının fazla ve yatış sıklığının fazla olması ile Kısa İşlevsellik Değerlendirme Ölçeği puan ortalaması arasındaki fark istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Kısa İşlevsellik Değerlendirme Ölçeği puan ortalaması ile öfke kontrolü alt puan ortalaması arasında negatif yönlü zayıf bir ilişki bulunmuştur. Kısa İşlevsellik Değerlendirme Ölçeği puan ortalaması ile De Jong Gierveld Yalnızlık Ölçeği puan ortalaması arasında pozitif yönlü zayıf bir ilişki bulunmuştur. Sonuç olarak hastaların öfke kontrolü azaldıkça ve yalnızlık düzeyi arttıkça işlevselliği azalmaktadır. Bu bağlamda bipolar bozukluğu olan hastalarda öfke ve yalnızlık duygularıyla baş etmeye, işlevselliğini artırmaya yönelik psikoeğitim çalışmalarının yürütülmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: bipolar bozukluk, işlevsellik, sürekli öfke öfke ifade tarzı, yalnızlık, psikiyatri hemşireliği
Şizofreni hastalarına uygulanan hastalık yönetimi beceri eğitimi'nin benlik yitimi, yaşam kalitesi ve hastalık yönetimi ve iyileşme düzeylerine etkisi
Bu çalışma, şizofreni hastalarına uygulanan Hastalık Yönetimi Beceri Eğitimi'nin benlik yitimi, yaşam kalitesi ve hastalık yönetimi ve iyileşme düzeylerine etkisinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma, ön test-son test deseninde tasarlanmış paralel gruplu randomize kontrollü bir çalışmadır. Bu çalışma, ClinicalTrials.gov'da kayıtlıdır (NCT06883734). Araştırma, bir üniversite hastanesinin ruh sağlığı ve hastalıkları polikliniğine kayıtlı toplam 50 şizofreni tanılı hasta (müdahale=25, kontrol=25) ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Benlik Yitimi Ölçeği, SF 36 Yaşam Kalitesi Ölçeği ve Hastalık Yönetimi ve İyileşme Ölçeği-Hasta Formu kullanılmıştır. Veriler araştırmacı tarafından ön test ve son test olmak üzere öz bildirime dayalı olarak yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Müdahale grubundaki hastalara 12 hafta boyunca haftada bir oturum şeklinde Hastalık Yönetimi Beceri Eğitimi uygulanmış; kontrol grubundaki hastalara herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; bağımsız gruplarda t testi ve bağımlı gruplarda t testi, zaman*grup etkileşimi için ise karma ANOVA testi kullanılmıştır. Bağımsız değişkenler yönünden gruplar arası homojenlik, ki-kare analizi (çok gözlü ki-kare, Yates düzeltmeli ki-kare ve Fisher Kesin testi) ile değerlendirilmiştir. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre, Hastalık Yönetimi Beceri Eğitimi'nin hastaların benlik yitimi, yaşam kalitesi ve hastalık yönetimi ve iyileşme düzeylerine büyük oranda (Cohen d=0,92-0,97) olumlu etkisi olmuştur. Uygulama sonrasında; müdahale grubundaki hastaların "Benlik Yitimi Ölçeği" puan ortalamalarının kontrol grubundakilere göre azaldığı; "SF 36 Yaşam Kalitesi Ölçeği Fiziksel ve Mental Bileşen Özet Skalaları" ve "Hastalık Yönetimi ve İyileşme Ölçeği-Hasta Formu" puan ortalamalarının ise arttığı belirlenmiş olup, gruplar arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0,05). Elde edilen sonuçların zaman*grup etkileşimlerinin anlamlı olduğu ve farkların müdahale grubunun son test ölçümlerinden kaynaklandığı belirlenmiştir. Bu çalışma sonuçları doğrultusunda, uygulanan Hastalık Yönetimi Beceri Eğitimi'nin hastaların benlik yitimini azaltan, fiziksel ve mental sağlık yönünden yaşam kalitesi ve hastalık yönetimi ve iyileşme düzeylerini artıran, etkili bir psikiyatri hemşireliği müdahalesi olduğu söylenebilir.
Okul Temelli Ruh Sağlığı Programı'nın ergenlerde pozitif ruh sağlığı ve özgüven düzeyine etkisi
Bu araştırma, ergenlere yönelik uygulanan "Okul Temelli Ruh Sağlığı Programı"nın, öğrencilerin pozitif ruh sağlığı düzeyleri ve özgüvenleri üzerindeki etkilerini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiş deneysel bir çalışmadır. Araştırma ön-test, son-test deseninde tasarlanmış paralel gruplu randomize kontrollü bir araştırmadır. Bu çalışma ClinicalTrials.gov'da (NCT06935981) numarası ile kayıtlıdır. Araştırmanın evrenini Konya ili Selçuklu ilçesinde bulunan Erbil Koru Anadolu Lisesi'nde öğrenim gören 9. Sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Ergenler müdahale ve kontrol grubuna basit randomizasyon yöntemi ile atanmıştır. Çalışmada, 33 müdahale, 33 kontrol olmak üzere toplam 66 ergen yer almıştır. Müdahale grubundaki öğrencilere 8 hafta, haftada bir oturum olacak şekilde ruh sağlığı içerikli bir eğitim programı uygulanmıştır. Eğitim süreci başlamadan önce ve eğitim tamamlandıktan sonra, her iki gruba da Kişisel Bilgi Formu, Pozitif Ruh Sağlığı Ölçeği ve Özgüven Ölçeği uygulanmıştır. Veriler tanımlayıcı istatistikler için sayı, yüzde, ortalama ve standart sapma, kontrol ve müdahale grubuna göre ölçek puan ortalamalarının veriler normal dağılıma uyduğu için bağımsız gruplarda t testi, başlangıç ve müdahale sonrası ölçümler arasındaki puan ortalamalarının karşılaştırılmasında da veriler normal dağılıma uyduğu için bağımlı gruplarda t testi kullanılmıştır. Gruplar arası karşılaştırmalarda bağımsız gruplar için t testi kullanılırken, zaman ve grup etkileşimini incelemek için karma ANOVA testi kullanılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre, eğitim öncesi her iki grubun Pozitif Ruh Sağlığı Ölçeği toplam puan ortalamaları arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Ancak eğitim sonrasında, müdahale grubunun pozitif ruh sağlığı puanlarında istatistiksel olarak anlamlı bir artış gözlemlenmiş ve bu artış kontrol grubuyla kıyaslandığında önemli bir fark oluşturmuştur. Benzer şekilde, müdahale grubunun özgüven düzeylerinde de anlamlı bir artış tespit edilmiştir. Özgüven Ölçeği'nde elde edilen son test sonuçları, müdahale grubunda olumlu yönde değişirken, kontrol grubunda bu yönde bir gelişme gözlemlenmemiştir. Bu bulgular, okul temelli ruh sağlığı eğitiminin, öğrencilerin psikolojik iyi oluşlarını ve kendilerine olan güvenlerini geliştirmede etkili olduğunu ortaya koymaktadır. Eğitim programının, ergenlik dönemindeki bireylerin ruhsal dayanıklılıklarını ve kendilik değerlerini artırmaya katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu yönüyle araştırma, okul temelli ruh sağlığı müdahalelerinin önemini vurgulamakta ve eğitim politikalarında bu tür programlara daha fazla yer verilmesi gerektiğini göstermektedir.
Şizofreni hastalarına bakım verenlere uygulanan Farkındalık Temelli Öz Şefkat Programı'nın bakım yükü, yaşam doyumu ve baş etme düzeylerine etkisi
Bu çalışmanın amacı şizofreni hastalarının bakım verenlerine uygulanan Farkındalık Temelli Öz Şefkat Programı'nın "bakım yükü", "yaşam doyumu" ve "stresle başa çıkma" üzerine etkisini incelemektir. Araştırma, ön test-son test düzeninde tasarlanmış paralel gruplu randomize kontrollü bir çalışmadır. Çalışma, ClinicalTrials.gov'da (NCT06941909) kayıt altına alınmıştır. Çalışmanın grubunu Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Ruh sağlığı ve Hastalıkları Polikliniğine kayıtlı şizofreni hastalarının bakım verenleri oluşturmuştur. Çalışma grubuna müdahale (22) ve kontrol grubunda (22) olmak üzere 44 bakım veren alınmıştır. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Zarit Bakıcı Yükü Ölçeği, Yaşam Doyumu Ölçeği ve Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği ile toplanmıştır. Müdahale grubundaki katılımcılara, haftada 1 oturum olacak şekilde sekiz hafta FTÖŞP uygulanmış, kontrol grubuna herhangi bir müdahale yapılmamıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; tanımlayıcı istatistikler, bağımlı ve bağımsız gruplarda t testi, ki-kare analizleri ile etki büyüklüğüne yönelik Cohen d ve kısmi eta kare analizlerinden yararlanılmıştır. Zaman ve grup etkileşimi ise karma ANOVA analizi ile değerlendirilmiştir. Bağımsız değişkenler yönünden gruplar arası homojenlik ki-kare analizi (çok gözlü ki-kare, Yates düzeltmeli ki-kare, Fisher Kesin testi) yapılarak değerlendirilmiştir. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre, Farkındalık Temelli Öz Şefkat Programı'nın bakım veren bireylerin bakım yükü, yaşam doyumu ve stresle başa çıkma tarzlarına olumlu etkisi olmuştur. Uygulama sonrasında; müdahale grubundaki bireylerin yaşam doyumu düzeyleri ile stresle etkili başa çıkma tarzları ölçeği "kendine güvenli yaklaşım", "iyimser yaklaşım" ve "sosyal desteğe başvurma" alt boyutlarında anlamlı düzeyde artma, bakım yükü düzeyleri ve stresle başa çıkma tarzları "çaresiz yaklaşım" ve "boyun eğici yaklaşım" alt boyutlarında ise anlamlı düzeyde azalma olduğu saptanmıştır (p<0.05). Müdahale ve kontrol grubundaki bireylerin bakım yükü ölçeği, yaşam doyumu ölçeği ve stresle başa çıkma tarzları ölçeği tüm alt boyutları toplam puanına ait başlangıç ölçümü puan ortalamaları arasında anlamlı fark bulunmazken (p>0,05), müdahale sonrası her iki grubun puan ortalamaları arasında anlamlı fark olduğu saptanmıştır (p<0,05). Son test sonuçlarına göre, Farkındalık Temelli Öz-Şefkat Programı'nın müdahale grubundaki katılımcıların bakım yükü (Cohen d=0,882), stresle etkisiz başa çıkma tarzları çaresiz yaklaşım (Cohen d=0,806) ve boyun eğici yaklaşım (Cohen d=0,592) alt boyutları üzerinde azalma yönünde; yaşam doyumu (Cohen d=0,843) ile stresle etkili başa çıkma tarzları kendine güvenli yaklaşım (Cohen d=0,612), iyimser yaklaşım (Cohen d=0,821) ve sosyal desteğe başvurma (Cohen d=0,622) alt boyutları üzerinde ise artış yönünde yüksek düzeyde etki büyüklüğüne sahip olduğu belirlenmiştir. Tüm bu değişkenler için gerçekleştirilen karma ANOVA analizleri, zaman*grup etkileşimlerinin istatistiksel olarak anlamlı olduğunu ve bu farkların deney grubunun son test ölçümlerinden kaynaklandığını göstermiştir. Bu çalışma bulguları doğrultusunda, uygulanan Farkındalık Temelli Öz şefkat Programı'nın şizofreni hastalarına bakım verenlerin bakım yükü ve yaşam doyumu düzeyleri ile stresle başa çıkma tarzları üzerinde etkili sonuçlar veren, etkili bir hemşirelik müdahalesi olduğu söylenebilir. Anahtar Sözcükler: Bakım verenler; Bakım yükü; Farkındalık Temelli Öz Şefkat Programı; Yaşam Doyumu; Stresle Başa Çıkma.