Theses supervised by Abdulkadir Levent
19 theses · Batman University
Diyarbakır Müzesinde bulunan Amida Dönemi baskılı sikkelerin X-ışınları floresans spektrometresi ile karakterizasyonu
Bu yüksek lisans tez çalışması,12.–13. yüzyıllarda Artuklu Beyliği döneminde basılmış ve Diyarbakır Arkeoloji Müzesi koleksiyonunda yer alan figüratif sikkeleri tarihî, ikonografik ve arkeometrik açılardan çok boyutlu bir biçimde değerlendirmeyi hedeflemektedir. Amida (Diyarbakır olarak bilinen) merkezli olarak darp edilen bu sikkeler, İslâmî sikke geleneğinde nadir görülen figüratif tasvirleriyle dikkat çekmekte; hükümdar portrelerinden mitolojik yaratıklara kadar uzanan zengin ikonografik repertuarlarıyla hem sanat tarihi hem de kültürel temsil açısından özgün bir konumda yer almaktadır. Bu yönüyle sikkeler, yalnızca ekonomik dolaşım araçları değil, aynı zamanda dönemin çok kültürlü yapısını ve siyasi meşruiyet arayışlarını yansıtan tarihî belgeler niteliğindedir. Çalışmada, söz konusu sikkelerin metal bileşimleri Taşınabilir Enerji Dağılımlı X-Işını Floresans Spektroskopisi (P-EDXRF) yöntemiyle tahribatsız olarak analiz edilmiş; elde edilen veriler, sikkelerin üretim teknolojisi, alaşım tercihleri ve olası geri dönüşüm uygulamaları bağlamında değerlendirilmiştir. P-EDXRF analizlerinden elde edilen veriler kapsamında Amida sikkelerin hangi alaşımlardan üretildiği, saflık dereceleri ve iz element içerikleri belirlenmiş; bu bulgular tarihî bağlamla ilişkilendirilerek dönemin ekonomik ve teknolojik koşulları hakkında çıkarımlarda bulunulmuştur. Böylece çalışma, tarihsel, sanatsal ve bilimsel verileri bir araya getirerek Artuklu sikkelerinin çok katmanlı yapısının çözümlemesini hedeflemektedir.
Daptomisin'nin elektrokimyasal özelliklerinin incelenmesi ve miktar tayini için bor-katkılı elmas elektrot uygulaması
Sunulan bu yüksek lisans tez çalışmasında, son yıllarda klinik uygulamalarda kullanımı artan bir lipopeptid antibiyotik olan Daptomisin'in elektrokimyasal olarak tayinine yönelik yeni bir analiz yöntemi geliştirilmiştir. Söz konusu yöntem, bor katkılı elmas elektrot (BDD) kullanılarak oluşturulmuş ve elektrotun sülfürik asit ortamında elektrokimyasal aktivasyonu esas alınmıştır. Döngülü voltametri tekniği ile gerçekleştirilen ölçümlerde, Daptomisin’in BDD elektrot yüzeyinde yaklaşık +1.05 V potansiyelinde tersinmez bir oksidasyon tepki verdiği gözlemlenmiştir. Kantitatif analiz çalışmaları kapsamında, 0.5 M sülfürik asit destek elektroliti altında BDD elektrot ile 0.05–1.35 mg/L derişim aralığında yapılan kalibrasyon sonucunda, Ip(μA) = 1.05 C[DAP] (mg/L) + 0.096 şeklinde bir doğrusal ilişki (r = 0.995, n = 9) elde edilmiştir. Yöntemin tayin alt sınırı 0.011 mg/L olarak hesaplandı.Yöntemin doğruluğu, insan idrarı örnekleri üzerine uygulanan standart ekleme–geri kazanım yaklaşımı ile test edilmiştir. Analizler sonucunda, Daptomisin için ortalama %96.14 oranında geri kazanım elde edilmiştir.
Hodgkin lenfoma tedavisinde kullanılan brentuksimab vedotin’in elektrokimyasal özelliklerinin incelenmesi ve miktar tayini için bor-katkılı elmas elektrot uygulaması
Sunulan tez çalışmasında, Hodgkin lenfoma tedavisinde kullanılan bir antikanser ilaç olan Brentuksimab vedotin’in elektrokimyasal tayini için Bor-katkılı elmas elektrodun kullanımına dayanan yeni bir elektroanalitik teknik geliştirilmiştir. Geliştirilen bu elektroanalitik teknikte, sülfürik asit ortamında elektrokimyasal olarak aktive edilen bor-katkılı elmas elektrot üzerinde, özellikle bazik ortamda Brentuksimab vedotin’in döngülü voltametri tekniği ile yaklaşık +1.35 V civarında tersinmez bir dalga verdiği görülmüştür. Brentuksimab vedotin’in kantitatif tayini için geliştirilen teknikte, Britton-robinson (pH =8.0) destekleyici elektrolit ortamında bor-katkılı elmas elektrot üzerinde 9.99 μg/mL ile 49.95 μg/mL derişim aralığındaki doğrusal denklem Ip(μA)=0.026 C[BV] (μg/mL) -0.269, r=0.997 (n=9) olarak belirlenmiştir. Geliştirilen yöntemin en düşük tayin alt sınırı 0.98 μg/mL olarak hesaplandı. Ayrıca geliştirilen metod idrar numunelerine standart ekleme-geri kazanma işlemi uygulanarak metodun doğruluk çalışması yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda idrar örneklerinde bulunan Brentuksimab vedotin için % 94.25’lik yüksek bir geri kazanım sonucu elde edilmiştir. Bu da idrarda bulunan Brentuksimab vedotin’in tayini için geliştirdiğimiz elektrokimyasal metodun yüksek doğrulukla sonuç üretebildiğini göstermiştir.
Bor katkılı elmas elektrot kullanarak progesteron hormonunun elektroanalitik incelenmesi
Bu tez çalışmasında, Progesteron hormonu Bor katkılı elmas(BDD) elektrot yüzeyinde elektrokimyasal özellikleri, kuvvetli asidik ortamda (HClO4 ve H2SO4) incelenmiştir. Katodik olarak önişlem görmüş BDD elektrot ile hızlı, duyarlı, seçici ve basit bir elektroanalitik yöntem geliştirilmiştir. Kare dalga sıyırma tekniği kullanarak progesteron hormonunun miktar tayinini 0.5 M HClO4 destek elektrolit çözeltisinde +1.51 V (vs. Ag/AgCl) gerilim değerinde (+0.1 V gerilimde 120 s biriktirme sonrası) 0.1-7.1 μM derişim aralığında geniş bir analitik çalışma aralığı elde edilmiştir. Gözlenebilirlik sınırı 0.012 µM (3.77 µg L-1) olup; 3.1 µM (n=11) derişim değeri için bağıl standart sapma değeri (RSD), %4.87 olarak hesaplanmıştır. Geliştirilen voltametrik yöntem ilaç ve kan serum numunelere başarılı bir şekilde uygulanmıştır.
Midyat telkari takılarının x-ışınları floresans spektrometresi ile karakterizasyonu
Bu tez, Mardin ilinin Midyat ilçesinde uzun yıllardır geleneksel olarak üretilen telkari takılarının kimyasal bileşimlerini ve üretim tekniklerini kapsamlı bir şekilde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın temel hedefi, Midyat'ta üretilen telkari takılarının bileşiminde yer alan elementleri tespit ederek, bu sanatın tarihsel gelişimi ve günümüzdeki durumunu ortaya koymaktır. Bu bağlamda, çalışmada telkari takılarının elementel bileşimlerini belirlemek amacıyla X-Işınları Floresans Spektrometresi (XRF) kullanılmıştır. XRF yöntemi, telkari takılarının içeriğindeki gümüş, bakır, silisyum gibi ana elementlerin yanı sıra iz elementlerin de tespit edilmesini sağlamıştır. Analizler, Midyat'taki bir telkari atölyesinde yapılmış ve bu kapsamda 50 farklı telkari ürünü incelenmiştir. Her bir ürün için yaklaşık 35 saniyelik analiz periyotları belirlenmiş olup, sonuçlar yüksek hassasiyetle kaydedilmiştir. Elde edilen veriler, Midyat telkarisinin %85,1 oranında gümüş, %10,32 oranında bakır ve %1,52 oranında silisyum içerdiğini ortaya koymuştur. Ayrıca, analizlerde bakır ve gümüş elementleri arasında negatif yönlü güçlü bir korelasyon olduğu belirlenmiştir. Bu bulgular, telkari takılarının üretiminde kullanılan malzemelerin saflığı ve bu sanatın tarihsel süreç içerisindeki evrimi hakkında önemli ipuçları sunmaktadır. Sonuç olarak, bu çalışma, Midyat telkari sanatının korunması, geliştirilmesi ve gelecek nesillere aktarılması açısından büyük bir öneme sahiptir. Ayrıca, bu araştırma, gelecekte yapılacak olan benzer çalışmalar için bir referans noktası oluşturmaktadır.
Batman Müzesinde bulunan Helenistik dönemine ait bir grup sikkenin x-ışınları floresans spektrometresi ile karakterizasyonu
Bu çalışmanın amacı, Batman Müzesine taşınmış olan Helenistik Döneme ait sikkelerin kimyasal bileşimlerini detaylı bir şekilde inceleyerek bu döneme ilişkin yeni bilgiler elde etmektir. Helenistik dönem, Büyük İskender’in Doğu Seferi ile başlayıp onun ölümünden sonra kurulan krallıkların bölünmesiyle devam eden, kültürel ve ekonomik açıdan oldukça önemli bir zaman dilimini kapsar. Çalışmada, bu döneme ait 32 sikke, taşınabilir X-Işını Floresans Spektrometresi (P-EDXRF) kullanılarak analiz edilmiştir. Bu teknik, sikkelerin zarar görmeden hızlı ve etkin bir şekilde kimyasal analizinin yapılmasına olanak tanır. Her bir sikkenin kimyasal bileşimi ortalama 35 saniyede tespit edilmiştir. Analiz sonuçları, sikkelerin ortalama %65.54 oranında bakır, %16.52 oranında kurşun ve %14.99 oranında kalay içerdiğini göstermiştir. Bu sonuçlar, dönemin üretim teknikleri ve kullanılan malzemeler hakkında değerli bilgiler sunmaktadır. Ayrıca, elde edilen veriler Helenistik dönemin ekonomik ve ticari yapısına dair önemli ipuçları sağlamaktadır. Çalışmanın bulguları, Helenistik döneme ait nümismatik eserlerin anlaşılmasına katkı sağlayarak, bu alandaki literatüre de önemli bir ekleme yapmaktadır. Bu bağlamda, sonuçlar hem arkeolojik hem de tarihsel açıdan değerlendirildiğinde, dönemin sikkelerinin üretim ve kullanım şekillerine dair yeni perspektifler sunmaktadır.
Kanser tedavisinde kullanılan ve protein kinaz inhibitör grubundan olan ribosiklibin elektrokimyasal özelliklerinin incelenmesi
Bu tez çalışmasında, ribosiklib adlı kanser karşıtı bileşiğinin kolay, çabuk, hassas bir voltametrik yöntemle elektrokimyasal özellikleri araştırılmıştır. Çalışma elektrotu olan bor katkılı elmas elektrot 0.5 M H2SO4 ortamında anodik yönde aktive edilerek kullanılmıştır. Bu çalışma elektrotu üzerinde ribosiklib 0.5 M H2SO4 ortamında dönüşümlü voltammetri tekniği ile yükseltgenme yönünde yaklaşık +0.859 V’ta tersinmez ve +0.105 V/+0.393 V civarlarında tersinir dalgalar vermiştir. Kare dalga voltametri tekniği kullanılarak 0.5 M H2SO4 ortamında 1.58-11.06 μM derişim aralığında +0.85 V’ta analitik sinyal ile derişim arasında iyi bir ilişki elde edilmiştir. Bu tez çalışmasında geliştirilen elektroanalitik yöntemin farmasötik ilaç ve idrar numunelerinde uygulanabilirliği gösterilmiştir.
Tek kullanımlık kurşun kalem elektrot ile amiodaron’un elektroanalitik özelliklerinin incelenmesi ve miktar tayini
Antiaritmik bir ilaç olan Amiodaron etken maddesinin elektrokimyasal özellikleri, tek kullanımlık kurşun kalem elektrot kullanılarak BR tampon çözeltisi (pH 5.0) ortamında, kare dalga ve dönüşümlü voltametri teknikleri ile incelenmiştir. Dönüşümlü voltametri ölçümlerinde, Amiodaron’un yaklaşık +0.94 V gerilim değerinde iyi tanımlanmış tersinmez bir yükseltgenme piki verdiği gözlenmiştir. Optimize edilen cihaz parametreleri ile BR tampon çözeltisi (pH 5.0) ortamında Amiodaron için 0.125 – 6.862 µg/mL derişim aralığında doğrusal bir çalışma aralığı elde edilmiştir. Yöntemin LOD ve LOQ değerleri sırasıyla 0.027 μg/mL ve 0.089 μg/mL olarak belirlenmiştir. Bu sonuçlar, geliştirilen elektrokimyasal yöntemin Amiodaron’un eser miktarlardaki tayini için uygun ve güvenilir bir analitik yaklaşım sunduğunu göstermektedir.
Fluopram’ın elektrokimyasal özellikleri ve miktar tayini için yöntem geliştirme
Bu tez çalışmasında pestisist mücaledesinde kullanılan Fluopram’ın camsı karbon elektrot yüzeyindeki elektrokimyasal davranışları araştırıldı. Fluopram’ın elektrokimyasal davranışları dönüşümlü voltametri tekniği ile Britton-Robinson (BR pH:4.0) tamponu ortamında +0.97 V civarında tersinmez bir sinyale sahip olduğu gözlendi. Kare-dalga voltametri tekniği kullanılarak BR (pH 4.0) içerisinde Fluopram’ın (vs. Ag/AgCl) iyi belirlenmiş bir yanıt vermiştir. Geliştirilen voltametrik teknik BR (pH 4.0) ortamında [(0.2 µM ile 1.4 µM)] derişim aralığında doğrusal olduğu tespit edilmiştir. Önerilen yöntem İdrar, Nehir Suyu, Portakal Suyu ve Toprak örnekleri üzerinde test edilmiştir.
Benzo(k) florentenin elektrokimyasal, spektrometrik ve kromatografik özelliklerinin incelenmesi
Bu çalışmada, Benzo[k] Florenten’nin camsı karbon elektrot yüzeyi üzerindeki elektrokimyasal davranışları, çeşitli tampon çözelti ortamları ve geniş bir pH aralığında incelenmiştir. İlk olarak çalışma elektrotunun performansının etkileyen değişkenler, voltametri veya sıyırma voltametrisi teknikleri kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Benzo[k] Florenten’nin miktar tayini için kare dalga sıyırma tekniği kullanılarak 0.1 Br tamponu (pH 3.0) içerisinde +0.80 V (vs. Ag/AgCl) gerilim değerinde (+0.1 V gerilimde 90 s biriktirme sonrası) 20 μM ile 180 μM derişim aralığında iyi bir doğrusal analitik eğri elde edilmiştir. Gözlenebilirlik sınırı 2.01 µM olup; 80 µM (n=11) derişim değeri için bağıl standart sapma değeri (RSD), %1.97 olarak hesaplanmıştır. Ayrıca geliştirilen voltametrik yöntem musluk suyu örneklerinde başarı ile uygulanmıştır. Çalışmanın son aşamasında kromatografik ve spektroskopik analiz için optimum koşullar belirlenmiştir
Batman Müzesi’nde bulunan Sasani Dönemi’ne ait bir grup sikkenin P-EDXRF yöntemi ile analizi
İlk insanın hayatla mücadelesi ve uyumu farklı bilgilere ulaşması sonucu kolaylaşmıştır. Bu bilgi birikimi sayesinde diğer toplumları tanıma imkânı bulmuş ve toplumlarla etkileşim içerisine girerek hayatta kalma mücadelesini arttırmışlardır. Elde edilen birikim zamanla ürünlerin artmasını sağlayarak yeni değişim araçlarının oluşmasını sağlamıştır. Bu doğrultuda ortaya çıkan değişim aracı madeni şekilde yapılan sikkelerdir. Her toplumun kendi kültürel özelliklerini içerisinde barındırması nedeniyle oldukça önemli bir veri kaynağı olarak öne çıkmaktadır. Yapılan analiz çalışması Sasani İmparatorluğu dönemine ait 30 adet gümüş sikkeyi kapsamaktadır. Batman Müze Müdürlüğü’ne farklı yollarla kazandırılmış olan 30 adet gümüş sikkenin tahribatsız bir yöntem olan Taşınabilir X-Işını Floresans Spektrometresi cihazı ile analizleri yapılmıştır. Analiz sonrası elde edilen veriler sonucunda sikkelerin kimyasal içeriklerinin açığa çıkarılması ve alaşım oranlarının tespiti yapılarak süreç içerisinde değerli metallerin oranlarının değişimi hakkında bilgiye ulaşılmaya çalışılmıştır. Yapılan analizler sonucunda Sasani İmparatorluğu dönemi sikkelerinin ortalama % 93,22 gümüş, % 4,07 bakır, % 0,67 altın, % 0,97 kurşun, % 0,18 bizmut, % 0,78 demir, % 0,13 Mangan, % 0,35 germanyum ve % 2,38 kalay içerdiği tespit edilmiştir.
Kurşun kalem elektrot ile podofilotoksin′in elektroanalitik özelliklerinin incelenmesi ve miktar tayini
Bu tez kapsamında antineoplastik ilaçlar içinde yer alan bitkisel kaynaklı podofilotoksin kanser (meme kanseri, prostat kanseri, kolon kanseri, küçük hücreli akciğer kanseri, lenfomalar, ve genital tümörler) ve siğil tedavilerinde kullanılmaktadır. Podofilotoksin’in miktar tayini için tek kullanımlık olan kalem grafit elektrot (PGE) kullanılarak hassas, duyarlı ve basit bir voltametrik yöntem geliştirilmiştir. Podofilotoksin’in elektrokimyasal özellikleri PG elektrot kullanılarak kare-dalga (SW) ve dönüşümlü voltametri (CV) tekniğiyle incelenmiştir. SW voltametri tekniği kullanılarak Britton Robinson (BR) tamponunda (pH 4.0) içerisinde, podofilotoksin’in +1.242 V (vs. Ag/AgCI) gerilim değerinde (0.0 V’da ve 60 s ön-deriştirme sonrası) çok iyi voltametrik bir yanıt vermiştir. Bu işlem, gözlenebilirlik sınırı 2.55 nM (1.06 µg/L) olan 1.24x10-8 – 29.4x10-8 M (12.4-299.5 nM) derişim aralığında bileşiğin miktar tayini için kullanılmıştır. Önerilen yöntem, insan idrar örneklerinde başarılı bir şekilde uygulanmıştır.
Kalem grafit elektrot kullanılarak edoksaban etken maddesinin elektrokimyasal davranışları ve miktar tayini için voltametrik yöntem uygulaması
Bu tez çalışmasında, kan sulandırıcı etki gösteren Edoksaban etken maddesinin BR (pH 9.0) çözelti ortamında kalem grafit elektrot kullanarak kare dalga ve dönüşümlü voltametri teknikleri ile elektrokimyasal özelikleri araştırılmıştır. Edoksaban’nın dönüşümlü voltametri ile alınan ölçümlerinde yaklaşık olarak +0.97 V’ ta iyi tanımlanmış tersinmez bir yanıt vermiştir. Karakterize edilen cihaz parametreleriyle BR (pH 9.0) ortamında 0.2 µM-1.8 µM aralığında doğrusal bir çalışma aralığı sunduğu ve LOD, LOQ sırsıyla değerleri 0.073 μM (0.133 μg mL-1 ) ve 0.243 μM (0.443 μg mL-1 ) olarak saptanmıştır. Tez çalışmasında geliştirilen voltametrik tekniğin uygulama sonuçları UV/Vis tekniği sonuçları ile kıyaslanmış ve birbirlerine göre uyumlu oldukları tespit edilmiştir.
Kurşun kalem elektrot ile etoposide’nin elektrokimyasal özelliklerinin incelenmesi ve miktar tayini
Bu tez çalışmasında, bitkisel kaynaklı ve antineoplastik bir ajan olan, antikanser etki gösteren eto-posid için basit, hızlı ve duyarlı bir voltametrik yöntem geliştirilmiştir. Etoposid’in elektrokimyasal özellikleri ve miktar tayini tek kullanımlık kurşun kalem elektrot (PGE) kullanılarak kare dalga (SW) ve dönüşümlü voltametri (CV) yöntemlerinden yararlanılarak incelenmiştir. SW voltametri yöntemi ile Britton Robinson (BR) tamponu (5 mM SDS içeren pH =3.0) ortamında Etoposid’in +0.563 V (vs. Ag/AgCl) geriliminde (0.00 V ve 60 s ön-deriştirme sonrası) anlamlı voltametrik bir yanıt vermiştir. PG elektrot kullanılarak geliştirilen elektroanalitik yöntem idrar ve ilaç numunelerine başarılı bir şekilde uygulanmıştır.
Batman Müzesinde bulunan Artuklu dönemine ait bir grup sikkenin arkeometrik karakterizasyonu
Artuklu dönemine ait ve Batman Müzesi’ne satın alma yoluyla müzeye getirilmiş olan bir grup bakır sikkenin (28 adet) Enerji Dağılımlı Taşınabilir X-Işını Floresans Spektrometresi (P-EDXRF) ile analizi yapılmıştır. Tahribatsız bir analiz yöntemi olan P-EDXRF ile sikkelerin kimyasal kompozisyonları ortaya çıkarılarak eserlerin hangi elementlerden oluştuğu ve elementlerin eserdeki oranları hakkında bilgiler elde edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda ana element ortalama %97,24 oranında bakır, iz element %0,926 oranında kurşun, %0,462 oranında demir, % 0,347 oranında silisyum ve %0,210 oranında fosfor içerdiği tespit edilmiştir. Artuklular sahip oldukları konumdan dolayı birçok uygarlık kültüründen etkilenmiş olup bu durum ekonomik hayatlarına da yansımıştır. Bu etkileşimin sikkelere de yansıdığı görülmektedir.
Steroid-olmayan antiinflamatuvar ilaç grubunda yer alan nepafenak’ın kalem grafit elektrot kullanılarak elektrokimyasal özelliklerinin incelenmesi ve miktar tayini
Bu tez çalışmamızda steroid olmayan anti inflamatuvar ilaç grubunda bulunan ve göz hastalığı cerrahi operasyonlardan sonra kullanılan Nepafenak’ın elektrokimyasal özellikleri araştırılmıştır. Araştırmada elektroanalitik yöntemlerden voltametri tekniği kullanılmıştır. Elektrokimysal bir ön işlem ile kurşun kalem elektrot aktive edilmiştir. Dönüşümlü voltametri (CV) tekniği ile kurşun kalem elektrot yüzeyinde Asetat(pH 4.8) destek elektrolit ortamında +1.01 V civarında hassas bir yanıt elde edilmiştir. Kare dalga voltametrisi (SWV) ile asetat (pH=4.8) ortamında 0.3-3.5 µM derişim aralığında gözlemlenebilme ve en düşük tayin sınırları sırasıyla 0.035 μM ve 0.11μM olarak hesaplanmıştır. Bu teknik yardımıyla Nepafenak bileşiğinin miktar tayini çalışması ilaç formuna başarılı bir şekilde uygulanmıştır.
Okzaliplatinin elektrokimyasal özellikleri ve miktar tayini
Bu tez çalışmasında, sitotoksik özelliğe sahip anti kanser etki gösteren Okzaliplatin için basit, hızlı ve duyarlı bir voltametrik yöntem geliştirilmiştir. Bor katkılı elmas (BDD) elektrotu katodik yönde 0.5 M H2SO4 ortamında elektrokimyasal olarak aktive edilmiştir. Okzaliplatinin elektrokimyasal özellikleri BDD elektrot yüzeyinde kare-dalga ve dönüşümlü voltametri teknikleri kullanılarak incelenmiştir. Kare-dalga voltametri tekniği kullanılarak Britton Robinson (BR) tamponu (pH 5.0) içerisinde Okzaliplatin, +1.01 V (vs. Ag/AgCl) gerilim değerinde iyi belirlenmiş voltametrik bir yanıt vermiştir. Geliştirilen voltametrik teknik BR (pH 5.0) ortamında 1.0-4.5 μM derişim aralığında doğrusal olduğu ve gözlenebilirlik sınırı 0.276 μM (0.109 μg mL-1) olarak saptanmıştır. Önerilen yöntem Okzaliplatin ilaç şekillerine başarılı bir şekilde uygulanmıştır.
Voltametri yöntemi kullanarak ham petrolde nikel tayini
Bu tez çalışmasında ham petrol içinde ağır metal olarak en fazla yoğunluğa sahip metallerden olan nikelin, elektroanalitik yöntemlerden biri olan voltametri yöntemi kullanarak tayini çalışması yapılmıştır. Nikel 0.5 M H2SO4 ortamında -3.0 V’ta katodik yönde aktive edilen bor katkılı elmas elektrot yüzeyinde Britton-Robinson (pH = 3.0) ortamında -0.15 V civarında çok duyarlı bir yanıt vermiştir. Geliştirilen kare dalga voltametrik yöntemi BR (pH 3.0) ortamında 0.05-0.6 μM derişim aralığında doğrusal olduğu ve gözlenebilirlik sınırı ve en düşük tayin sınırı sırasıyla 0.003 μM ve 0.01 μM olarak saptanmıştır. Önerilen yöntem ham petrol numunesine başarılı bir şekilde uygulanmıştır.
Hasankeyf Zeynel Bey Türbesi’ndeki çini bezemelerinin P-XRF ile arkeometrik çalışması
Toprağın pişirildikten sonra şekil verilerek vazo, sürahi, kap-kacak gibi eşyaların üretilmesine dayalı el sanatına “çini” denir. Fayans, seramik, porselen tabak gibi eşyaların süslenmesinde kullanılan renkli dekor ve motiflerle işlenmiş kaplama malzemesi ve bu malzeme yardımı ile işlenmiş eşyalara “çini” süsleme işine “çinicilik” denir. Bu tez çalışmasında öncelikle; Hasankeyf Tarihi, coğrafi yapısı ve Zeynel Bey türbesi hakkında bilgi verildikten sonra kısaca Çini hakkında da bilgi verilmiştir. Tez konumuz olan, Zeynel Bey Türbesine ait 7 Adet Açık Mavi Sır, 7 Adet Koyu Mavi Sır ve 8 Adet Sırsız Kiremit olmak üzere toplamda 22 Adet Çini’nin P-XRF ile Türbenin taşındığı Hasankeyf Kültürel Parkta yerinde analiz yapılmıştır. Sonuç olarak; yerinde incelediğimiz 22 Adet numunenin kimyasal içerikleri belirlenip daha önce yapılmış olan çalışmalar ile karşılaştırılmıştır. Yaptığımız bu çalışma daha sonra yapılabilecek çalışmalara ışık tutması öngörülmüştür